તમારો સાબુ, શેમ્પૂ ‘વેજ’ છે કે ‘નોન-વેજ’? હવે આસાનીથી પડશે ખબર, સરકારે બદલ્યા પેકેજિંગના નિયમો
હવેથી બજારમાંથી સાબુ, શેમ્પૂ કે ટૂથપેસ્ટ ખરીદતા પહેલાં થોડું સાવચેત રહેવું પડશે. કેન્દ્ર સરકારે કોસ્મેટિક્સ અને પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સ માટે એક નવો નિયમ લાગુ કર્યો છે, જે સોમવારથી જ એટલે કે 21 સપ્ટેમ્બરના રોજથી અમલમાં આવી ગયો છે. હવે પ્રોડક્ટ શાકાહારી છે કે માંસાહારી? તે જાણવા માટે ઈંગ્રેડિયન્ટ્સની લાંબી યાદી વાંચવાની બિલકુલ જરૂર નહીં પડે.
સાબુ, શેમ્પૂ, ટૂથપેસ્ટ અને અન્ય કોસ્મેટિક્સ તથા ટોયલેટરી પ્રોડક્ટ્સ ખરીદતા ગ્રાહકો માટે હવે એ ઓળખવું સરળ બનશે કે, કોઈ પ્રોડક્ટમાં વપરાયેલી સામગ્રી શાકાહારી છે કે માંસાહારી? કેન્દ્ર સરકારે પેકેજ્ડ પ્રોડક્ટ્સની લેબલિંગ સંબંધિત નિયમોમાં ફેરફાર કરીને આ પ્રોડક્ટ્સની પેકેજિંગ પર વેજિટેરિયન કે નોન-વેજિટેરિયન હોવાની જાણકારી આપવી ફરજિયાત બનાવી દીધી છે.
ઉપભોક્તા બાબતોના મંત્રાલયે લીગલ મેટ્રોલોજી (પેકેજ્ડ કમોડિટીઝ) રૂલ્સ, 2011માં સુધારો કર્યો છે. આ સુધારો સોમવાર (21 સપ્ટેમ્બર, 2026)થી અમલી બન્યો છે. નવા નિયમો હેઠળ શાકાહારી મૂળ ધરાવતી પ્રોડક્ટ્સની પેકેજિંગ પર ગ્રીન ડોટ (લીલું નિશાન) લગાવવું ફરજિયાત રહેશે. આ સિવાય માંસાહારી મૂળ ધરાવતી પ્રોડક્ટ્સ માટે રેડ (લાલ) કે બ્રાઉન ડોટ લગાવવું જરૂરી રહેશે.
નવા નિયમો મુજબ, આ નિશાન પેકેજના મુખ્ય ડિસ્પ્લે પેનલના ઉપરના ભાગમાં લગાવવામાં આવશે. તેનો હેતુ એ છે કે, ગ્રાહકને ખરીદી દરમિયાન પ્રોડક્ટની પૂરી માહિતી સરળતાથી મળી શકે તેમજ તેણે સામગ્રીની આખી યાદી વાંચીને એ શોધવાની જરૂર ન પડે કે પ્રોડક્ટ શાકાહારી છે કે માંસાહારી?
આ વ્યવસ્થા ખાસ કરીને રોજિંદા ઉપયોગની એ પ્રોડક્ટ્સ પર લાગુ થશે. આમાં સાબુ, શેમ્પૂ, ટૂથપેસ્ટ ઉપરાંત અન્ય કોસ્મેટિક્સ અને ટોયલેટરી આઇટમ્સનો સમાવેશ થાય છે. સરળ રીતે કહીએ તો, હવે આ પ્રોડક્ટ્સ ખરીદતી વખતે ગ્રાહક પેકેજિંગ પર લાગેલા ‘કલર ડોટ’ દ્વારા તેના શાકાહારી કે માંસાહારી મૂળની ઓળખ કરી શકશે.
સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલા આ ફેરફારનો હેતુ પેકેજિંગ પર પ્રોડક્ટ સાથે જોડાયેલી મહત્વપૂર્ણ માહિતીને વધુ સ્પષ્ટ અને સરળતાથી સમજી શકાય તેવી બનાવવાનો છે. રંગ આધારિત પ્રતીક એક રીતે વિઝ્યુઅલ સંકેત તરીકે કામ કરશે, જેથી ગ્રાહક વધુ માહિતી વાંચ્યા વગર પણ પ્રોડક્ટની કેટેગરી ઓળખી શકશે.
અત્યાર સુધી ગ્રાહકોને ઘણા કોસ્મેટિક્સ અને પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સમાં વપરાયેલી સામગ્રીની જાણકારી માટે પેકેજ પર આપેલી સામગ્રી (ઈંગ્રેડિયન્ટ્સ) વાંચવી પડતી હતી. નવા નિયમ પછી નિર્ધારિત પ્રતીક દ્વારા આ જાણકારી સીધી પેકેજના મુખ્ય ભાગ પર ઉપલબ્ધ થશે.
નવો નિયમ લાગુ થયા પછી સંબંધિત પ્રોડક્ટ્સના ઉત્પાદકો અને વિક્રેતાઓએ નિર્ધારિત લેબલિંગ નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી રહેશે. તેનો અર્થ એ છે કે, માર્કેટમાં આવનારી સંબંધિત પેકેજિંગ પર પ્રોડક્ટના શાકાહારી કે માંસાહારી મૂળની ઓળખ માટે નક્કી કરેલા રંગનું નિશાન હોવું જોઈએ. આ ફેરફાર ‘Legal Metrology’ હેઠળ પેકેજિંગ અને ઉપભોક્તા સૂચના સાથે જોડાયેલા નિયમો હેઠળ કરવામાં આવ્યો છે.
