Real vs Fake : રસોડામાં વપરાતુ તજ અસલી છે કે નકલી? આ સરળ ઘરેલું ટેસ્ટથી કરો ઓળખ
ચાથી લઈને મસાલેદાર વાનગીઓમાં વપરાતુ તજ શું ખરેખર કુદરતી સિલોન તજ છે કે પછી લીવરને નુકસાન પહોંચાડતી સસ્તી ‘કેસિયા’? બજારમાં મોટાપાયે વેચાતી આ ભેળસેળને માત્ર પાણી, સ્પર્શ અને સુગંધથી કેવી રીતે પકડી શકાય? જાણો ઘરમાં જ ટેસ્ટ કરવાની સચોટ રીતો.
ભારતીય રસોડામાં તજનો ઉપયોગ ચાથી લઈને બિરયાની અને વિવિધ મીઠાઈઓમાં મોટાપાયે થાય છે. પરંતુ બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે બજારમાં મળતી મોટાભાગના તજ અસલ 'સિલોન સિનેમન' (Ceylon Cinnamon) નથી હોતા, પરંતુ 'કેસિયા' (Cassia) નામની એક સસ્તી અને અલગ વનસ્પતિની છાલ હોય છે. બંને દેખાવ અને સુગંધમાં લગભગ સરખી લાગતી હોવાથી સામાન્ય ગ્રાહક તેમાં સરળતાથી છેતરાઈ જાય છે.
આ તફાવત જાણવો આરોગ્યની દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. કેસિયા તજમાં 'કુમારીન' (Coumarin) નામનું કેમિકલ કમ્પાઉન્ડ વધુ માત્રામાં જોવા મળે છે, જેનું સતત અને વધુ પડતું સેવન કરવાથી લીવરને ગંભીર નુકસાન થઈ શકે છે. કેટલાક સરળ ઘરેલું ઉપાયો દ્વારા અસલી અને નકલી તજની પરખ આ રીતે કરી શકાય છે:
પડો (Layers) જોઈને કરો ઓળખ: આખી તજની લાકડી (સ્ટિક) ખરીદતી વખતે સૌથી પહેલાં તેના સ્તરોને ધ્યાનથી જુઓ. અસલી સિલોન તજની છાલ પાતળા કાગળની જેમ અનેક સ્તરોમાં વીંટળાયેલી હોય છે—જાણે કોઈ કાગળને વારંવાર વાળીને રોલ બનાવ્યો હોય. બીજી તરફ, કેસિયા તજની છાલ ખૂબ જાડી, સખત અને માત્ર એક કે બે જાડા પડ વાળી જ હોય છે. આ જ કારણથી અસલી તજને હાથ વડે સરળતાથી વાળી કે તોડી શકાય છે, જ્યારે કેસિયાની લાકડી ખૂબ કઠણ હોય છે અને હાથથી સહેલાઈથી તૂટતી નથી.
રંગ અને સુગંધ પરથી ઓળખો: સિલોન તજનો રંગ આછો ભૂરો (ટેન કલર) હોય છે, જ્યારે કેસિયાનો રંગ વધુ ઘેરો ભૂરો અને લાલાશ પડતો જોવા મળે છે. સુગંધની વાત કરીએ તો, અસલી તજની સુગંધ ખૂબ જ હળવી, મીઠી અને સુખદ હોય છે; જ્યારે કેસિયાની ગંધ અતિશય તીવ્ર, સહેજ કડવી અને નાકમાં ભરાઈ જાય તેવી તીખી હોય છે.
પાણીમાં નાખીને કરો સરળ ટેસ્ટ: તજના એક ટુકડાને સાદા પાણીમાં પલાળી રાખો. અસલી સિલોન તજ પાણીમાં પલળ્યા બાદ નરમ પડી જાય છે અને સરળતાથી તૂટી જાય છે, જ્યારે કેસિયાની સ્ટિક પાણીમાં રહ્યા પછી પણ મોટાભાગે સખત જ રહે છે. આ ઉપરાંત, બંનેને અલગ-અલગ પાણીમાં ઉકાળતાં કેસિયાવાળું પાણી વધુ ઘાટા અને તેજ રંગનું બની જાય છે, જ્યારે અસલી તજનું પાણી આછા રંગનું જ રહે છે.
સ્વાદ દ્વારા ચકાસણી: બધી પદ્ધતિઓ પછી પણ શંકા રહે તો એક ચપટી તજનો પાઉડર જીભ પર મૂકી શકાય છે. અસલી સિલોન તજનો સ્વાદ હળવો મીઠાશ પડતો અને સૌમ્ય હોય છે, જ્યારે કેસિયા તજનો સ્વાદ જીભ પર બળતરા કરાવે તેવો તીખો અને કડવાશ પડતો હોય છે. પેકેટ પર ભલે 'સિલોન' કે 'ટ્રુ સિનેમન' લખેલું હોય, ખરીદી કરતી વખતે આ સરળ રીતો અજમાવીને જ શુદ્ધતાની ખાતરી કરવી હિતાવહ છે.
આ સમાચાર સામાન્ય માહિતી ઉપર લખવામાં આવી છે વધુ માહિતી માટે સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લો.
