અમેરિકા કે જાપાન નહીં, દુનિયાનું સૌથી શક્તિશાળી ટ્રેન એન્જિન છે ભારત પાસે, જાણો તેની ખાસિયત
ભારતીય રેલવેએ તાજેતરમાં અત્યાધુનિક વંદે ભારત સ્લીપર ટ્રેન લોન્ચ કરીને સાબિત કર્યું છે કે દેશ ટેકનોલોજીમાં કોઈથી ઓછો નથી. આ ટ્રેન આરામદાયક મુસાફરી સાથે સુરક્ષા અને ગતિમાં પણ નવી ઉંચાઈઓ સ્થાપે છે. આ ઉપરાંત, રેલ્વે પાસે એવું શક્તિશાળી એન્જિન પણ છે, જે એકસાથે 16 વંદે ભારત ટ્રેનો ખેંચવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેની શક્તિ અને કાર્યક્ષમતા એટલી વધુ છે કે અમેરિકા અને જાપાન જેવા વિકસિત દેશોમાં પણ આ સ્તરના એન્જિન દુર્લભ છે. આ બધું દર્શાવે છે કે ભારતીય રેલવે સતત આધુનિક ટેકનોલોજી અપનાવીને દુનિયામાં પોતાની મજબૂત ઓળખ બનાવી રહી છે.
ભારતીય રેલવે પાસે WAG-12B નામનું એક અત્યંત શક્તિશાળી ઇલેક્ટ્રિક એન્જિન છે, જે તેની ટેકનોલોજીકલ ક્ષમતાનો ઉત્તમ દાખલો છે. વંદે ભારત સ્લીપર જેવી આધુનિક ટ્રેનો ઉપરાંત, ભારત પાસે એવું ભારે માલગાડી એન્જિન છે જે અમેરિકા અને જાપાન જેવા વિકસિત દેશોમાં પણ દુર્લભ છે. તેની વિશેષતા એ છે કે તે એક સાથે લગભગ 16 વંદે ભારત સ્લીપર ટ્રેનો જેટલું વજન ખેંચવાની ક્ષમતા ધરાવે છે અને 120 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડાવી શકાય છે. ભારતીય રેલવે આ અદ્યતન એન્જિનના ઉત્પાદન અને ઉપયોગમાં સતત વધારો કરી રહી છે.
ભારત હાલમાં 12,000 હોર્સપાવર ધરાવતા શક્તિશાળી WAG-12B ઇલેક્ટ્રિક એન્જિનનું ઉત્પાદન ઝડપથી વધારી રહ્યું છે. ખાસ વાત એ છે કે બ્રોડ ગેજ રેલવે લાઇન પર આટલું શક્તિશાળી એન્જિન દોડાવનાર ભારત દુનિયાનો પહેલો દેશ છે. ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ યોજના હેઠળ આ એન્જિનનું નિર્માણ ભારતીય રેલવે અને ફ્રાન્સની અલ્સ્ટોમ કંપની મળીને મધેપુરા ઇલેક્ટ્રિક લોકોમોટિવ ફેક્ટરીમાં કરી રહી છે. અત્યાર સુધીમાં લગભગ 550 એન્જિન તૈયાર થઈ ચૂક્યા છે અને ભવિષ્યમાં કુલ 800 એન્જિન બનાવવાનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે. ( Credits: ANI )
અમેરિકામાં અત્યાર સુધીનું સૌથી શક્તિશાળી લોકોમોટિવ યુનિયન પેસિફિકનું GTEL (ગેસ ટર્બાઇન-ઇલેક્ટ્રિક) હતું. ત્રીજી પેઢીના આ એન્જિનમાં લગભગ 8,500 હોર્સપાવરની શક્તિ હતી અને તેને ભારે માલગાડીઓ ખેંચવા માટે ખાસ બનાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, હવે આ લોકોમોટિવ સેવામાંથી નિવૃત્ત થઈ ગયું છે. હાલના સમયમાં અમેરિકા માં સૌથી વધુ શક્તિશાળી ડીઝલ-ઇલેક્ટ્રિક લોકોમોટિવ તરીકે GE ET44AC જેવી ટ્રેનો ચલાવવામાં આવે છે, જેની શક્તિ લગભગ 4,400 હોર્સપાવર જેટલી છે. એટલે કે આજના એન્જિન અગાઉના ભારે માલવાહક એન્જિનની તુલનામાં શક્તિમાં ઓછા છે. ( Credits: ANI )
જાપાનમાં સૌથી વધુ શક્તિશાળી લોકોમોટિવ તરીકે JR ફ્રેઇટનું EF200 ઓળખાતું હતું, જેમાં લગભગ 8,000 હોર્સપાવરની શક્તિ હતી. હિટાચી કંપની દ્વારા બનાવાયેલું આ ઇલેક્ટ્રિક માલગાડી એન્જિન નેરો ગેજ પર ચાલતું અને એક જ ફ્રેમમાં સૌથી શક્તિશાળી ગણાતું. જોકે, વર્ષ 2007 પછી તેને સેવામાંથી હટાવી લેવામાં આવ્યું. હાલમાં જાપાન EH200 જેવા નવા લોકોમોટિવ ઉપયોગમાં લઈ રહ્યું છે, જેની શક્તિ લગભગ 6,000 હોર્સપાવર છે. એટલે કે, જાપાન અને અમેરિકા બંનેના જૂના, ખૂબ શક્તિશાળી એન્જિન હવે ઈતિહાસ બની ગયા છે અને આજે ઉપયોગમાં નથી. આ સ્થિતિમાં, હાલ ભારતના આધુનિક લોકોમોટિવ્સ તેમની સરખામણીમાં બે ગણા કે ત્રણ ગણા વધુ શક્તિશાળી ગણાય છે. ( Credits: ANI )
આ લોકોમોટિવમાં આધુનિક IGBT ટેકનોલોજી પર આધારિત 3-ફેઝ સિસ્ટમ છે અને તેમની શક્તિ લગભગ 9,000 કિલોવોટ છે. તેમાં GPS સુવિધા પણ છે, જેથી તેની સ્થિતિને સરળતાથી ટ્રેક કરી શકાય. આ એન્જિન 120 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડી શકે છે, જેના કારણે ભારતમાં માલગાડીઓની સરેરાશ ઝડપ અને ભારે વજન ખેંચવાની ક્ષમતા બંનેમાં વધારો થાય છે. મધેપુરામાં બનતા આ લોકોમોટિવ ટ્વિન બો-બો ડિઝાઇન ધરાવે છે, જેના કારણે તેઓ ભારે અને લાંબા માલવાહક રેકને સરળતાથી સંભાળી શકે છે. ( Credits: ANI )
જો મુખ્ય (માસ્ટર) લોકોમોટિવમાં કોઈ ખામી આવે, તો સહાયક (સ્લેવ) લોકોમોટિવ પોતે જ પાવર આપી ટ્રેન ચલાવી શકે છે. જ્યારે ભાર ઓછો હોય ત્યારે બેમાંથી એક એન્જિન બંધ રાખીને પણ કામગીરી શક્ય છે. આ લોકોમોટિવની કુલ લંબાઈ લગભગ 35 મીટર છે અને તેમાં 1000 લિટર ક્ષમતા ધરાવતા બે શક્તિશાળી MR એર ટેન્ક લગાવવામાં આવ્યા છે, જે બ્રેક અને અન્ય સિસ્ટમ માટે જરૂરી હવા પૂરી પાડે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: AI Generated )
