LPG Cylinder Crisis : ભારતમાં દરરોજ કેટલા લાખ સિલિન્ડરનો ઉપયોગ થાય છે? જાણો જહાજમાં આવેલો LPG જથ્થો પુરતો રહેશે?
મિડલ ઇસ્ટમાં જે તણાવ ભરેલી સ્થિતિ ચાલી રહી છે. તેના કારણે ભારત સહિત વિશ્વના અનેક દેશના LPG સંકટ સર્જાયું છે.આમ તો ભારતમાં હોર્મુઝ રેખા પાર કરીને અનેક LPG જથ્થા ભરેલા જહાજ ભારત પહોંચ્યા છે. જો કે શું એ જથ્થો ભારત માટે પુરતો છે? તો ચાલો જાણીએ કે ભારતમાં દરરોજ કેટલા કરોડ ગેસ સિલિન્ડરનો ઉપયોગ થાય છે.
ભારત વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો LPG ગ્રાહક દેશ બન્યો છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે કરોડોની વસ્તી ધરાવતા આ દેશમાં દરરોજ કેટલા સિલિન્ડરનો ઉપયોગ થાય છે? આ આંકડો તમને આશ્ચર્યચકિત કરશે જ નહીં પરંતુ ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા પડકારની તીવ્રતા પણ જાહેર કરશે.
આંકડાકીય રીતે, છેલ્લા દાયકામાં ભારતની LPGની માંગ ઝડપથી વધી છે. વર્તમાન અહેવાલો અને વપરાશના ડેટા અનુસાર, ભારત દરરોજ 15થી 20 લાખ LPG સિલિન્ડર (14.2 કિલો) નો ઉપયોગ કરે છે.
વજનની દ્રષ્ટિએ, ભારત વાર્ષિક આશરે 28 થી 30 કરોડ મેટ્રિક ટન LPG નો ઉપયોગ કરે છે. સવારે ચાના પહેલા કપથી રાત્રિભોજન સુધી દેશભરના લાખો ઘરોમાં સળગતા ચૂલા આ વિશાળ પુરવઠા શૃંખલા પર આધાર રાખે છે.
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજનાના વ્યાપક ઉપયોગનું આ સૌથી મોટું કારણ છે. આ યોજના શરૂ થયા પછી ગ્રામીણ ભારતમાં LPG ની પહોંચ લગભગ 99 ટકા સુધી વધી ગઈ છે.
પહેલા ગામડાઓમાં લોકો લાકડા અને કોલસા પર આધાર રાખતા હતા, પરંતુ હવે દર મહિને લાખો સિલિન્ડર રિફિલ કરવામાં આવે છે. આજે ભારતમાં LPG ગ્રાહકોની સંખ્યા 3 કરોડને વટાવી ગઈ છે. આ જ કારણ છે કે દરરોજ લાખો સિલિન્ડર બોટલિંગ પ્લાન્ટમાંથી ટ્રક અને ડિલિવરી વાન દ્વારા રસ્તાઓ પર પહોંચાડવામાં આવે છે, જે વિશ્વના સૌથી મોટા લોજિસ્ટિક્સ કામગીરીમાંનું એક માનવામાં આવે છે.
એક દિવસના વિક્ષેપથી કેટલું નુકસાન થાય છે? જોકે, આટલો મોટો વપરાશ એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર સાથે આવે છે. ભારત તેની કુલ LPG જરૂરિયાતોના 55 થી 60 ટકા વિદેશથી આયાત કરે છે. આપણે મુખ્યત્વે સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) જેવા દેશો પર આધાર રાખીએ છીએ.
જ્યારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અથવા મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય છે, ત્યારે આ લાખો સિલિન્ડરોનો દૈનિક પુરવઠો ખોરવાઈ જાય છે. જો જહાજ ટ્રાફિક એક દિવસ માટે પણ બંધ કરવામાં આવે છે, તો દેશભરના 20 લાખ ઘરોના ચૂલાઓ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે સરકાર હવે "વ્યૂહાત્મક અનામત" અને સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
ઘરેલુ રસોડા ઉપરાંત, વાણિજ્યિક ક્ષેત્ર (હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને ઉદ્યોગો) પણ દરરોજ મોટી માત્રામાં LPG વાપરે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વાદળી વાણિજ્યિક સિલિન્ડરોની માંગ પણ ઝડપથી વધી છે. ઔદ્યોગિક પ્લાન્ટ અને મોટી હોટલો દરરોજ હજારો ટન ગેસનો ઉપયોગ કરે છે. સરકાર હવે ધીમે ધીમે શહેરોમાં LPGના વિકલ્પ તરીકે પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) ને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે, જેનાથી સિલિન્ડરોના પરિવહનનો ખર્ચ ઘટશે અને રસ્તાઓ પર ટ્રકોનો ભાર ઓછો થશે.(All Imeges -Social Media)
Published On - 8:05 am, Wed, 18 March 26
