કાનુની સવાલ : શું લેખિત કારણો આપ્યા વિના ધરપકડ થઈ શકે, જાણો સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું
એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, લેખિત કારણ વગર કોઈપણ ધરપકડ ગેરકાયદેસર છે. કોર્ટે ઉમેર્યું હતું કે આવા કૃત્ય માટે દોષિત ઠરેલા કોઈપણ પોલીસ અધિકારી સામે કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો છે કે કોઈપણ પોલીસ અધિકારી જે કોઈ વ્યક્તિની ધરપકડ માટે લેખિતમાં કારણ આપ્યા વિના ધરપકડ કરશે. તો તેને વિભાગીય તપાસ અને કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડશે.
સોમવારે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે બંધારણની કલમ 22(1) મુજબ ધરપકડ માટેના કારણો ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિને લેખિતમાં અને તે સમજી શકે તેવી ભાષામાં જણાવવા જરૂરી છે. આમ કરવામાં નિષ્ફળતા ધરપકડને ગેરકાયદેસર અને ગેરબંધારણીય બનાવે છે.
એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં, ન્યાયાધીશ ઉજ્જલ ભુયાન અને અતુલ એસ. ચાંદુરકરની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે ,જો કોર્ટ આવી ધરપકડને ગેરકાયદેસર જાહેર કરે અને આરોપીને મુક્ત કરે, અને તપાસ એજન્સી તેને ફરીથી ધરપકડ કરવા માંગે, તો તે સીધી ધરપકડ કરી શકતી નથી.
તપાસ એજન્સીએ પહેલા આરોપીને ધરપકડ માટે લેખિત આધાર પૂરો પાડવો પડશે અને સંબંધિત મેજિસ્ટ્રેટને અરજી કરીને પરવાનગી લેવી પડશે.
મેજિસ્ટ્રેટે પ્રાકૃતિક ન્યાયના સિદ્ધાંતોને અનુસરીને, એક અઠવાડિયાની અંદર આવી અરજીનો પ્રાથમિકતાના આધારે નિર્ણય લેવાનો રહેશે. અરજીમાં પ્રથમ ધરપકડ સમયે આધાર જાહેર ન કરવા માટેનું કારણ પણ આપવાનું રહેશે અને આરોપીએ પ્રથમ ધરપકડ માટે લેખિત કારણો આપવાના રહેશે.
બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે લેખિતમાં ધરપકડ માટેનું કારણ આપવું એ માત્ર પ્રક્રિયાગત ઔપચારિકતા નથી પરંતુ મૂળભૂત બંધારણીય સુરક્ષા છે. ત્યારબાદ ચાર્જશીટ દાખલ કરવાથી અથવા કોર્ટ દ્વારા નોંધ લેવાથી આવી ગેરકાયદેસર ધરપકડ માન્ય રહેશે નહીં.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે કલમ 22(1) ખાસ કાયદા હેઠળના તમામ પ્રકારના ગુનાઓ અને ધરપકડોને લાગુ પડે છે. જો કોઈ આરોપીને ધરપકડ માટેના કારણોની જાણ કર્યા વિના મુક્ત કરવામાં આવે છે, તો તે જામીન પર મુક્તિ નથી પરંતુ ગેરકાયદેસર અને ગેરબંધારણીય અટકાયતમાંથી મુક્તિ છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
