કાનુની સવાલ : ફાયર બ્રિગેડનો ઉપયોગ કરવાના નિયમો શું છે અને દુરુપયોગ માટે શું સજા છે?
ગુજરાતમાં ભાજપના એક ધારાસભ્ય દ્વારા તેમના ખાનગી બંગલાને ફાયર એન્જિનથી સાફ કર્યા પછી, ઈમરજન્સી સેવાઓ માટેના નિયમો પર ચર્ચા શરૂ થઈ છે. સરકારી સંસાધનોના દુરુપયોગ માટે સજા માટેની કાનૂની જોગવાઈઓ વિશે જાણો.
થોડા દિવસો પહેલા દાહોદ જિલ્લાના દેવગઢ બારિયા વિસ્તારમાં એક અનોખી ઘટના સામે આવી હતી, જેમાં વર્તમાન ધારાસભ્ય અને પૂર્વ મંત્રી બચુ ખાબડના નિવાસસ્થાનની સફાઈ માટે દેવગઢ બારિયા નગરપાલિકાના ફાયર ટેન્ડરનો ઉપયોગ કર્યા હોવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો.
આ ઘટનાને પગલે વ્યાપક વિવાદ સર્જાયો હતો અને દેવગઢ બારિયા નગરપાલિકાનું ફાયર વિભાગ તેમજ સંબંધિત અધિકારીઓ સવાલોના ઘેરામાં આવ્યા હતા. આ સમગ્ર ઘટનાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર ખુબ વાયરલ થયો હતો.
ફાયર બ્રિગેડની ગાડી ધારાસભ્યના ગામ પીપેરો સુધી પહોંચવા માટે લગભગ 24 કિલોમીટરનું અંતર કાપ્યું. ઘટના સામે આવ્યા પછી અને વિવાદ વધ્યા પછી, નગરપાલિકાએ કાર્યવાહી બંધ કરી દીધી અને ધારાસભ્ય પાસેથી આશરે 2,700 રૂપિયા ફી અથવા દંડ વસૂલ્યો. આ ઘટનાએ એક ગંભીર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે. શું કોઈ વ્યક્તિ કે VIP નેતા સરકારી ફાયર બ્રિગેડનો ઉપયોગ વ્યક્તિગત હેતુઓ માટે કરી શકે છે?
ભારતીય કાનુન અને નગરપાલિકાના નિયમો અનુસાર ફાયર બ્રિગેડ વાહનો અને અગ્નિશામકોને ફક્ત કટોકટી અને જીવન બચાવ સેવાઓ માટે રાખવામાં આવે છે. તેમનું પ્રાથમિક કાર્ય આગ ઓલવવાનું, કુદરતી આફતો દરમિયાન જીવન બચાવવાનું અને ગંભીર ઘટનાના કિસ્સામાં રાહત પૂરી પાડવાનું છે.
નિયમો સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે, આ કટોકટી વાહનોનો ઉપયોગ ખાનગી મિલકતની સફાઈ, બાગકામ અથવા કોઈપણ બિન-કટોકટી ઘરેલું કાર્ય માટે કરી શકાતો નથી. સરકારી ભંડોળ અને જાહેર કર દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવતા આ સંસાધનો ફક્ત જાહેર સલામતી માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
કોઈપણ VIP નેતા કે વ્યક્તિના ખાનગી બંગલાની સફાઈ માટે, કટોકટીની ફરજ સિવાય, આ વાહનો મોકલવા એ નિયમોનું ખુલ્લેઆમ ઉલ્લંઘન માનવામાં આવે છે, કારણ કે આનાથી કટોકટી દરમિયાન મુખ્ય સ્ટેશન પર વાહનોની અછત સર્જાઈ શકે છે.
દેશભરના વિવિધ રાજ્યોમાં ફાયર સર્વિસ એક્ટ અમલમાં છે, જે તેમના સંચાલન અને દંડનીય જોગવાઈઓનું સંચાલન કરે છે. સરકારી નિયમો અનુસાર, કોઈપણ વ્યક્તિ જે ફાયર બ્રિગેડને વ્યક્તિગત અથવા બિન-આવશ્યક કાર્યો કરવા માટે દબાણ કરે છે. તેને સરકારી સંસાધનોનો દુરુપયોગ ગણવામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, દોષિત ઠેરવવામાં આવેલા અધિકારીઓ અથવા કર્મચારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ આગના ખોટા અહેવાલો આપીને અથવા છેતરપિંડીભર્યો ફોન કરીને ફાયર બ્રિગેડને જાણી જોઈને ગેરમાર્ગે દોરે છે, તો તે ભારતીય દંડ સંહિતા અને વિવિધ રાજ્ય ફાયર કાયદાઓ હેઠળ સજાપાત્ર ગુનો છે. આવા કિસ્સાઓમાં, ગુનેગારને ભારે દંડ અને 3 થી 6 મહિનાની જેલની સજા થઈ શકે છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
