Solar Panel : ઘરે AC, રેફ્રિજરેટર અને વોશિંગ મશીન ચલાવવા કેટલા KW ની સોલાર પેનલની જરૂર પડશે ?
PM Surya Ghar Yojana Solar Subsidy : વધતા વીજળી બિલથી ચિંતિત છો? PM સૂર્ય ઘર યોજના હેઠળ સોલાર સિસ્ટમ અપનાવી AC, ફ્રિજ અને વોશિંગ મશીન માટે પોતાની વીજળી ઉત્પન્ન કરો.
ઉનાળો નજીક આવી રહ્યો છે અને સાથે જ વધતા વીજળીના બિલની ચિંતા પણ દરેક ઘરમાં જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને એસીના વધતા ઉપયોગને કારણે ઘણા લોકો ઈચ્છે છે કે તેઓ પોતાના ઘરની છત પરથી જ એટલી વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે કે રેફ્રિજરેટર દિવસ-રાત ચાલુ રહે, વોશિંગ મશીન સરળતાથી ચાલે અને વીજળીના બિલ પર મોટો અસર ન પડે. આજના સમયમાં આ કોઈ સપનું રહ્યું નથી, કારણ કે સૌર ઊર્જા હવે મોંઘી ટેક્નોલોજી નહીં પરંતુ સામાન્ય ભારતીય ઘરો માટે સૌથી સ્માર્ટ અને કિફાયતી વિકલ્પ બની ગઈ છે.
ભારતમાં 2026 સુધીમાં સૌર ઊર્જા સ્થાપનો રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને કેન્દ્ર સરકારની PM સૂર્ય ઘર: મફત વીજળી યોજનાના કારણે સામાન્ય લોકો માટે સોલાર સિસ્ટમ અપનાવવી વધુ સરળ અને સસ્તી બની છે. જો તમારા ઘરમાં 1 ટનનો એસી, રેફ્રિજરેટર અને વોશિંગ મશીન છે, તો કેટલા કિલોવોટની સોલાર સિસ્ટમ જરૂરી પડશે, કેટલા પેનલ્સ લાગશે અને સબસિડી બાદ કુલ ખર્ચ કેટલો આવશે – તે બધું જાણવું ખૂબ જરૂરી છે.
સોલાર સિસ્ટમનું યોગ્ય કદ નક્કી કરતા પહેલા, તમારા ઘરના મુખ્ય ઉપકરણો કેટલી વીજળી વાપરે છે તે સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે. આજકાલ મોટા ભાગના ઘરોમાં 5-સ્ટાર રેટેડ ઇન્વર્ટર ઉપકરણો વપરાય છે. સરેરાશ રીતે જો વાત કરીએ તો, 1 ટનનો 5-સ્ટાર એસી રોજે લગભગ 6 થી 8 યુનિટ વીજળી વાપરે છે, ડબલ ડોર રેફ્રિજરેટર દૈનિક 1 થી 3 યુનિટ વીજળી લે છે અને વોશિંગ મશીન એક કલાકના ઉપયોગમાં અંદાજે 0.5 થી 0.75 યુનિટ વીજળી વાપરે છે.
આ સરેરાશ આંકડાઓને આધારે ગણતરી કરીએ તો, એસી લગભગ 8 યુનિટ, રેફ્રિજરેટર 2 યુનિટ અને વોશિંગ મશીન આશરે 0.5 યુનિટ વીજળી દૈનિક વાપરે છે. એટલે કુલ દૈનિક ઊર્જાની જરૂરિયાત આશરે 10.5 યુનિટ (kWh) થાય છે, જે એક સામાન્ય ભારતીય પરિવાર માટે વ્યવહારુ માનવામાં આવે છે.
હવે પ્રશ્ન આવે છે કે આટલી વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે કેટલા કિલોવોટની સોલાર સિસ્ટમ જરૂરી પડશે. ભારતમાં સરેરાશ 4 થી 5 કલાક સારો સૂર્યપ્રકાશ મળે છે અને સોલાર સિસ્ટમની કુલ કાર્યક્ષમતા લગભગ 75 થી 80 ટકા માનવામાં આવે છે. આ આધાર પર જો ગણતરી કરીએ તો, 10.5 યુનિટ દૈનિક જરૂરિયાત માટે આશરે 3 kWની સોલાર સિસ્ટમ જરૂરી બને છે.
અર્થાત્, જો તમે દિવસ દરમિયાન તમારા એસી, રેફ્રિજરેટર અને વોશિંગ મશીન આરામથી ચલાવવા માંગો છો, તો ઓછામાં ઓછું 3 kWની ઓન-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમ યોગ્ય રહેશે. જો તમે ઇચ્છો છો કે રાત્રે પણ રેફ્રિજરેટર અને અન્ય આવશ્યક ઉપકરણો બેટરી બેકઅપ પર ચાલે, તો 4 થી 5 kWની હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ વધુ ઉત્તમ વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે 3 થી 5 kWની સોલાર સિસ્ટમ રોજે 12 થી 20 યુનિટ વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
આજકાલ બજારમાં 540 વોટ જેવી ઉચ્ચ કાર્યક્ષમતાવાળી સોલાર પેનલ્સ સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે. 3 kWની સોલાર સિસ્ટમ માટે સામાન્ય રીતે 6 થી 8 પેનલ્સની જરૂર પડે છે અને તે માટે આશરે 240 થી 300 ચોરસ ફૂટ છતની જગ્યા જરૂરી બને છે, જે મોટાભાગના ભારતીય ઘરોમાં ઉપલબ્ધ હોય છે.
2026માં 3 kWની ઓન-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમનો કુલ ખર્ચ અંદાજે ₹1.5 લાખથી ₹2 લાખની વચ્ચે હોઈ શકે છે. આ ખર્ચમાં સોલાર પેનલ્સ, ઇન્વર્ટર, માળખું અને ઇન્સ્ટોલેશનનો સમાવેશ થાય છે. જો તમારી સિસ્ટમ વધારાની વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે, તો નેટ મીટરિંગ દ્વારા તે વીજળી ગ્રીડમાં મોકલીને બિલમાં ક્રેડિટ પણ મેળવી શકાય છે. સરકારની PM સૂર્ય ઘર: મફત વીજળી યોજના હેઠળ રહેણાંક વપરાશકર્તાઓને મોટી રાહત મળે છે. આ યોજના મુજબ 1 kW માટે ₹30,000, 2 kW માટે ₹60,000 અને 3 kW અથવા તેથી વધુ સિસ્ટમ માટે કુલ ₹78,000 સુધીની નિશ્ચિત સબસિડી આપવામાં આવે છે. આ રકમ DBT મારફતે સીધી લાભાર્થીના બેંક ખાતામાં જમા થાય છે.
જો 3 kW સિસ્ટમની કુલ કિંમત ₹1.8 લાખ માનીએ, તો સબસિડી બાદ તમારો ખિસ્સામાંથી ખર્ચ માત્ર ₹1 લાખથી ₹1.2 લાખ જેટલો રહે છે. અરજી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓનલાઈન છે અને તેના માટે pmsuryaghar.gov.in પોર્ટલ પર નોંધણી કરવી પડે છે. પાત્રતા માટે ભારતીય નાગરિક હોવું, રહેણાંક ઘર ધરાવવું અને પૂરતી છત જગ્યા હોવી જરૂરી છે. જાન્યુઆરી 2026ના નવા નિયમો મુજબ રિમોટ મોનિટરિંગ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે અને જો ઇન્સ્ટોલેશન 60 દિવસમાં પૂર્ણ ન થાય, તો વિક્રેતા બદલવાનો વિકલ્પ પણ આપવામાં આવે છે. એકંદરે જો તમે વીજળીના વધતા બિલથી મુક્તિ મેળવવા માંગો છો અને તમારા ઘરમાં 1 ટનનો એસી, રેફ્રિજરેટર અને વોશિંગ મશીન નિશ્ચિંતપણે ચલાવવા માંગો છો, તો 3 થી 5 kWની સોલાર સિસ્ટમ તમારા માટે એક સમજદાર, કિફાયતી અને ભવિષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને લેવાયેલો શ્રેષ્ઠ નિર્ણય સાબિત થઈ શકે છે.
