Breaking News: શું તમે પણ ચાંદી ખરીદી છે ? 46 વર્ષ પછી આવેલ આ રિપોર્ટે ઉડાડી ઊંઘ, ઊભી થઈ ‘મોટી આફત’
જો તમે પણ થોડા મહિના પહેલાં જ તેજી જોઈને ચાંદી ખરીદી હતી, તો આ સમાચાર તમારા માટે ખૂબ મહત્વના છે. વાત એમ છે કે, ચાંદી ઓલ-ટાઈમ હાઈ બનાવ્યા બાદ હવે ‘મીન રિવર્ઝન’ના દોરમાંથી પસાર થઈ રહી છે, જેનો સીધો ફટકો રોકાણકારોને પડી શકે છે. ટૂંકમાં, ચાંદીના ભાવમાં હવે 15% કરતાં વધુ મોટું ગાબડું પડવાનો ડર સેવાઈ રહ્યો છે.
ધારો કે, તમે થોડા મહિના પહેલાં ચાંદી ખરીદી હતી. ત્યારે ભાવ ઝડપથી ઉપર જઈ રહ્યો હતો અને ચારેય તરફ તેની ચર્ચા હતી. હવે ભાવ ઘટીને લગભગ $59 પ્રતિ ઓંસ પર આવી ગયો છે. આવા સમયમાં મનમાં સવાલ ઉઠવો સ્વાભાવિક છે કે, શું ચાંદી અહીં સ્થિર થશે કે વધુ નીચે જશે? જણાવી દઈએ કે, થોડીવાર પહેલાં જ બ્લૂમબર્ગ તરફથી એક રિપોર્ટ આવ્યો છે. આમાં ભાવ 50 ડૉલર પ્રતિ ઓંસ સુધી ગગડવાની વાત કહેવામાં આવી છે. બ્લૂમબર્ગ ઇન્ટેલિજન્સ (Bloomberg Intelligence) ના કોમોડિટી એક્સપર્ટ માઈક મેકગ્લોનનું કહેવું છે કે, ચાંદી પહેલાં $50 પ્રતિ ઓંસ સુધી સરકી શકે છે. નિષ્ણાતોએ વર્ષ 1980 પછીના બનેલા નવા ટ્રિગરની કહાની પણ જણાવી છે, જેના કારણે ભાવમાં મોટા ઘટાડાનું જોખમ સામે ઊભું છે.
હાલમાં ચાંદીનો આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ લગભગ $59.11 પ્રતિ ઓંસ જણાવવામાં આવ્યો છે. જો ભાવ $50 સુધી ઘટે છે, તો અહીંથી લગભગ 15.4 ટકાનો ઘટાડો થશે. ભારતમાં એક કિલો ચાંદીનો ભાવ લગભગ 2.20 લાખ રૂપિયા છે. આ જ ભાવમાં 15.4 ટકાનો ઘટાડો જોડીને જોઈએ, તો એક કિલો ચાંદી લગભગ 1.86 લાખ રૂપિયાની રહી શકે છે. લગભગ 34 હજાર રૂપિયા પ્રતિ કિલોનો ઘટાડો, તેવું કહી શકાય. 10 ગ્રામનો ભાવ લગભગ 2,200 રૂપિયાથી ઘટીને 1,861 રૂપિયાની આસપાસ બેસે છે. આ ફક્ત હિસાબ સમજાવનારું અનુમાન છે. તમે ભાવ 2.20 લાખ રૂપિયા એક કિલો માટે જણાવ્યો છે, એટલા માટે ગણતરી પણ એ જ આધારે કરવામાં આવી છે. ડૉલરમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવને 95 રૂપિયાથી સીધા બદલવાથી ભારતીય ભાવ અલગ નીકળે છે.
આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે, બંને ભાવનો આધાર (જેમ કે બજાર, સોદાનો સમય, ટેક્સ, આયાત શુલ્ક અને સ્થાનિક પ્રીમિયમ) એક જેવો ન પણ હોઈ શકે. દુકાનનો અસલી ભાવ આ અનુમાનથી ઉપર કે નીચે હોઈ શકે છે. ચાંદીએ વર્ષની શરૂઆતમાં તેજી પકડી હતી. ભાવ $120 પ્રતિ ઓંસથી પણ ઉપર ચાલ્યો ગયો હતો. હવે કોઈ ચીજની કિંમત જ્યારે ખૂબ ઝડપથી ચઢે છે, ત્યારે કેટલાક ખરીદદારો નફો લઈને બહાર નીકળે છે. આ પછી નવા ખરીદદારો પણ ઊંચા ભાવ પર ખરીદવાથી ખચકાય છે. આનાથી ભાવ નીચે આવી શકે છે અને બજારને નવું સંતુલન બનાવવામાં સમય લાગી શકે છે.
સરળ ભાષામાં કહીએ તો, ચાંદીની કિંમત ખૂબ ઝડપથી દોડી રહી છે. હવે બજાર તે દોડ પછી શ્વાસ લઈ રહ્યું છે. આ જ દોરને ફાઇનાન્સની ભાષામાં કન્સોલિડેશન કહેવામાં છે. ટૂંકમાં, તેજી પછી કેટલાક સમય સુધી ભાવ ઉપર-નીચે થાય છે અને ખરીદનાર-વેચનાર નવો ભાવ નક્કી કરે છે. મેકગ્લોનની ચિંતા ફક્ત કિંમત નથી, ચાંદીના તેજીથી થતા ઉતાર-ચઢાવને લઈને પણ છે. તેમનું એનાલિસિસ કહે છે કે, પાછલા 260 કારોબારી દિવસોમાં ચાંદીની કિંમતોનો ઉતાર-ચઢાવ S&P 500 થી 5.1 ગણો વધારે રહ્યો. S&P 500 અમેરિકાની 500 મોટી કંપનીઓનો શેર ઇન્ડેક્સ છે. આનો સરળ મતલબ એ છે કે, ચાંદીનો ભાવ સામાન્ય શેર બજારના મુકાબલે ખૂબ જ વધારે હલી રહ્યો છે. આવા સમયમાં તેજી જેટલી ઝડપી હોઈ શકે છે, ઘટાડો પણ એટલા જ જોરથી આવી શકે છે. આ રેશિયો વર્ષ 1980 પછી સૌથી ઊંચો જણાવવામાં આવ્યો છે.
મેકગ્લોન આજની તેજીની તુલના વર્ષ 1979-80ના દોર સાથે કરી રહ્યા છે. તે સમય દરમિયાન પણ ચાંદીમાં જબરદસ્ત ઉછાળ આવ્યો હતો. તેમનું કહેવું છે કે, વર્ષ 2026માં ચાંદીની કિંમત અને ઉતાર-ચઢાવનું સ્તર તે જૂના દોરની યાદ અપાવે છે. તેઓ એવું પણ કહે છે કે, વર્ષ 2025ના અંત સુધી ચાંદી પોતાના 10 વર્ષના સરેરાશ ભાવથી લગભગ 2.7 ગણી ઉપર હતી. મતલબ સ્પષ્ટ છે કે, કિંમત લાંબા સમયના સરેરાશથી ઘણી આગળ નીકળી ચૂકી હતી. ભાવ જ્યારે ખૂબ ઉપર ચાલ્યા જાય છે, ત્યારે ક્યારેક તે પાછા સરેરાશની નજીક આવવા લાગે છે. જણાવી દઈએ કે, આને 'મીન રિવર્ઝન' કહે છે. સીધી ભાષામાં કહીએ તો, લાંબા સમયના સરેરાશ તરફ પાછા ફરવું.
મેકગ્લોને ચાંદીનો 10 વર્ષનો સરેરાશ સ્તર લગભગ $31 પ્રતિ ઓંસ જણાવ્યો છે. બસ ધ્યાન રાખો, આ તેમનું આવતા મહિનાનું લક્ષ્ય નથી. તે ફક્ત એક લાંબી અવધિનો સરેરાશ છે. તેમણે જૂના બજાર સાયકલના ઉદાહરણો પણ આપ્યા છે. તેમના મતે, વર્ષ 1980ની તેજી પછી ચાંદી વર્ષ 1993માં $3.60 સુધી ગઈ હતી. આ પછી વર્ષ 2011ની તેજી પછી વર્ષ 2020માં ભાવ $11.60 સુધી ગગડ્યો હતો. જો કે, આ જૂના ઉદાહરણો છે.
મેકગ્લોનના મતે, ચાંદીમાં ભરોસો પાછો આવવા માટે ભાવને $84 પ્રતિ ઓંસની ઉપર જઈને ત્યાં ટકવું પડશે. હજુ $59.11 થી $84 સુધી પહોંચવા માટે લગભગ 42 ટકાની તેજી જોઈશે. એટલા માટે તેમના હિસાબે બજારને ફક્ત એક-બે દિવસનો ઉછાળ નહીં પરંતુ સતત ખરીદી બતાવવી પડશે. નીચેની તરફ $50 ને તેઓ પહેલો મજબૂત સહારો માને છે. જો ભાવ $50 ની આસપાસ સ્થિર રહે છે, તો ખરીદદારોનો ભરોસો પાછો આવી શકે છે. જો આ સ્તર તૂટે છે, તો બજારમાં વધુ નીચે જવાની ચિંતા વધી શકે છે. હવે આવું થશે કે નહીં, તે હજુ કોઈ પાક્કું કહી શકે તેમ નથી.
મેકગ્લોન ચાંદીની સાથે સોનાને લઈને પણ સતર્ક છે. તેમનું માનવું છે કે, સોનું $4,000 પ્રતિ ઓંસના સપોર્ટથી નીચે જઈ શકે છે. તેમણે કારણ આપ્યું કે, યુએસ ટ્રેઝરીના પાંચ વર્ષના બોન્ડ યીલ્ડ છે, જે તેમના મતે બે દાયકાના ઉચ્ચ સ્તરે છે. ધ્યાન દોરવા જેવું એ છે કે, સોનું અને ચાંદી વ્યાજ આપતા નથી. જો રોકાણકારને બૉન્ડથી સારું રિટર્ન દેખાય છે, તો તે કેટલાક પૈસા સોના-ચાંદીમાંથી કાઢીને બૉન્ડમાં લગાવી શકે છે. તેલની કિંમતોમાં તેજીથી મોંઘવારી વધવાની ચિંતા પણ વ્યાજ દરોને ઊંચા રાખી શકે છે. આ જ કારણ છે કે, ઊંચી યીલ્ડના સમાચાર પર કીમતી ધાતુઓના ભાવ દબાણમાં આવી શકે છે.
જો આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ $59.11 થી $50 સુધી આવે છે, તો ચાંદી 2.20 લાખ રૂપિયા પ્રતિ કિલોના ભાવ પરથી લગભગ 1.86 લાખ રૂપિયા સુધી આવી શકે છે. જો કે, આ કોઈ સીધું વચન નથી. ફક્ત એક અનુમાનિત ગણતરી છે. રૂપિયાની ડૉલર સામે કિંમત બદલવા, આયાત શુલ્ક, ટેક્સ અને બજારના ભાવથી ભારતમાં ચાંદીની કિંમત અલગ હોઈ શકે છે. આ કહાનીનો મતલબ એ નથી કે, ચાંદી જરૂર $50 સુધી ઘટશે. મેકગ્લોનનું કહેવું છે કે, આવું લગભગ થઈ શકે છે અને ઘટાડાની અસર લાંબા સમય સુધી રહી શકે છે. જો ચાંદી $84ની ઉપર ટકે છે, તો તેમનો નજારો બદલાઈ શકે છે. એટલા માટે ખરીદવા કે વેચવાનો નિર્ણય ફક્ત એક એક્સપર્ટની વાત સાંભળીને ન કરો. તમારા રોકાણનો સમય, જરૂરિયાત અને જોખમ ઉઠાવવાની ક્ષમતા પણ જુઓ.
