4.2 લાખથી ગગડીને 1.93 લાખે આવી ‘ચાંદી’, શું હવે નવા રેકોર્ડ તરફ દોડશે કે ભાવ વધુ ગગડશે? જાણો અંદરની વાત
ચાંદીના ભાવમાં પોતાના ઓલ-ટાઈમ હાઈ સ્તરેથી 54% નો મસમોટો અને ઐતિહાસિક કડાકો બોલાઈ ચૂક્યો છે. આટલા મોટા ઘટાડા પછી હવે દરેક રોકાણકારના મનમાં એક જ સવાલ છે કે, હવે આગળ શું થશે? ચાંદીનું ભવિષ્ય શું છે? ભાવ હજુ વધારે નીચે જશે કે પછી ખરીદી કરવાની આ યોગ્ય તક છે?
23 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ ચાંદીની કિંમત એમસીએક્સ (MCX) પર 1,92,800 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 53.47 ડૉલર પ્રતિ ઔંસ પર આવી ગઈ. કેડિયા કોમોડિટીઝના રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ 2026ની ઊંચાઈથી એમસીએક્સ પર ભાવ 54.10% અને ગ્લોબલ માર્કેટમાં 56.04% તૂટી ચૂક્યા છે. મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને 110 ડૉલરથી ઉપરના ક્રૂડ ઓઈલ છતાં ચાંદી કેમ ન વધી? આ ઘટાડાની સામાન્ય રોકાણકાર પર શું અસર થશે અને આગળ ભાવ ક્યાં જઈ શકે છે?
કેડિયા કોમોડિટીઝના જણાવ્યા મુજબ, વર્ષ 2026માં MCX પર ચાંદીનો ભાવ 4,20,048 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ સુધી પહોંચ્યો હતો. ત્યાંથી તે ઘટીને 1,92,800 પર આવી ગયો. ટૂંકમાં ઊંચાઈથી લગભગ 54.10% નો ઘટાડો થયો. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ચાંદીનો હાઈ 121.64 ડૉલર પ્રતિ ઔંસ હતો, જ્યારે ભાવ ઘટીને 53.47 ડૉલર પર આવી ગયો. આ લગભગ 56.04% નો ઘટાડો છે. જો કે, ચાંદીનો ઘટાડો સોનાના મુકાબલે ઘણો ઝડપી રહ્યો છે. આનું એક કારણ એ કે, 'ચાંદી' માત્ર રોકાણનું માધ્યમ નથી. તેનો મોટો ઉપયોગ ઉદ્યોગોમાં પણ થાય છે. તેથી, તેની કિંમત પર ઇન્ડસ્ટ્રી ડિમાન્ડ અને અર્થવ્યવસ્થાની ચિંતાનો પણ પ્રભાવ પડે છે.
સામાન્ય રીતે જ્યારે યુદ્ધ અથવા જિયોપોલિટિકલ ટેન્શન વધે છે, ત્યારે રોકાણકારો સોના-ચાંદી જેવી કિંમતી ધાતુઓ તરફ જાય છે. બંને ધાતુઓને મુશ્કેલ સમયમાં નાણાં સાચવવાની સુરક્ષિત જગ્યા માનવામાં આવે છે. કેડિયા કોમોડિટીઝના રિપોર્ટ મુજબ, આ વખતે અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ દરમિયાન આ પરંપરાગત વલણ ઉલટાઈ ગયું. તણાવ છતાં ચાંદીમાં ખરીદી વધવાને બદલે વેચાણનું દબાણ આવ્યું.
આનું એક કારણ ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતોમાં ઉછાળો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, બ્રેન્ટ ક્રૂડ 110 ડૉલર પ્રતિ બેરલથી ઉપર કારોબાર કરી રહ્યું હતું. તેલ મોંઘું થવાથી પેટ્રોલ-ડિઝલ અને પરિવહનની કિંમત વધી શકે છે. આનાથી મોંઘવારી વધવાનું જોખમ રહે છે. મોંઘવારીની ચિંતા જ્યારે વધે છે, ત્યારે અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વ એટલે કે ફેડ તરફથી વ્યાજ દર વધારવાની કે તેમને લાંબા સમય સુધી ઊંચા રાખવાની આશંકા પણ મજબૂત બને છે. 'ચાંદી' અને 'સોનું' પોતાની મેળે વ્યાજ આપતા નથી. ટૂંકમાં, બેંક ડિપોઝિટ કે બોન્ડની જેમ આનાથી નિયમિત વ્યાજ આવક મળતી નથી. વ્યાજ દરો જ્યારે વધવાની આશંકા હોય છે, ત્યારે રોકાણકારો એવા વિકલ્પોને વધુ પસંદ કરે છે; જેમાંથી વ્યાજ મળે છે. આ કારણોસર કિંમતી ધાતુઓની માંગ ઘટી શકે છે અને કિંમતો પર દબાણ આવી શકે છે.
આ સિવાય, મોંઘા તેલ અને યુદ્ધના તણાવથી શેરબજારમાં પણ નબળાઈ આવી. રિપોર્ટમાં રોકાણકારોની વધતી સાવધાની અને રોકડની જરૂરિયાતનો ઉલ્લેખ છે. બજારમાં જ્યારે ડર વધે છે, ત્યારે કેટલાક રોકાણકારો નુકસાન પૂરું કરવા કે બીજા રોકાણો માટે રકમ એકઠી કરવા ચાંદી જેવા એસેટ પણ વેચી શકે છે. આમ જોવા જઈએ તો, યુદ્ધનો તણાવ પોતાનામાં ચાંદીને ઉપર લઈ જાય, તેવું જરૂરી નથી. તેલ, મોંઘવારી, વ્યાજ દરો અને રોકાણકારોની રોકડની જરૂરિયાત... આ બધા પરિબળ એકસાથે અસર કરે છે. રિપોર્ટ મુજબ, માર્ચની શરૂઆતમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાત એટલે કે યુએઈમાં પ્રોપર્ટી ટ્રાન્ઝેક્શનનું પ્રમાણ પણ 37% ઘટ્યું હતું. આ આંકડો વ્યાપક રોકાણકારની સાવધાની અને રોકડના દબાણનો સંકેત મનાયો છે. આવા માહોલમાં રોકાણકારો જોખમ ઘટાડવા માટે પોતાની પોઝિશન ઘટાડી શકે છે.
ઝડપી ઘટાડા બાદ રિપોર્ટ ચાંદીના લાંબા સમયના પાયાના કારણોને મજબૂત માને છે. રિપોર્ટ મુજબ, ચાંદીની માંગનો લગભગ 50% હિસ્સો ઔદ્યોગિક વપરાશમાંથી આવે છે. સોલાર પેનલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને બીજા ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનોમાં ચાંદીની જરૂરિયાત રહે છે. જો આ ક્ષેત્રોની માંગ જળવાઈ રહે છે, તો આ કિંમતોને લાંબાગાળે ટેકો આપી શકે છે. રિપોર્ટમાં સતત સપ્લાય ડેફિસિટ એટલે કે માંગ સામે ઓછી ઉપલબ્ધતાનો પણ ઉલ્લેખ છે. સરળ ભાષામાં, જો બજારને જેટલી ચાંદી જોઈએ છે, તેટલી સપ્લાય નથી મળી રહી, તો આ કમી કિંમતોને ટેકો આપી શકે છે. જો કે, આ અસર તરત દેખાશે, તેની કોઈ ગેરંટી નથી. ટૂંકા સમયગાળામાં તેલ, વ્યાજ દરો અને બજારની ગભરાટના કારણે ભાવમાં ઝડપી ઉતાર-ચઢાવ ચાલુ રહી શકે છે.
કેડિયા કોમોડિટીઝ મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 50 ડૉલર પ્રતિ ઔંસ ચાંદી માટે મહત્ત્વપૂર્ણ સપોર્ટ છે. સપોર્ટ તે કિંમત છે, જ્યાં ઘટાડો અટકવાની અને ખરીદદારો આવવાની આશા રાખવામાં આવે છે. રિપોર્ટમાં અનુમાન છે કે, જિયો-પોલિટિકલ દબાણ ઓછું થવા પર ચાંદી આગામી ધનતેરસ સુધી 90-100 ડૉલર પ્રતિ ઔંસ તરફ રિકવર કરી શકે છે. આ રિપોર્ટનું અનુમાન છે, નક્કી પરિણામ નથી. જો તણાવ વધે છે, તેલ ઊંચું રહે છે અથવા વ્યાજ દરોને લઈને ચિંતા મજબૂત બને છે, તો કિંમતોમાં ઉતાર-ચઢાવ બન્યો રહી શકે છે.
રિપોર્ટ આ ઘટાડાને ધીમે-ધીમે ખરીદી કરવાની તક માને છે. આનો અર્થ એ નથી કે, રોકાણકારો એકસાથે મોટી રકમ લગાવી દે. કિંમત હજુ પણ અસ્થિર છે અને આગળ નીચે જવાનું જોખમ બનલું છે. એવામાં જે રોકાણકારો ચાંદીમાં રોકાણ પર વિચાર કરી રહ્યા છે, તેઓ પોતાની જોખમ લેવાની ક્ષમતા જુએ અને જરૂર પડ્યે ખરીદીને તબક્કામાં વહેંચે. MCXની કિંમત અને સ્થાનિક બજારમાં મળતા ભાવમાં ટેક્સ, પ્રીમિયમ અને બીજા ખર્ચાઓના કારણે તફાવત પણ હોઈ શકે છે.
