ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે ના કરતા આ ‘ભૂલ’, નહીં તો સીધી આવશે ‘Notice’
ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાની છેલ્લી તારીખ 31 જુલાઈ 2026 એ ખૂબ જ નજીક આવી ગઈ છે. છેલ્લી ઘડીની ઉતાવળમાં ઘણીવાર ટેક્સપેયર્સ એવી ભૂલો કરી બેસે છે કે, જેના કારણે તેમને ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ તરફથી નોટિસ અથવા દંડનો સામનો કરવો પડે છે.
Income Tax Return ફાઇલ કરવાની છેલ્લી તારીખ ખૂબ નજીક આવી ગઈ છે. સેલેરી અથવા અન્ય માધ્યમથી કમાણી કરનારા પ્રોફેશનલ્સ પાસે ITR ફાઇલ કરવા માટે 31 જુલાઈ 2026 સુધીનો સમય બચ્યો છે. એવામાં છેલ્લી ઘડીની ઉતાવળમાં અવારનવાર લોકો મોટી ભૂલ કરી બેસે છે, જેના કારણે તેમને ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ તરફથી નોટિસ અથવા દંડનો સામનો કરવો પડે છે.
ITR ફાઇલિંગમાં વર્ષ 2021 ની શરૂઆત પછીથી એન્યુઅલ ઇન્ફોર્મેશન સ્ટેટમેન્ટ (AIS) ની ભૂમિકા ઘણી વધી ગઈ છે. આ એક પ્રકારે તમારા વર્ષભરના ફાઇનાન્શિયલ ટ્રાન્ઝેક્શન અને કાપવામાં આવેલા ટેક્સની વિગત હોય છે. ઘણા ટેક્સપેયર્સ એવું માની લે છે કે, જે AIS માં નોંધાયેલું છે, તે જ પૂરી સત્યતા છે પરંતુ માત્ર AIS પર નિર્ભર રહેવું ખોટું હોઈ શકે છે.
ટેક્સ એક્સપર્ટના જણાવ્યા અનુસાર, "AIS ટેક્સપેયર્સ માટે એક ઉપયોગી ટૂલ છે પરંતુ Income Tax Return ફાઇલ કરતી વખતે તેને અંતિમ સત્ય સમજવાની ભૂલ ન કરવી જોઈએ. ટેક્સપેયર્સે AIS ને Form 26AS, TIS, બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને અન્ય જરૂરી દસ્તાવેજો સાથે સારી રીતે મિલાવવું જોઈએ."
અવારનવાર એ જોવામાં આવ્યું છે કે, સેવિંગ્સ એકાઉન્ટનું વ્યાજ અથવા ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) થી થતી આવક AIS માં નોંધાયેલી નથી હોતી. ટેક્સ એક્સપર્ટના જણાવ્યા અનુસાર, "અવારનવાર તેમાં બેવડી એન્ટ્રી (ડબલ એન્ટ્રી), ખોટી માહિતી અથવા જોઈન્ટ ઓનરશિપની ટ્રાન્ઝેક્શન જેવી ગડબડો જોવા મળી જતી હોય છે. માત્ર AIS ના આધારે તપાસ કર્યા વિના રિટર્ન ભરી દેવાથી ભૂલો થઈ શકે છે, વિભાગ તરફથી નોટિસ આવી શકે છે અને અનાવશ્યક ટેક્સ વિવાદ ઊભો થઈ શકે છે. તેથી હંમેશા સાવધાનીપૂર્વક બધું ક્રોસ-ચેક કરીને જ રિટર્ન ફાઇલ કરો."
આ સિવાય, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ટ્રાન્ઝેક્શન પણ બ્રોકર અને ટ્રાન્સફર એજન્ટ (CAMS અથવા KFintech) બંને તરફથી રિપોર્ટ કરવામાં આવતા 2 વાર નોંધાઈ જાય છે. આવા કિસ્સાઓમાં ટેક્સપેયરે જાતે સાચો હિસાબ લગાવીને જ રિટર્ન દાખલ કરવું જોઈએ, કારણ કે ટેક્સની જવાબદારી કાયદાઓના આધારે નક્કી થાય છે, કોઈ ઓટો-જનરેટેડ સ્ટેટમેન્ટથી નહીં.
એક્સપર્ટના મતે, ઓટો-જનરેટેડ AIS સ્ટેટમેન્ટને અંતિમ સત્ય ન માનીને કાયદાઓ અને વાસ્તવિક આંકડાઓના આધારે જ રિટર્ન ભરવું જોઈએ. જોઈન્ટ ઓનરશિપ વાળી પ્રોપર્ટી વેચવાના કિસ્સાઓમાં પણ અવારનવાર મોટી ગડબડ સામે આવે છે. જો બે લોકોએ મળીને 40 લાખ રૂપિયામાં કોઈ મકાન વેચ્યું છે, તો ઘણી વાર સિસ્ટમ એક જ વ્યક્તિના ખાતામાં પૂરી 40 લાખ રૂપિયાની રકમ નોંધી દે છે. જો આવી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય છે, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. એક્સપર્ટ્સની સલાહ છે કે, ટેક્સપેયર્સ ઇન્કમ ટેક્સ પોર્ટલ પર જઈને AIS સેક્શનમાં પોતાનું ફીડબેક આપી શકે છે. ત્યાં બીજા કો-ઓનરની વિગત અને તેમની ભાગીદારી નોંધીને તમે વિભાગ તરફથી આવનારી સંભવિત નોટિસ અને અનાવશ્યક મુશ્કેલીથી બચી શકો છો.
