દારૂની ફેક્ટરી સ્થાપવા માટે કેટલો ખર્ચ થાય અને પ્રક્રિયા શું છે? જાણો
ભારતમાં દારૂ ઉત્પાદનનો વ્યવસાય મોટું બજાર ધરાવે છે, પરંતુ આ વ્યવસાય શરૂ કરવો એટલો સરળ નથી. તાજેતરમાં FSSAI દ્વારા યુનાઇટેડ સ્પિરિટ્સ લિમિટેડ, ઇન્બ્રુ બેવરેજીસ સહિત અનેક દારૂ ઉત્પાદક કંપનીઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. ત્યારે સવાલ એ થાય છે કે ભારતમાં દારૂની ઉત્પાદન કંપની અથવા ફેક્ટરી શરૂ કરવા માટે કેટલો ખર્ચ થાય છે અને તેની પ્રક્રિયા શું છે?
દારૂની ફેક્ટરી સ્થાપવા માટે સૌથી પહેલા યોગ્ય બિઝનેસ મોડલ તૈયાર કરવું પડે છે. તેમાં પોતાની ફેક્ટરી સ્થાપીને દારૂનું ઉત્પાદન કરવાનો વિકલ્પ હોય છે. જો પોતાની ફેક્ટરી સ્થાપવી ન હોય, તો તૃતીય પક્ષ એટલે કે થર્ડ પાર્ટી મેન્યુફેક્ચરિંગ દ્વારા પણ દારૂનું ઉત્પાદન કરાવી શકાય છે. બિઝનેસ શરૂ કરતા પહેલાં કયા પ્રકારના દારૂનું ઉત્પાદન કરવું છે, કેટલું ઉત્પાદન કરવું છે અને કયા માર્કેટમાં વેચાણ કરવાનું છે, તે નક્કી કરવું જરૂરી છે.
ભારતમાં દારૂનું ઉત્પાદન અને વેચાણ રાજ્યના નિયમો હેઠળ આવે છે. દારૂ ઉત્પાદન માટેનું લાઇસન્સ સંબંધિત રાજ્યના એક્સાઇઝ વિભાગ પાસેથી મેળવવું પડે છે. આ લાઇસન્સ માટેની ફી અને નિયમો દરેક રાજ્યમાં અલગ હોય છે. તેથી ફેક્ટરી શરૂ કરતા પહેલાં સંબંધિત રાજ્યના એક્સાઇઝ નિયમો અને લાઇસન્સિંગ પ્રક્રિયાની સંપૂર્ણ માહિતી મેળવવી જરૂરી છે.
આ ઉપરાંત, દારૂની ફેક્ટરી માટે યોગ્ય જમીન, ઉત્પાદન સુવિધા, સ્ટોરેજ, ફાયર સેફ્ટી અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા સહિત અનેક માપદંડો પૂરા કરવા પડે છે. ફેક્ટરીના બાંધકામ અને ઉત્પાદન શરૂ કરતા પહેલાં જરૂરી મંજૂરીઓ અને પરમિટ મેળવવા પડે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા સમય માંગી લેતી અને નિયમો આધારિત હોય છે.
દારૂનું ઉત્પાદન શરૂ કરતા પહેલાં પ્રોડક્ટના ફોર્મ્યુલા, આલ્કોહોલનું પ્રમાણ અને પેકેજિંગ લેબલ સાથે જોડાયેલી તમામ નિયમનકારી આવશ્યકતાઓનું પાલન કરવું પડે છે. ઉત્પાદન અને વેચાણ દરમિયાન પણ રાજ્યના એક્સાઇઝ નિયમો તેમજ લાગુ પડતા ફૂડ સેફ્ટી અને અન્ય કાયદાકીય ધોરણોનું પાલન કરવું જરૂરી છે.
હવે વાત કરીએ દારૂની ફેક્ટરી સ્થાપવાના ખર્ચની. જો તમે પોતાની દારૂની ફેક્ટરી સ્થાપવા માંગતા હો, તો જમીન, પ્લાન્ટ, મશીનરી, લાઇસન્સ, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને અન્ય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સહિતનો કુલ ખર્ચ સામાન્ય રીતે આશરે ₹5 કરોડથી ₹20 કરોડ કે તેનાથી વધુ થઈ શકે છે. જોકે, વાસ્તવિક ખર્ચ ફેક્ટરીનું કદ, ઉત્પાદન ક્ષમતા, રાજ્યના નિયમો અને જમીન તથા મશીનરીની કિંમત પર આધાર રાખે છે.
જો પોતાની ફેક્ટરી સ્થાપવાને બદલે થર્ડ પાર્ટી મેન્યુફેક્ચરિંગનો વિકલ્પ પસંદ કરવામાં આવે, તો શરૂઆતનું રોકાણ તુલનાત્મક રીતે ઓછું હોઈ શકે છે. આવા મોડલમાં ખર્ચ આશરે ₹15 લાખથી ₹50 લાખ અથવા તેનાથી વધુ થઈ શકે છે. અહીં પણ બ્રાન્ડ, ઉત્પાદનનો પ્રકાર, જથ્થો, લાઇસન્સ અને રાજ્યના નિયમો પ્રમાણે ખર્ચમાં મોટો ફેરફાર થઈ શકે છે.
આથી ભારતમાં દારૂનો વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે માત્ર મોટું રોકાણ પૂરતું નથી. યોગ્ય લાઇસન્સ, રાજ્યના એક્સાઇઝ નિયમોનું પાલન, જરૂરી પરમિટ, ઉત્પાદનની મંજૂરી અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરવી પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. ફેક્ટરી શરૂ કરતા પહેલાં સંબંધિત રાજ્યના એક્સાઇઝ વિભાગ અને અન્ય સત્તાવાર નિયમનકારી સત્તાઓ પાસેથી તાજી અને ચોક્કસ માહિતી મેળવવી જરૂરી છે.(નોંધ : અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી ફક્ત આપની જાણકારી માટે છે. દારૂ પીવો સ્વસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે.)
