Legal Advice : FRRO તરફથી ‘Leave India’ નોટિસ શું છે? જાણો વિસ્તારથી
બોલિવૂડ અભિનેતા ઇમરાન ખાનને ફોરેન એક્સચેન્જ રેગ્યુલેટરી કમિશન (FRRO) દ્વારા "ભારત છોડો" નોટિસ જાહેર કરવામાં આવ્યા પછી OCI કાર્ડ અને વિદેશી નાગરિકતા અંગેની ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની છે. ભારતમાં OCI કાર્ડ ધરાવતા આલિયા ભટ્ટ, કેટરિના કૈફ અને નોરા ફતેહી જેવા કલાકારો માટે શું ચેતવણી છે?
કોઈ પણ દેશમાં નાગરિકો ખાસ કરીને વિદેશી નાગરિકોના આવવા-જવા પર દેશમાં ફરવા પર સરકાર નજર રાખતી હોય છે. ભારત જેવા વિશાળ દેશમાં આ માટે એક સંગઠિત વ્યવસ્થા અને કાનૂની જોગવાઈઓ છે. અહી Foreigners Regional Registration Office વિદેશી નાગરિકોની નોંધણી અને ભારતમાં તેના પ્રવાસ સાથે જોડાયેલ મામલાનું સંચાલન કરનાર એક કાર્યાલય છે.
હાલમાં આની ચર્ચામાં આવવાનું મોટું કારણ એ છે કે, બોલિવુડ અભિનેતા ઈમરાન ખાનને ભારત છોડવાની નોટિસ આપવામાં આવી હતી. જેનો અર્થ સંબંધિત વિદેશી નાગરિકને નિર્ધારિત સમયની અંદર ભારત છોડવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. પરંતુ ઈમરાન ખાન ઓવરસીઝ સિટીજનશીપ ઓફ ઈન્ડિયાનો કાર્ડ ધારક છે.
તેઓ કાર્ડધારકો છે. જોકે, વિદેશી નાગરિકો સંબંધિત પસંદગીની જોગવાઈઓ તેમના પર લાગુ પડે છે. આજે આપણે FRRO (ભારત છોડો) નોટિસ શું છે તેની સંપૂર્ણ વિગતો જાણીશું. તેમજ આલિયા ભટ્ટ, કેટરિના કૈફ અને નોરા ફતેહી માટે રેડ ફ્લેગ શું છે? OCI કાર્ડધારકના અધિકારો શું છે?
FRRO એટલે કે ફોરેનર્સ રિજનલ રજિસ્ટ્રેશન ઓફિસ, વિદેશી નાગરિકોની નોંધણી અને ભારતમાં તેમના રોકાણ સંબંધિત બાબતોમાં, આ નોટિસનો સીધો અર્થ એ છે કે, સંબંધિત વિદેશી નાગરિકને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ભારત છોડવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, બોલીવુડ અભિનેતા ઇમરાન ખાનના કિસ્સામાં, મુંબઈ FRRO એ ઇમિગ્રેશન અને ફોરેનર્સ એક્ટ, 2025 ની કલમ 7(2)(c) અને કલમ 29 નો ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ બાબતથી ઘણા લોકો ચોંકી ગયા હતા, કારણ કે તેઓ અભિનેતા ઇમરાન ખાનને ભારતીય નાગરિક માનતા હતા, જ્યારે તે ભારતીય નાગરિક નથી પરંતુ અમેરિકન નાગરિક છે. પરંતુ તેમની પાસે ભારત સરકાર દ્વારા જાહર કરાયેલ ઓવરસીઝ સિટિઝનશિપ ઓફ ઇન્ડિયા OCI કાર્ડ છે. આપણે આ વિશે આગળ જાણીશું અને તેના ફાયદા શું છે?
OCIનું આખું નામ Overseas Citizen of India છે. આ યોજના 2005માં શરુ થઈ હતી. તેનો ઉદ્દેશ્ય પાત્ર ભારતીય મૂળના વિદેશી નાગરિકોને ભારતમાં રહેવાની સુવિધા આપવી.તે ભારતીય ચૂંટણીઓમાં મતદાન કરી શકતો નથી, સંસદ કે વિધાનસભાનો સભ્ય બની શકતો નથી અને રાષ્ટ્રપતિ કે ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેવા બંધારણીય હોદ્દા સંભાળી શકતો નથી.
તેવી જ રીતે, ખેતીની જમીન, ફાર્મહાઉસ અને પ્લાંટેશન મિલકતોની ખરીદી પર પણ પ્રતિબંધો લાગુ પડે છે. પત્રકારત્વ, સંશોધન અને સંરક્ષિત વિસ્તારોમાં પ્રવેશ જેવી કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ માટે અલગ પરવાનગીની જરૂર પડી શકે છે.ભારતીય નાગરિકો ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 19 હેઠળ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને શાંતિપૂર્ણ સભાના મૂળભૂત અધિકારોનો આનંદ માણે છે; જોકે, OCI કાર્ડધારકો નાગરિકોની જેમ આપમેળે આ અધિકારો મેળવી શકતો નથી.
FRRO ની "ભારત છોડો નોટિસ" એ એક ગંભીર વહીવટી કાર્યવાહી છે જે વિદેશી નાગરિકને ભારત છોડવાનો નિર્દેશ આપે છે, જ્યારે OCI કાર્ડ વિદેશી નાગરિકોને ભારત સાથે સંકળાયેલા અસંખ્ય વિશેષાધિકારો પ્રદાન કરે છે. જો કે, આ વિશેષાધિકારો ભારતીય નાગરિકત્વ અથવા તેમના તમામ બંધારણીય અધિકારોની સમકક્ષ નથી.
ઇમરાન ખાનનો કેસ એ સમજવાની તક પૂરી પાડે છે કે વિદેશી નાગરિકોની પ્રવૃત્તિઓ, સરકારી સત્તાઓ અને કાનૂની પડકારોનું મૂલ્યાંકન તથ્યો અને લાગુ કાયદાના આધારે થવું જોઈએ.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
