Breaking News : ભારતની ધરતીથી સોનાનો મોટો ખજાનો કાઢવાની તૈયારી, અહીં છુપાયેલું છે સેંકડો ટન સોનું

ભારત સોનાની આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવા નવી ખાણકામ નીતિ લાવી રહ્યું છે. નીતિ આયોગ દ્વારા તૈયાર થતી આ નીતિ ઘરેલું સોનાના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપશે. રોકાણ આકર્ષવા, નિયમો સરળ બનાવવા અને રાજ્ય-કેન્દ્ર સંકલન સુધારવાનો લક્ષ્ય છે.

| Updated on: Nov 16, 2026 | 6:42 PM
1 / 8
ભારત સોનાની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે હવે પોતાના જ ભૂગર્ભમાં રહેલા સોનાના ભંડારનો ઉપયોગ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ દિશામાં નીતિ આયોગ નવી ખાણકામ નીતિ તૈયાર કરી રહ્યું છે. આ નીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશમાં સોનાની શોધ અને ખાણકામને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ માટે ખાણકામ ક્ષેત્રમાં રોકાણ વધારવા, કંપનીઓને નાણાકીય પ્રોત્સાહનો આપવા અને ખાણકામ સંબંધિત નિયમો સરળ બનાવવાની ભલામણ કરવામાં આવી શકે છે.

ભારત સોનાની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે હવે પોતાના જ ભૂગર્ભમાં રહેલા સોનાના ભંડારનો ઉપયોગ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ દિશામાં નીતિ આયોગ નવી ખાણકામ નીતિ તૈયાર કરી રહ્યું છે. આ નીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશમાં સોનાની શોધ અને ખાણકામને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ માટે ખાણકામ ક્ષેત્રમાં રોકાણ વધારવા, કંપનીઓને નાણાકીય પ્રોત્સાહનો આપવા અને ખાણકામ સંબંધિત નિયમો સરળ બનાવવાની ભલામણ કરવામાં આવી શકે છે.

2 / 8
નવી નીતિ હેઠળ કંપનીઓને લાંબા ગાળા માટે ખાણકામના અધિકારો આપવાનો પ્રસ્તાવ પણ સામેલ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, ખાણકામના પ્રોજેક્ટ્સ માટે બોલી લગાવતી કંપનીઓનું મૂલ્યાંકન તેમની ટેક્નિકલ ક્ષમતા અને અનુભવના આધારે કરવાની વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવી શકે છે. સરકારનો પ્રયાસ છે કે દેશના સોનાના ભંડારનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય અને સ્થાનિક સ્તરે સોનાનું ઉત્પાદન વધે.

નવી નીતિ હેઠળ કંપનીઓને લાંબા ગાળા માટે ખાણકામના અધિકારો આપવાનો પ્રસ્તાવ પણ સામેલ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, ખાણકામના પ્રોજેક્ટ્સ માટે બોલી લગાવતી કંપનીઓનું મૂલ્યાંકન તેમની ટેક્નિકલ ક્ષમતા અને અનુભવના આધારે કરવાની વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવી શકે છે. સરકારનો પ્રયાસ છે કે દેશના સોનાના ભંડારનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય અને સ્થાનિક સ્તરે સોનાનું ઉત્પાદન વધે.

3 / 8
ભારતમાં સોનાની માંગ સતત ઊંચી રહે છે, પરંતુ તેની સામે સ્થાનિક સ્તરે સોનાનું ઉત્પાદન ખૂબ જ મર્યાદિત છે. પરિણામે, દેશે પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે વિદેશમાંથી મોટા પ્રમાણમાં સોનું આયાત કરવું પડે છે. આના કારણે વિદેશી હૂંડિયામણનો મોટો હિસ્સો સોનાની ખરીદી પાછળ ખર્ચાય છે. ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં સોનાની ખાણકામ પ્રવૃત્તિઓના વિકાસમાં અનેક અડચણો છે. તેમાં ભૂગર્ભમાં સોનું ક્યાં અને કેટલા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ છે તેની પૂરતી માહિતીનો અભાવ, મર્યાદિત સંશોધન, ખાણકામ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં થતો વિલંબ અને હરાજીની પ્રક્રિયામાં રહેલી મુશ્કેલીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, કેટલાક પ્રોજેક્ટ આર્થિક રીતે ફાયદાકારક ન હોવાથી રોકાણકારો પણ આ ક્ષેત્રમાં રસ દાખવતા નથી.

ભારતમાં સોનાની માંગ સતત ઊંચી રહે છે, પરંતુ તેની સામે સ્થાનિક સ્તરે સોનાનું ઉત્પાદન ખૂબ જ મર્યાદિત છે. પરિણામે, દેશે પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે વિદેશમાંથી મોટા પ્રમાણમાં સોનું આયાત કરવું પડે છે. આના કારણે વિદેશી હૂંડિયામણનો મોટો હિસ્સો સોનાની ખરીદી પાછળ ખર્ચાય છે. ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં સોનાની ખાણકામ પ્રવૃત્તિઓના વિકાસમાં અનેક અડચણો છે. તેમાં ભૂગર્ભમાં સોનું ક્યાં અને કેટલા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ છે તેની પૂરતી માહિતીનો અભાવ, મર્યાદિત સંશોધન, ખાણકામ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં થતો વિલંબ અને હરાજીની પ્રક્રિયામાં રહેલી મુશ્કેલીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, કેટલાક પ્રોજેક્ટ આર્થિક રીતે ફાયદાકારક ન હોવાથી રોકાણકારો પણ આ ક્ષેત્રમાં રસ દાખવતા નથી.

4 / 8
આવી સમસ્યાઓ દૂર કરવા માટે નવી નીતિમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચે વધુ સારા સંકલન પર ભાર મૂકવામાં આવી શકે છે. ખાણકામની મંજૂરી મેળવવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવાની સાથે ખનિજ ભંડાર અંગે વધુ સચોટ માહિતી એકત્રિત કરવાનું પણ આયોજન છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અપનાવીને રોકાણકારો માટે પારદર્શક અને સ્થિર નીતિ માળખું ઊભું કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

આવી સમસ્યાઓ દૂર કરવા માટે નવી નીતિમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચે વધુ સારા સંકલન પર ભાર મૂકવામાં આવી શકે છે. ખાણકામની મંજૂરી મેળવવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવાની સાથે ખનિજ ભંડાર અંગે વધુ સચોટ માહિતી એકત્રિત કરવાનું પણ આયોજન છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અપનાવીને રોકાણકારો માટે પારદર્શક અને સ્થિર નીતિ માળખું ઊભું કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

5 / 8
ભારતના ભૂગર્ભમાં સોનાનો મોટો ભંડાર હોવાનો અંદાજ છે. અહેવાલ મુજબ, દેશમાં આશરે 501 મિલિયનથી 518 મિલિયન ટન પ્રાથમિક સોનાના અયસ્ક સંસાધનો ઉપલબ્ધ છે. તેમાંથી આશરે 600થી 607 ટન શુદ્ધ સોનું મળી શકે તેવો અંદાજ છે. આ સંસાધનોની વાત કરીએ તો બિહાર દેશમાં પ્રથમ સ્થાને છે. ભારતમાં કુલ સોનાના સંસાધનોમાંથી આશરે 44થી 45 ટકા હિસ્સો એકલા બિહારમાં હોવાનું માનવામાં આવે છે.

ભારતના ભૂગર્ભમાં સોનાનો મોટો ભંડાર હોવાનો અંદાજ છે. અહેવાલ મુજબ, દેશમાં આશરે 501 મિલિયનથી 518 મિલિયન ટન પ્રાથમિક સોનાના અયસ્ક સંસાધનો ઉપલબ્ધ છે. તેમાંથી આશરે 600થી 607 ટન શુદ્ધ સોનું મળી શકે તેવો અંદાજ છે. આ સંસાધનોની વાત કરીએ તો બિહાર દેશમાં પ્રથમ સ્થાને છે. ભારતમાં કુલ સોનાના સંસાધનોમાંથી આશરે 44થી 45 ટકા હિસ્સો એકલા બિહારમાં હોવાનું માનવામાં આવે છે.

6 / 8
બીજા ક્રમે રાજસ્થાન આવે છે, જ્યાં દેશના આશરે 25 ટકા સોનાના સંસાધનો હોવાનો અંદાજ છે. જ્યારે કર્ણાટકમાં આશરે 21 ટકા સંસાધનો ઉપલબ્ધ છે. આ ઉપરાંત પશ્ચિમ બંગાળ, આંધ્રપ્રદેશ અને ઝારખંડમાં પણ સોનાના ભંડાર આવેલા છે. જો આ સંસાધનોનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં ભારતમાં સોનાનું સ્થાનિક ઉત્પાદન વધવાની શક્યતા છે.

બીજા ક્રમે રાજસ્થાન આવે છે, જ્યાં દેશના આશરે 25 ટકા સોનાના સંસાધનો હોવાનો અંદાજ છે. જ્યારે કર્ણાટકમાં આશરે 21 ટકા સંસાધનો ઉપલબ્ધ છે. આ ઉપરાંત પશ્ચિમ બંગાળ, આંધ્રપ્રદેશ અને ઝારખંડમાં પણ સોનાના ભંડાર આવેલા છે. જો આ સંસાધનોનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં ભારતમાં સોનાનું સ્થાનિક ઉત્પાદન વધવાની શક્યતા છે.

7 / 8
ભારતમાં સોનાની ભારે માંગને કારણે દેશ વિશ્વના સૌથી મોટા સોનાના આયાતકારોમાં સામેલ છે. સોનાની આયાત માટે ભારતને દર વર્ષે અબજો ડોલર ખર્ચવા પડે છે. અહેવાલમાં આપેલા આંકડા મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન ભારતે આશરે 71.98 અબજ ડોલરનું એટલે કે 800 ટનથી વધુ સોનાનું આયાત કર્યું હતું. જોકે, એપ્રિલથી ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન સોનાની આયાતમાં વાર્ષિક ધોરણે 39.9 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો અને આયાતનું મૂલ્ય ઘટીને 24.78 અબજ ડોલર થયું હતું.

ભારતમાં સોનાની ભારે માંગને કારણે દેશ વિશ્વના સૌથી મોટા સોનાના આયાતકારોમાં સામેલ છે. સોનાની આયાત માટે ભારતને દર વર્ષે અબજો ડોલર ખર્ચવા પડે છે. અહેવાલમાં આપેલા આંકડા મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન ભારતે આશરે 71.98 અબજ ડોલરનું એટલે કે 800 ટનથી વધુ સોનાનું આયાત કર્યું હતું. જોકે, એપ્રિલથી ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન સોનાની આયાતમાં વાર્ષિક ધોરણે 39.9 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો અને આયાતનું મૂલ્ય ઘટીને 24.78 અબજ ડોલર થયું હતું.

8 / 8
આમ છતાં, ભારતની સોનાની આયાત પરની નિર્ભરતા હજુ પણ નોંધપાત્ર છે. તેથી સરકાર હવે દેશના પોતાના સોનાના ભંડારનો ઉપયોગ વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. જો નવી ખાણકામ નીતિ અસરકારક રીતે અમલમાં આવે અને સ્થાનિક ઉત્પાદન વધે, તો લાંબા ગાળે સોનાની આયાત પરનો ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.

આમ છતાં, ભારતની સોનાની આયાત પરની નિર્ભરતા હજુ પણ નોંધપાત્ર છે. તેથી સરકાર હવે દેશના પોતાના સોનાના ભંડારનો ઉપયોગ વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. જો નવી ખાણકામ નીતિ અસરકારક રીતે અમલમાં આવે અને સ્થાનિક ઉત્પાદન વધે, તો લાંબા ગાળે સોનાની આયાત પરનો ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.

Follow Us
Loading...
Unable to load recommendations.