કાનુની સવાલ : શું પત્ની છૂટાછેડા લીધા વિના તેના પતિથી અલગ રહી શકે? આ અંગે નવો કાયદો શું છે? જાણો
ભારતીય કાનુન હેઠળ પત્ની યોગ્ય કારણ વગર છુટાછેડા લઈ પતિથી અલગ રહી શકે છે. ઘરેલું હિંસા,ક્રુરતા,માનસિક ત્રાસ કે સુરક્ષા જોખમો જેવી પરિસ્થિતિઓમાં કાયદો રક્ષણ પૂરું પાડે છે. જીવનસાથી અલગ થઈ ગયા હોય તો પણ ભરણપોષણ અને અન્ય અધિકારો રહી શકે છે.
આમ તો ભારતમાં લગ્ન એક પવિત્ર બંધન છે પરંતુ કેટલીક વખત પતિ-પત્નીના સંબંધોમાં ખટાશ આવી જાય છે. અવિશ્વાસ કે પછી કોઈ અન્ય કારણોથી જિંદગી ભરનો સંબંધ તુટી જાય છે.
સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે, જ્યારે કોઈ કપલ અલગ થાય છે. તો છુટાછેડા કર્યા વગર અલગ રહી શકતા નથી. આપસી સમંતિ હોય કે પછી પ્રોફેશનલ મુસીબત અલગ વાત છે.પરંતુ શું ભારતીય કાયદો પતિ-પત્નીને પરસ્પર સંમતિ વિના અથવા એકબીજાની અનિચ્છા હોવા છતાં લાંબા સમય સુધી અલગ રહેવાની પરવાનગી આપે છે? આવા કિસ્સાઓ છૂટાછેડાની શક્યતા વધારે છે. ભારતીય કાનૂની જોગવાઈઓ આ વિશે શું કહે છે? ચાલો જાણીએ.
આ સંદર્ભમાં હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ 1955 હિન્દુ મેરેજ એકટ મુજબ ભારતીય કાનુન લગ્ન અને સાથે રહેવું એક જેવો કાનુની વિષય માનવામાં આવતો નથી. વ્યાવહારિક જીવનમાં અનેક પરિસ્થિતિમાં પત્ની છુટાછેડા લીધા વગર પતિથી અલગ રહી શકે છે.
કાનૂની જોગવાઈઓ જણાવે છે કે, અલગ થવું એ લગ્નના અંતનો પુરાવો નથી. હિન્દુ લગ્ન કાયદાના વિભાગો જણાવે છે કે, કોર્ટ છૂટાછેડા જાહેર ન કરે ત્યાં સુધી લગ્ન ટકી રહે છે. ભારતીય કાયદો તમામ સંજોગોમાં પત્નીના સલામતી, આદર અને સ્વતંત્રતાના અધિકારને પ્રાથમિકતા આપે છે. જો કે, જો વૈવાહિક જીવન અસુરક્ષિત બની જાય, તો અલગ થવું એક માન્ય વિકલ્પ હોઈ શકે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં, પત્નીને અનેક કાનૂની રક્ષણ પણ મળે છે.
આ સંજોગોમાં, ઘરેલુ હિંસાને અલગ થવા માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને માન્ય કાનૂની આધાર માનવામાં આવે છે. પતિ દ્વારા ક્રૂરતા અથવા સતત હેરાનગતિ પણ અલગ થવા માટેનું કારણ બની શકે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, જ્યારે પત્નીના જીવન, સ્વાસ્થ્ય અથવા સન્માનને જોખમ હોય ત્યારે કાયદો રાહત આપે છે.
અન્ય કારણોસર પતિ દ્વારા ત્યાગ પણ વૈવાહિક વિવાદો માટે એક મહત્વપૂર્ણ આધાર બની જાય છે. કોર્ટ ઘણીવાર આર્થિક શોષણ અને માનસિક ત્રાસને ગંભીરતાથી લે છે. ક્યારેક ક્યારેક, પતિના બીજા લગ્ન જેવા આરોપો પણ વિવાદ ઉભો કરે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, હકીકતો અને સંજોગોના આધારે કાનૂની મૂલ્યાંકન કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
પતિ અને પત્ની અલગ રહેતા હોય ત્યારે કયા અધિકારો બને છે? આ એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન છે. કાયદો જણાવે છે કે, પતિથી અલગ રહેવા છતાં પત્નીનો વૈવાહિક દરજ્જો સામાન્ય રીતે સમાપ્ત થતો નથી. હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ, 1955 હેઠળ, છૂટાછેડા વિના પતિથી અલગ રહેતી પત્નીના લગ્ન કાયદેસર રીતે માન્ય રહે છે. તેની જોગવાઈઓ હેઠળ, કાનૂની હુકમનામું વિના અલગ રહેવાને છૂટાછેડા ગણવામાં આવતા નથી. અલગ થવાની સ્થિતિમાં પતિ અને પત્નીના કાનૂની અધિકારો અને જવાબદારીઓ પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે.
જો પત્ની કોઈ પણ કાનૂની છૂટાછેડા વિના તેના પતિથી અલગ રહેતી હોય, તો આવી સ્થિતિમાં પણ તેને તેના પતિ પાસેથી ભરણપોષણ ભથ્થું મેળવવાનો સંપૂર્ણ કાનૂની અધિકાર છે.
આવા કિસ્સાઓમાં મિલકત અને વારસાના કાયદા પત્નીના અધિકારોનું રક્ષણ કરે છે. કાનૂની છૂટાછેડા વિના પતિથી અલગ રહેતી પત્ની તેના પતિની મિલકત અને વારસા પર સંપૂર્ણ કાનૂની અધિકારો જાળવી રાખે છે.
કાનુન હેઠળ સ્પષ્ટ છે કે, છુટાછેડા વગર પત્ની કે પતિ કોઈ બીજા લગ્ન કરી શકતું નતી. હિન્દુ કાનુનમાં આને દ્રિવિવાહ કહેવામાં આવ્યા છે. આ એક ગંભીર ગુનો છે. જો કોઈ પક્ષે ભંગ કર્યો તો તેને 7 વર્ષ સુધી કેદ અને દંડ થઈ શકે છે.
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )
