શું પિતૃપક્ષમાં પિતૃઓ કીડી, ગાય અને કૂતરાના રૂપમાં ભોજન ગ્રહણ કરવા આવે છે? જાણો ધાર્મિક માન્યતા
પિતૃપક્ષમાં શ્રાદ્ધ અને તર્પણની સાથે પંચબલિ આપવાની પરંપરા જોડાયેલી છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર ગાય, કૂતરો, કીડી અને કાગડાને ભોજન કરાવવાથી પિતૃઓની તૃપ્તિ થાય છે. પિતૃપક્ષ સનાતન ધર્મમાં પૂર્વજો પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને સન્માન વ્યક્ત કરવાનો પવિત્ર સમય માનવામાં આવે છે.
હિંદુ ધર્મમાં પિતૃપક્ષનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે. આ સમય પૂર્વજોને યાદ કરવા તેમજ તેમના નિમિત્તે શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને દાન-પુણ્ય કરવા માટે સમર્પિત માનવામાં આવે છે. દ્રિક પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026માં પિતૃપક્ષની શરૂઆત 26 સપ્ટેમ્બર 2026થી શરૂ થઈ છે અને તેનો અંત 10 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ સર્વપિતૃ અમાસના દિવસે થશે. (Image Source | AI Generated)
પિતૃપક્ષ દરમિયાન શ્રાદ્ધ વિધિમાં માત્ર બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવાની પરંપરા નથી, પરંતુ પંચબલિનું પણ મહત્વ જણાવવામાં આવ્યું છે. આ અંતર્ગત ભોજનનો અમુક ભાગ અલગ-અલગ જીવો અને દેવતાઓ માટે અલગ કાઢવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ગાય, કૂતરો, કાગડો, કીડી વગેરે જીવોને ભોજન કરાવવા પાછળ પિતૃઓની તૃપ્તિનો ભાવ જોડાયેલો છે. આ જ કારણે શ્રાદ્ધના ભોજનમાંથી એક ભાગ આ જીવો માટે કાઢીને શ્રદ્ધાપૂર્વક અર્પણ કરવામાં આવે છે. (Image Source | AI Generated)
આ અંગે ધાર્મિક પરંપરાઓમાં અલગ-અલગ માન્યતાઓ જોવા મળે છે. માન્યતા અનુસાર, મૃત્યુ પછી આત્મા પોતાના કર્મો અનુસાર અલગ-અલગ લોક અથવા યોનિમાં જાય છે. પિતૃપક્ષને પિતૃઓના સ્મરણ અને તેમના પ્રત્યે સન્માન વ્યક્ત કરવાનો વિશેષ સમય માનવામાં આવે છે. (Image Source | AI Generated)
શ્રાદ્ધ વિધિમાં પંચબલિની પરંપરા અંતર્ગત અલગ-અલગ જીવો અને દેવતાઓ માટે ભોજનનો અંશ કાઢવામાં આવે છે. તેમાં મુખ્યત્વે ગોબલિ, શ્વાનબલિ, કાકબલિ, દેવબલિ અને પિપિલિકાદિબલિનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે. (Image Source | AI Generated)
હિંદુ ધર્મમાં ગાયને અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. શ્રાદ્ધ દરમિયાન ગાયને ભોજન કરાવવાની પરંપરાને ગોબલિ કહેવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ગાયને ભોજન કરાવવાથી પિતૃઓની તૃપ્તિ થાય છે અને તેમના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે. (Image Source | iStock)
પંચબલિમાં કૂતરા માટે કાઢવામાં આવતા ભોજનને શ્વાનબલિ કહેવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓમાં કૂતરાનો સંબંધ યમરાજ સાથે પણ જોડવામાં આવે છે. આ જ કારણે પિતૃપક્ષમાં કૂતરાને ભોજન કરાવવાની પરંપરાને પિતૃઓની યાત્રા સાથે જોડાયેલી અડચણો દૂર કરવા અને યમરાજની કૃપા પ્રાપ્ત કરવાની માન્યતા સાથે જોડવામાં આવે છે. (Image Source | iStock)
પંચબલિમાં કીડી અને અન્ય નાના જીવો માટે પણ ભોજન કાઢવાની પરંપરા જણાવવામાં આવી છે. તેને પિપિલિકાદિબલિ કહેવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર પિતૃપક્ષમાં કીડીઓને લોટ, ખાંડ અથવા મીઠો ખોરાક ખવડાવવો પુણ્યદાયક માનવામાં આવે છે. (Image Source | iStock)
પિતૃપક્ષમાં કાગડાને ભોજન કરાવવાની પરંપરા સૌથી વધુ પ્રચલિત છે. તેને કાકબલિ કહેવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર કાગડાને પિતૃઓનો સંદેશવાહક માનવામાં આવે છે. તેથી શ્રાદ્ધનું ભોજન કાગડાને ખવડાવવાની પરંપરાને પિતૃઓ સુધી ભોજન પહોંચવા અને તેમની તૃપ્તિ સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે. (Image Source | iStock)
નોંધ : અહીં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ પર આધારિત છે. TV9 ગુજરાતી આ માન્યતાઓ કે દાવાઓની પુષ્ટિ કરતું નથી. કોઈપણ ઉપાય અજમાવતા પહેલાં જાણકાર અથવા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી. (Image Source | AI Generated)
Published On - 12:13 pm, Thu, 1 October 26
