મા દુર્ગાને ‘લાલ ચુંદડી’ ચઢાવવાનું અસલી રહસ્ય શું છે ? લાલ રંગનું મહત્વ અને અર્પણ કરવાની સાચી પદ્ધતિ જાણો
નવરાત્રી આવતા જ ભક્તોમાં મા અંબાના શ્રૃંગાર અને લાલ ચુંદડી અર્પણ કરવાનો એક અલગ જ ઉત્સાહ જોવા મળે છે. ઘણીવાર મનમાં સવાલ થાય છે કે, મા દુર્ગાને લાલ રંગની જ ચુંદડી કેમ ચઢાવવામાં આવે છે? ઘરના પૂજા ઘરમાં નાની મૂર્તિ હોય, તો શું નાની ચુંદડી પણ ચઢાવી શકાય? આખરે દેવીની પૂજા કરતી વખતે ચુંદડી અર્પણ કરવાની સાચી રીત કઈ છે?
નવરાત્રી આવતા જ માતાજી માટે લાલ ચુંદડી લેવા માટે ભક્તોમાં એક અલગ જ ઉત્સાહ જોવા મળે છે. એવામાં દુકાને પહોંચીએ છીએ ત્યારે લાલ ચુંદડીઓ વચ્ચે નજર પડી જાય છે. તમારા મનમાં પણ સવાલ આવ્યો હશે કે, માતાજીને લાલ રંગની ચુંદડી કેમ ચઢાવવામાં આવે છે? આવા સમયે ચુંદડી પસંદ કરતી વખતે ઘણી વાર મૂંઝવણ પણ થાય છે. ઘરમાં માતાજીની નાની મૂર્તિ હોય તો શું મોટી ચુંદડી લેવી? બજેટ ઓછું હોય તો સાદી ચુંદડી ચાલશે? આવા સવાલો ખાસ કરીને ત્યારે આવે છે, જ્યારે પહેલી વાર પોતાના હાથે દેવીનો શ્રૃંગાર કરી રહ્યા હોઈએ.
મા દુર્ગાને શક્તિનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક પરંપરાઓમાં લાલ રંગ પણ શક્તિ, સાહસ અને સૌભાગ્ય સાથે જોડાયેલો છે. તેથી, દેવીની પૂજામાં લાલ ચુંદડી અર્પણ કરવાનું વિશેષ સ્થાન છે. 'ચુંદડી' ચઢાવવી એ દેવીને વસ્ત્ર અર્પણ કરવાનો અને એમનો શ્રૃંગાર કરવાનો એક માર્ગ પણ છે. ભક્તો આની સાથે પોતાના મનની પ્રાર્થના રાખે છે. કોઈ ઘરમાં સુખ-શાંતિની કામના કરે છે. કોઈ મુશ્કેલ સમયમાં હિંમત માંગે છે. કોઈ મનની ઈચ્છા પૂરી થવા પર માતાજી પ્રત્યે આભાર વ્યક્ત કરે છે.
તમે જોયું હશે કે, દેવીના દર્શન કરવા જતી વખતે લોકો ચુંદડી ખૂબ જ ધ્યાનથી સાચવીને રાખે છે. મંદિર પહોંચીને તેને શ્રદ્ધાથી અર્પણ કરે છે. આ નાના કામમાં માતાજી પ્રત્યે તેમનો લગાવ દેખાય છે. બીજું કે, મા દુર્ગાને નાની ચુંદડી પણ અર્પણ કરી શકાય છે. ઘરની નાની મૂર્તિ કે તસવીર માટે નાની ચુંદડી લેવી અનુકૂળ રહે છે. મોટી ચુંદડી જ ચઢાવવી જોઈએ, એવો કોઈ એક નિયમ બધા ઘરો અને મંદિરો પર લાગુ પડતો નથી. માની લો કે, તમારા પૂજા ઘરમાં માતાજીની નાની મૂર્તિ છે. તેના પર બહુ મોટી ચુંદડી ઓઢાડવાથી ચહેરો અને બાકીનો શ્રૃંગાર ઢંકાઈ શકે છે. આવામાં મૂર્તિના કદ મુજબ ચુંદડી પસંદ કરવી વધુ સારી રહેશે. તમે તેને સરળતાથી ઓઢાડી શકશો અને પૂજાની જગ્યા પણ વ્યવસ્થિત રહેશે.
મંદિરમાં ચુંદડી અર્પણ કરવી હોય તો ત્યાંની વ્યવસ્થા મુજબ ચાલવું. કેટલાક મંદિરોમાં ભક્તોએ આપેલી ચુંદડી પૂજારી સ્વીકારે છે. ક્યાંક વસ્ત્ર અર્પણ કરવાના અલગ નિયમો હોય છે. ઘરમાં કુળદેવીની પૂજાની કોઈ વિશેષ પરંપરા હોય તો તેનું ધ્યાન પણ રાખવું. નવરાત્રી દેવી ઉપાસનાનો પર્વ છે. આ દિવસોમાં માતાજી પાસે સાહસ, સદ્બુદ્ધિ અને જીવનમાં મંગળની કામના કરવામાં આવે છે. લાલ રંગને પરંપરાગત રીતે ઊર્જા, શક્તિ અને શુભતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. તેથી, દેવીના વસ્ત્રો, ચુંદડી, રોલી (કંકુ) અને ફૂલોમાં આ રંગ ખૂબ જોવા મળે છે.
લગ્નના જોડાથી લઈને પૂજાના કંકુ સુધી... લાલ રંગ ઘણી જગ્યાએ હાજર રહે છે. આપણી સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓમાં તેનો સંબંધ સૌભાગ્ય અને ઉત્સવ સાથે પણ છે. જો કે, દેવીના અલગ-અલગ સ્વરૂપો અને સ્થાનિક પરંપરાઓમાં બીજા રંગોના વસ્ત્રો પણ અર્પણ કરવામાં આવે છે. તમારા ઘરમાં જે રીતે પૂજા થતી આવી હોય, તે પરંપરા મુજબ શ્રૃંગાર કરી શકો છો.
ચુંદડી લેતા પહેલા ઘરની મૂર્તિ કે તસવીરનું કદ ધ્યાનમાં રાખી લો. દુકાન પર ફક્ત ચમક જોઈને પસંદ કરશો, તો પછીથી તેને ઓઢાડવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે. સાફ અને સારી સ્થિતિ વાળી ચુંદડી લો. તે ક્યાંયથી કાપેલી કે ફાટેલી ન હોવી જોઈએ. એ પણ ધ્યાન રાખો કે, કાપડની કિનારી એવી હોય, જેને સરળતાથી સંભાળી શકાય. નાની મૂર્તિ પર ભારે સજાવટ રાખવી મુશ્કેલ બની શકે છે. જો ફોટો માટે ચુંદડી પસંદ કરી રહ્યા હોવ, તો હળવા વજનના કાપડ વધુ અનુકૂળ હોઈ શકે છે. કિંમતને લઈને પણ નકામું દબાણ ન લો. તમારા બજેટમાં ચુંદડી પસંદ કરો. સાદી ચુંદડીથી પણ માતાજીનો સુંદર શ્રૃંગાર કરી શકાય છે.
પૂજા સમયે સાફ હાથે ચુંદડી લો અને માતાજીનું સ્મરણ કરતા અર્પણ કરો. મૂર્તિ પર ચુંદડીને ધીમેથી ઓઢાડો. તેને એવી રીતે રાખો કે, દેવીનો ચહેરો દેખાતો રહે અને બાકીનો શ્રૃંગાર પણ સરખી રીતે રહે. જો તસવીર પર ચુંદડી મૂકી રહ્યા હોવ તો તેને ઉપર કે કિનારીઓ પર વ્યવસ્થિત કરી શકો છો. તસવીરને ઢાંકવાથી કે તેના ફ્રેમ પર જરૂર કરતાં વધુ વજન નાખવાથી બચો. ચુંદડીના ખુલ્લા છેડા દીવા અને સળગતી ધૂપથી દૂર રાખો. મંદિરમાં જાતે ચુંદડી ઓઢાડવાની પરવાનગી ન હોય તો તેને પૂજારીને સોંપી દો. ત્યાંની પૂજા વ્યવસ્થાનું સન્માન કરતા અર્પણ કરો. સાથે જ ચુંદડી ચઢાવતી વખતે માતાજી પાસે બધાના સ્વાસ્થ્ય અને મંગળની કામના કરો. તેમની પાસે ઘરમાં શાંતિ અને સાચા રસ્તે ચાલવાની સમજણના આશીર્વાદ માંગો.
