Railway Rules : શું ટ્રેનમાં મફત પાણીની બોટલ મળે છે? જાણો રેલવેના નિયમો
ભારતીય રેલવેમાં દરેક ટ્રેનમાં મફત પાણીની બોટલ મળતી નથી. વંદે ભારત, રાજધાની, શતાબ્દી જેવી પ્રીમિયમ ટ્રેનોમાં મુસાફરોને મફત 'રેલ નીર' બોટલ મળે છે, જે ટિકિટના ભાડામાં શામેલ હોય છે.
ભારતીય રેલવેમાં મુસાફરોને તેમની ટિકિટ અને ટ્રેનના પ્રકાર પ્રમાણે અનેક સુવિધાઓ આપવામાં આવે છે. ખાસ કરીને વંદે ભારત, રાજધાની અને શતાબ્દી એક્સપ્રેસ જેવી પ્રીમિયમ ટ્રેનોમાં મુસાફરોને ભોજન, પાણી સહિતની કેટલીક સેવાઓ તેમની સીટ પર જ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે. પરંતુ શું દરેક ટ્રેનમાં મુસાફરોને મફત પાણીની બોટલ મળે છે? આ અંગે ઘણા મુસાફરોમાં અસમંજસ જોવા મળે છે.
ના. ભારતીય રેલવેની દરેક ટ્રેનમાં મફત પાણીની બોટલ આપવામાં આવતી નથી. વંદે ભારત, રાજધાની એક્સપ્રેસ અને શતાબ્દી એક્સપ્રેસ જેવી પ્રીમિયમ ટ્રેનોમાં મુસાફરોને મફત 'રેલ નીર' પાણીની બોટલ આપવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત ફર્સ્ટ AC અને સેકન્ડ ACના મુસાફરોને પણ કેટલીક ટ્રેનોમાં આ સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય છે.
સામાન્ય ટ્રેનોમાં મુસાફરો માટે 'રેલ નીર' અને અન્ય અધિકૃત પેકેજ્ડ ડ્રિંકિંગ વોટર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે, પરંતુ તેના માટે મુસાફરે ચૂકવણી કરવી પડે છે. અહીં એ પણ સમજવું જરૂરી છે કે પ્રીમિયમ ટ્રેનોમાં મળતી પાણીની બોટલને સંપૂર્ણપણે 'મફત' કહેવી યોગ્ય નથી. આ પ્રકારની કેટરિંગ અને અન્ય સેવાઓનો ખર્ચ ટિકિટના ભાડા અથવા સંબંધિત ચાર્જમાં સામેલ હોઈ શકે છે.
રાજધાની જેવી પ્રીમિયમ ટ્રેનોમાં મુસાફરોને 'No Food' વિકલ્પ પસંદ કરવાની સુવિધા મળે છે. એટલે કે મુસાફર ટ્રેનમાં ભોજન ન લેવાનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે. જોકે, ભોજન ન લેવાનો વિકલ્પ પસંદ કર્યા પછી પણ પાણીની બોટલ મળશે કે નહીં તે અંગે ઘણા મુસાફરોને પ્રશ્ન હોય છે. IRCTCની માહિતી અનુસાર, 'No Food' વિકલ્પ પસંદ કરનાર મુસાફરોને પણ ટ્રેનમાં મફત પાણીની બોટલ આપવામાં આવે છે. એટલે કે ભોજનનો વિકલ્પ ન પસંદ કર્યો હોય તો પણ પાણીની સુવિધા ચાલુ રહે છે. અગાઉ પ્રીમિયમ ટ્રેનોમાં 500 મિલીલીટરની બે પાણીની બોટલ આપવામાં આવતી હતી. જોકે, પ્લાસ્ટિકના કચરાને ઘટાડવાના પ્રયાસરૂપે હવે એક લિટરની એક બોટલ આપવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
જો તમે પ્રીમિયમ ટ્રેનમાં મુસાફરી કરી રહ્યા છો અને ભોજન લેવું નથી, તો ટિકિટ બુક કરતી વખતે 'No Food' વિકલ્પ પસંદ કરી શકો છો. આ માટે સૌથી પહેલા IRCTCની વેબસાઇટ અથવા એપ પર તમારી પસંદગીની ટ્રેન શોધો અને બુકિંગની પ્રક્રિયા શરૂ કરો.
ત્યારબાદ 'Passenger Details' પેજ પર જાઓ. અહીં નીચે સ્ક્રોલ કરતાં 'Other Preferences' અથવા 'Catering Service' સંબંધિત વિકલ્પ જોવા મળી શકે છે. જો તમારી ટ્રેનમાં આ સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય, તો ત્યાંથી 'No Food' વિકલ્પ પસંદ કરી શકાય છે.
વિકલ્પ પસંદ કર્યા બાદ અંતિમ ભાડાની વિગતો ધ્યાનથી તપાસો. 'No Food' પસંદ કર્યા પછી કેટરિંગ ચાર્જ દૂર થયો છે કે નહીં તેની ખાતરી કર્યા બાદ જ પેમેન્ટ કરો અને બુકિંગ પૂર્ણ કરો. નોંધનીય છે કે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં 'No Food' વિકલ્પ સમગ્ર PNR પર લાગુ થાય છે. એટલે કે એક જ PNRમાં બુક થયેલા તમામ મુસાફરો માટે સમાન કેટરિંગ વિકલ્પ લાગુ થઈ શકે છે. આથી, જો તમે વંદે ભારત, રાજધાની અથવા શતાબ્દી જેવી પ્રીમિયમ ટ્રેનમાં મુસાફરી કરી રહ્યા છો, તો ભોજન ન લેવાનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો હોવા છતાં પાણીની બોટલની સુવિધા મળતી હોય છે. જોકે, અન્ય સામાન્ય ટ્રેનોમાં પાણી માટે અલગથી ચૂકવણી કરવી પડી શકે છે.
