કાનુની સવાલ : હિટ-એન્ડ-રન કેસમાં કેટલા વર્ષની જેલની સજા થાય? જાણો કાનુન
ગુરુગ્રામ હિટ એન્ડ -રન કેસમાં આરોપી કલ્યાણ બેંસલાની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. ફુટેજના આધાર પર કેસમાં અનેક કલમો જોડવામાં આવી છે. તો ચાલો જાણો હિટ અન્ડ રન કેસમાં કેટલી કલમ અને કેટલી સજા થાય છે?
ગુરુગ્રામ હિટ એન્ડ રન કેસના આરોપી કલ્યાણ બેંસલાની રાજસ્થાનના દૌસામાંથી ધરપકડ કરવામાં આવી છે. જેમણે પીડિત સિયાની બાઈકમાં લાગેલા ફુટેજના આધાર પર પોલીસે હત્યાના પ્રયાસની કલમ લગાવી છે. આ કલમ એટલા માટે લાગું કરવામાં આવી છે કારણ કે, વીડિયો ફુટેજમાં સ્પષ્ટ જોવા મળી રહ્યું છે કે, અક્સ્માત પછી કાર ચાલક રોકાતો નથી. સિયા થોડે દુર સુધી રસ્તા પર ઢસડાય છે. તો ચાલો આજે અમારી કાનુની સવાલની સીરિઝમાં જાણીએ કે, હિટ એન્ડ રન કેસમાં કેટલી કલમો લાગે છે અને કેટલી સજા થઈ શકે.
દુર્ઘટના પછી વાહન ચાલક ઘટના સ્થળેથી ભાગી જાય તેને હિટ એન્ડ રન કહેવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં ચાલક ઈજાગ્રસ્ત વ્યક્તિની મદદ કરતો નથી. તે પોલીસને સુચના આપતો નથી. કેટલીક વખત વાહનની ઓળખ છુપાવવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે.
ભારતમાં 1 જુલાઈ 2024થી ભારતીય ન્યાયસંહિતા એટલે કે,બીએનએસ લાગુ છે. આ કાનુને ભારતીય દંડ સંહિતાનું સ્થાન લીધું છે. હિટ એન્ડ રન કેસમાં બીએનએસની કલમ 106 સૌથી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.જોકે, કેસમાં લાગુ પડતી કલમો અકસ્માતના સંજોગો, ડ્રાઇવરની બેદરકારી, ઘાયલ વ્યક્તિની સ્થિતિ અને મૃત્યુ પર આધાર રાખે છે.
હિટ એન્ડ રન એટલે શું? તેને સરળ રીતે સમજીયે તો હિટ એન્ડ રનનો સીધો અર્થ વાહન અકસ્માત અને ડ્રાઇવર મદદ કર્યા વિના કે પોલીસને જાણ કર્યા વિના ઘટનાસ્થળેથી ભાગી જાય છે. નવા BNS 2023 કાયદા હેઠળ, અકસ્માત પછી ઇજાગ્રસ્તોને રોકવું અને સહાય પૂરી પાડવી ફરજિયાત છે. પોલીસને તાત્કાલિક જાણ કરવી પણ ફરજિયાત છે.
જો ડ્રાઇવરની બેદરકારી અથવા બેફામ વાહન ચલાવવાથી કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય તો કલમ 106(1) લાગુ થઈ શકે છે. આ પરિસ્થિતિમાં, ડ્રાઇવર ઘટનાની જાણ પોલીસ અધિકારી અથવા મેજિસ્ટ્રેટને કરે છે અને ઘાયલ વ્યક્તિને મદદ કરે છે, એમ્બ્યુલન્સ બોલાવે છે અથવા ઘાયલ વ્યક્તિને હોસ્પિટલમાં લઈ જવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ ગુનામાં મહત્તમ પાંચ વર્ષની જેલ અને દંડની સજા થઈ શકે છે. દરેક કેસમાં સજા નિશ્ચિત હોતી નથી. કોર્ટ કેસની બધી હકીકતોના આધારે નિર્ણય લે છે.
આ કલમ એવી પરિસ્થિતિઓ સાથે સંબંધિત છે જ્યાં વાહન કોઈને ટક્કર મારે છે અને ડ્રાઈવર ઘટનાની જાણ કર્યા વિના ઘટનાસ્થળેથી ભાગી જાય છે. આ જોગવાઈ 10 વર્ષ સુધીની જેલ અને દંડની જોગવાઈ કરે છે. શરૂઆતમાં, આ કલમે દેશભરના ટ્રક અને બસ ડ્રાઈવરો દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ કર્યા હતા. ત્યારબાદ, સરકારે કલમ 106(2) ની લાગુ પડતી સૂચના આપી નથી. આનો અર્થ એ છે કે દરેક હિટ-એન્ડ-રન કેસમાં 10 વર્ષની સજા આપમેળે લાગુ થઈ શકતી નથી. પોલીસ અને કોર્ટ કેસની તારીખ અને લાગુ પડતી સૂચનાઓના આધારે કાર્ય કરે છે.
BNS ની કલમ 281 જાહેર રસ્તા પર બેદરકારીથી અથવા બેદરકારીથી વાહન ચલાવવા સામે લડે છે. આ કલમ ત્યારે લાગુ થઈ શકે છે જ્યારે ડ્રાઈવર એવી રીતે વાહન ચલાવે છે જે અન્ય વ્યક્તિના જીવનને જોખમમાં મૂકે છે અથવા ઈજા થવાની શક્યતા ઉભી કરે છે. આ કલમનો ઉપયોગ અકસ્માતમાં મૃત્યુ ન થાય તો પણ થઈ શકે છે. આ કલમ કલમ 106 સાથે પણ લાગુ કરી શકાય છે.
જો દુર્ઘટનામાં વ્યક્તિ ઈજાગ્રસ્ત થયો છે. અથવા ગંભીર ઈજા થઈ છે તો અલગથી કલમ લગાવી શકાય છે. જો વાહનચાલક અકસ્માત પછી કાયદા દ્વારા જરૂરી માહિતી આપવામાં નિષ્ફળ જાય, તો મોટર વાહન અધિનિયમની કલમ 187 હેઠળ પણ કાર્યવાહી કરી શકાય છે. આ કલમમાં અકસ્માત પછી જરૂરી માહિતી આપવામાં અથવા પોલીસને સહકાર આપવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ સજા અને દંડની જોગવાઈ છે. આ કલમ ઘણા કિસ્સાઓમાં BNS ની કલમો સાથે જોડીને લાગુ કરી શકાય છે.
અન્ય સવાલ એ થાય છે કે, શું હિટ એન્ડ રન કેસમાં જામીન મળે. તો જામીનનો સવાલ લગાવવામાં આવેલી કલમો પર નિર્ભર કરે છે. કલમ 106(1) કેસમાં આરોપી કોર્ટ પાસે જામીન માંગે છે. કલમ 106(2) ને કડક અને બિનજામીનપાત્ર બનાવવામાં આવી હતી. હિટ એન્ડ રન કેસમાં પીડિતાનું મૃત્યું થાય તો પરિવારને 2 લાખ રુપિયાનું વળતર મળે છે. ગંભીર ઈજા થાય તો 50 હજારનું વળતર મળે છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
Published On - 11:05 am, Wed, 16 September 26
