કાનુની સવાલ : ભારતમાં લગ્ન કર્યા તો વિદેશમાં છૂટાછેડા નહીં લઈ શકો, સુપ્રીમ કોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય
એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો છે કે, ભારતમાં થયેલા લગ્નના કિસ્સામાં, છૂટાછેડા મેળવવા માટે ઉદાર વિદેશી કાયદાઓનો લાભ લેવાથી ભારતીય કાયદા હેઠળ લગ્ન આપમેળે સમાપ્ત થઈ જતા નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે, ભારતમાં માન્યતા પ્રાપ્ત ન હોય તેવી વિદેશી કોર્ટમાં છૂટાછેડા માટે આધારોનો ઉપયોગ ગેરકાયદેસર છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, જો કોઈ વ્યક્તિ આ આધારો પર બીજી વાર લગ્ન કરે છે, તો તેના પર દ્વિપત્નીત્વનો કેસ ચલાવી શકાય છે, કારણ કે તેના પહેલા લગ્નને ભારતીય કાયદા હેઠળ હજુ પણ માન્ય ગણવામાં આવશે.
એક મહત્વના નિર્ણયમાં સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું જો તમે લગ્ન ભારતમાં કરો છો. તો વિદેશમાં છૂટાછેડા લઈ શકતા નથી.
જો પતિ-પત્નીમાં કોઈ આવું કરે છે. તો તેના વિરુદ્ધ દ્વિવિવાહનો કેસ ચાલી શકે છે. ભારતીય કાયદા હેઠળ, તેના પહેલા લગ્ન હજુ પણ માન્ય ગણવામાં આવશે.
આનો અર્થ એ થયો કે, ઘણા પુરુષો, તેમની પત્નીઓના મતભેદ હોવા છતાં, લગ્નના અવિશ્વસનીય ભંગાણના આધારે છૂટાછેડા માટે વિદેશી કોર્ટનો સંપર્ક કરે છે અને પછી ફરીથી લગ્ન કરે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું છે કે, આવા પુરુષને કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડશે, ભલે તે વિદેશી દેશનો નાગરિક બને. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે એક જીવનસાથીની નાગરિકતામાં ફેરફાર દ્વારા હાલના લગ્નના કાનૂની પરિણામોને રદ કરી શકાતા નથી.
જો પહેલા લગ્ન ભારતમાં થયા હોય અને ભારતીય પર્સનલ લો (જેમ કે હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ) હેઠળ હોય, તો તેને પૂર્ણ કરવા માટે ભારતીય કાનૂની જોગવાઈઓનું પાલન કરવું આવશ્યક છે.
ન્યાયાધીશ પ્રશાંત કુમાર મિશ્રા અને શ્રી ચંદ્રશેખરની બેન્ચે એક પુરુષ વિરુદ્ધ પુનર્લગ્ન કરવા બદલ ફોજદારી કાર્યવાહીને મંજૂરી આપી હતી. પત્નીના વાંધાઓ છતાં, તેણે "લગ્નના અવિશ્વસનીય ભંગાણ" ના આધારે વિદેશી કોર્ટમાંથી છૂટાછેડાનો હુકમનામું મેળવ્યું હતું અને પુનર્લગ્ન કર્યા હતા. કોર્ટે ઠરાવ્યું હતું કે "લગ્નનું અવિશ્વસનીય ભંગાણ" ભારતીય કાયદા હેઠળ છૂટાછેડા માટેનું કારણ નથી, અને તેથી, વિદેશી કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલ છૂટાછેડા અમાન્ય છે.
સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે કહ્યું, "અમારા મતે, આ વિદેશી છૂટાછેડાનો હુકમનામું ભારતના હાલના વૈવાહિક કાયદાઓની વિરુદ્ધ છે અને એવા આધારો પર આધારિત છે જે કાયદેસર રીતે માન્ય નથી. તે CrPCની કલમ 13 ની કાનૂની આવશ્યકતાઓનું ઉલ્લંઘન કરે છે, જે દરેક વિદેશી હુકમનામું દ્વારા પૂર્ણ કરવી જરૂરી છે."
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
