કાનુની સવાલ : મિલકતના વિવાદમાં ફસાઈ જાઓ, તો શું પોલીસ મદદ કરી શકે, કાયદો શું કહે છે તે જાણો
જમીન અને મકાન સાથે જોડાયેલા વિવાદ ભારતમાં સૌથી વધારે થનારા કાનુની મામલા સામેલ છે. હંમેશા લોકો એવું માને છે કે, પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ કરતાં જ જમીનનો કબજો પરત મળી જશે. અથવા પોલીસ બીજા પક્ષને દુર કરી ન્યાય આપશે.
ભારતીય કાનુન પોલીસ અને સિવિલ કોર્ટની જવાબદારીઓને સ્પષ્ટ રુપથી અલગ અલગ નક્કી કરે છે. ત્યારે જાણવું જરુરી છે કે, આવા મામલામાં શું પોલીસ દખલગીરી કરી શકે છે કે નહી. કાનુન શું કહે છે. ચાલો જાણીએ.
ભારતમાં મોટાભાગના મિલકત વિવાદોને નાગરિક બાબતો ગણવામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, પોલીસ જમીન અથવા ઘરનો સાચો માલિક કોણ છે તે નક્કી કરી શકતી નથી. પોલીસને કોઈ વ્યક્તિને કબજો આપવાનો અથવા બીજા પક્ષને કાઢી મૂકવાનો અધિકાર પણ નથી.
જો મામલો ફક્ત માલિકી, વિભાજન અથવા સીમા સીમાંકનનો હોય, તો પક્ષકારોએ સિવિલ કોર્ટનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. અદાલતોએ સતત એવું માન્યું છે કે પોલીસ સિવિલ કોર્ટ તરીકે કાર્ય કરી શકતી નથી.
જો કે, જો વિવાદ દરમિયાન હુમલો, ધાકધમકી, બનાવટી દસ્તાવેજો અથવા અન્ય ગુનાઓના આરોપો ઉભા થાય છે, તો પોલીસ ફોજદારી કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી કરી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે પોલીસ ગુનાની તપાસ કરશે પરંતુ મિલકતની માલિકી નક્કી કરશે નહીં.
મિલકતની માલિકી ફક્ત પોલીસ ફરિયાદ પર આધાર રાખીને નક્કી કરી શકાતી નથી. યોગ્ય કાનૂની ફોરમની પસંદગી વિવાદના પ્રકાર પર આધારિત છે. ટુંકમાં જો મિલકતનો વિવાદ પક્ષકારો વચ્ચે લડાઈ, હુલ્લડ અથવા શાંતિ ભંગમાં પરિણમવાની ધમકી આપે તો પોલીસ વચ્ચે દખલ કરી શકે છે.
જો વિવાદિત જમીન પર ગેરકાયદેસર બાંધકામ થઈ રહ્યું હોય, તો પોલીસ શાંતિ ભંગની આશંકા (જેમ કે BNS 2023 અથવા CrPC ની કલમો) હેઠળ કામ અટકાવી શકે છે અને એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટને રિપોર્ટ મોકલી શકે છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
