‘કાં તો નેટ મીટર આપો નહિતર સોલર સિસ્ટમ પાછી લઈ જાઓ’, સ્માર્ટ મીટરની જીદ સામે ગ્રાહકોએ ગ્રાહક અદાલત જવાની આપી ચીમકી
સરકાર એક તરફ 'પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય ઘર યોજના' હેઠળ લોકોને ઘરની છત પર સોલર પેનલ લગાવવા પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે, તો બીજી તરફ વીજ કંપનીઓના નિયમો ગ્રાહકોની મુશ્કેલી વધારી રહ્યા છે. હવે સોલર લગાવ્યા બાદ નેટ મીટરને બદલે સ્માર્ટ મીટર ફરજિયાત કરાતા ગ્રાહકો મુંઝવણમાં મુકાયા છે. સ્માર્ટ મીટર અને નેટ મીટર વચ્ચે શું તફાવત છે અને ગ્રાહકોને કઈ તકનીકી ખામીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, તેની વિગતવાર માહિતી અહીં વાંચો.
સરકાર પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય ઘર યોજનાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે લોકોને પોતાના ઘરની છત પર સોલર પેનલ લગાવવા પ્રેરિત કરી રહી છે. બીજી તરફ, વીજ વિભાગના અધિકારીઓની કાર્યશૈલી ગ્રાહકોને રડાવી રહી છે. અગાઉ શહેરો અને ગામડાઓમાં લાગેલા સ્માર્ટ મીટર અચાનક અપગ્રેડ થઈને પ્રી-પેડ થઈ જવાને કારણે ગ્રાહકો હેરાન-પરેશાન થયા હતા. ત્યારે હવે, સોલર પેનલ લગાવવા પર નેટ મીટરના બદલે સ્માર્ટ મીટર ફરજિયાત કરી દેવામાં આવતા ગ્રાહકોમાં ભારે ભ્રમની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
આનું કારણ એ છે કે, નેટ મીટરમાં લોકોને તરત જ વપરાશ (ઇમ્પોર્ટ) અને સોલર દ્વારા ઉત્પાદિત (એક્સપોર્ટ) કરવામાં આવેલી વીજળીનું રીડિંગ સરળતાથી મળી જાય છે. જ્યારે સ્માર્ટ મીટરમાં ઉત્પાદિત વીજળીની ગણતરી કરવામાં કેટલીક ટેકનિકલ સમસ્યાઓ આવે છે. આવી સ્થિતિમાં જ્યારે અરજદારને ખબર પડે છે કે સોલર પેનલ લગાવવા પર સ્માર્ટ મીટર લગાવવું ફરજિયાત રહેશે, ત્યારે તે સોલર લગાવવાનો નિર્ણય પડતો મૂકે છે. અત્યાર સુધી માત્ર 1690 ઘરોમાં જ પેનલ લગાવી શકાઈ છે.
નેટ મીટર અને સ્માર્ટ મીટર વચ્ચેનો તફાવત: નેટ મીટર એક દ્વિ-દિશાકીય (બાય-ડાયરેક્શનલ) મીટર હોય છે, જે સોલર સિસ્ટમમાંથી ગ્રીડ (વીજ વિભાગ) ને મોકલવામાં આવેલી (એક્સપોર્ટ) અને ગ્રીડમાંથી લેવામાં આવેલી (ઇમ્પોર્ટ) વીજળીનો હિસાબ રાખે છે. આના માધ્યમથી ગ્રાહકો વધારાની સોલર ઉર્જા ગ્રીડને વેચીને પોતાના વીજ બિલમાં મોટી છૂટ મેળવે છે.
બીજી તરફ, સોલર પેનલ લગાવ્યા પછી જો સામાન્ય સ્માર્ટ મીટર દ્વિ-દિશાકીય મોડમાં ન હોય, તો સોલર દ્વારા ઉત્પાદિત અને ગ્રીડને મોકલવામાં આવેલી વધારાની વીજળીનો સાચો ક્રેડિટ ગ્રાહકને મળી શકતો નથી. જો સ્માર્ટ મીટર પ્રીપેડ હોય, તો સોલર દ્વારા ગ્રીડમાં મોકલવામાં આવેલી વીજળીનો હિસાબ રાખવો મુશ્કેલ બની જાય છે અને તમારું રિચાર્જ વારંવાર પૂરું થઈ શકે છે. સોલર સિસ્ટમ લાગ્યા પછી, વીજ કંપનીને સ્માર્ટ મીટરમાં નેટ મીટરિંગ અથવા "સોલર એક્સપોર્ટ" નું સેટિંગ કરવું પડે છે, જેમાં ઘણીવાર ટેકનિકલ વિલંબ કે ભૂલો થવાને કારણે ગ્રાહકોને ઉત્પાદિત વીજળીનો સાચો હિસાબ મળી શકતો નથી.
ગ્રાહકોની વ્યથા: રહેવાસીઓએ જણાવ્યું કે તેમણે પોતાના ઘરની છત પર સોલર પેનલ લગાવી હતી. સિસ્ટમ લાગ્યા પછી તેમને ખબર પડી કે હવે જૂના મીટરને હટાવીને તેમાં સ્માર્ટ મીટર લગાવવામાં આવશે. તેમણે ફરિયાદ કરી કે પહેલાં નેટ મીટર લગાવવાની વાત થઈ હતી, પરંતુ બાદમાં વેન્ડરે જણાવ્યું કે વીજ વિભાગ તરફથી સ્માર્ટ મીટર લગાવવું ફરજિયાત છે. વીજ વિભાગના ઘણા ધક્કા ખાધા પછી લગભગ 10 દિવસ બાદ માંડ તેમને નેટ મીટર મળી શક્યું.
બીજા રહેવાસીઓએ કહ્યું કે સોલર સિસ્ટમ માટે બેંકમાંથી લોન લીધી હતી. છત પર સિસ્ટમ ફિટ થઈ ગયા પછી તેમને કહેવામાં આવ્યું કે સ્માર્ટ મીટર લાગશે. આ વાત પર તેમણે કન્ઝ્યુમર ફોરમ (ગ્રાહક અદાલત) માં જવાની અને સોલર સિસ્ટમ કાઢીને પાછી લઈ જવાની ચીમકી આપી હતી. ભારે બોલાચાલી અને વિવાદ બાદ આખરે વીજ વિભાગે તેમના ઘરે નેટ મીટર લગાવ્યું.
