100% નહીં ડાયરેક્ટ 200% દંડ ! કમાણીની એક નાનકડી ભૂલ તમને કંગાળ કરી શકે છે, આ ‘સિક્રેટ’ વિગત ITR માં ક્યારેય ના છુપાવતા

જો તમે નિયમિત રીતે ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ભરો છો, તો આ માહિતી તમારા માટે ખૂબ જ કામની છે. ઘણીવાર આપણે અજાણતા કેટલીક નાની ભૂલો કરી બેસતા હોઈએ છીએ. જો કે, ટેક્સના નિયમો મુજબ એક નાનકડી ચૂક પણ આપણને ભારે પડી શકે છે.

| Updated on: Mar 18, 2026 | 6:43 PM
1 / 6
આજકાલ ભારતીય રોકાણકારો માટે Apple અને Tesla જેવી વિદેશી કંપનીઓના શેર ખરીદવાનું સરળ બની ગયું છે પરંતુ આ રોકાણમાંથી થતી કમાણી પરના ટેક્સના નિયમો ઘણા કડક છે. આમાં ઘણા લોકો એક મોટી ભૂલ કરી બેસે છે અને અંતે વિદેશી શેર પર મળતા ડિવિડન્ડને ITR (ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન) માં દર્શાવવાનું ભૂલી જાય છે. આ નાનકડી ભૂલ ભવિષ્યમાં ભારે દંડ અને નોટિસનું કારણ બની શકે છે.

આજકાલ ભારતીય રોકાણકારો માટે Apple અને Tesla જેવી વિદેશી કંપનીઓના શેર ખરીદવાનું સરળ બની ગયું છે પરંતુ આ રોકાણમાંથી થતી કમાણી પરના ટેક્સના નિયમો ઘણા કડક છે. આમાં ઘણા લોકો એક મોટી ભૂલ કરી બેસે છે અને અંતે વિદેશી શેર પર મળતા ડિવિડન્ડને ITR (ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન) માં દર્શાવવાનું ભૂલી જાય છે. આ નાનકડી ભૂલ ભવિષ્યમાં ભારે દંડ અને નોટિસનું કારણ બની શકે છે.

2 / 6
જો તમે ભારતમાં રહો છો (Resident Indian), તો તમારે તમારી આખી ગ્લોબલ ઇન્કમ (વૈશ્વિક આવક) પર ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે. આમાં વિદેશી કંપનીઓ પાસેથી મળતા ડિવિડન્ડનો પણ સમાવેશ થાય છે. એમાં ભલે તે ડિવિડન્ડ પર વિદેશમાં ટેક્સ કપાઈ ગયો હોય પરંતુ તેને ભારતમાં ITR માં દર્શાવવું અનિવાર્ય છે.

જો તમે ભારતમાં રહો છો (Resident Indian), તો તમારે તમારી આખી ગ્લોબલ ઇન્કમ (વૈશ્વિક આવક) પર ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે. આમાં વિદેશી કંપનીઓ પાસેથી મળતા ડિવિડન્ડનો પણ સમાવેશ થાય છે. એમાં ભલે તે ડિવિડન્ડ પર વિદેશમાં ટેક્સ કપાઈ ગયો હોય પરંતુ તેને ભારતમાં ITR માં દર્શાવવું અનિવાર્ય છે.

3 / 6
અમેરિકન કંપનીઓ સામાન્ય રીતે ડિવિડન્ડ પર અગાઉથી જ આશરે 25% ટેક્સ કાપી લેતી હોય છે પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે, તમારી જવાબદારી પૂરી થઈ ગઈ. તમારે તમારા ITR માં ડિવિડન્ડની પૂરેપૂરી રકમ દર્શાવવી પડશે. ત્યારબાદ તમે ફોરેન ટેક્સ ક્રેડિટ (FTC) નો લાભ લઈને ડબલ ટેક્સથી બચી શકો છો. ઘણા લોકો ITR ના 'Schedule FA' (Foreign Assets) માં પોતાના વિદેશી શેરની જાણકારી તો આપે છે પરંતુ તેનાથી થયેલી કમાણી એટલે કે, ડિવિડન્ડને અલગથી બતાવતા નથી.

અમેરિકન કંપનીઓ સામાન્ય રીતે ડિવિડન્ડ પર અગાઉથી જ આશરે 25% ટેક્સ કાપી લેતી હોય છે પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે, તમારી જવાબદારી પૂરી થઈ ગઈ. તમારે તમારા ITR માં ડિવિડન્ડની પૂરેપૂરી રકમ દર્શાવવી પડશે. ત્યારબાદ તમે ફોરેન ટેક્સ ક્રેડિટ (FTC) નો લાભ લઈને ડબલ ટેક્સથી બચી શકો છો. ઘણા લોકો ITR ના 'Schedule FA' (Foreign Assets) માં પોતાના વિદેશી શેરની જાણકારી તો આપે છે પરંતુ તેનાથી થયેલી કમાણી એટલે કે, ડિવિડન્ડને અલગથી બતાવતા નથી.

4 / 6
'Schedule FA' માં આવકની નહીં પરંતુ એસેટ (મિલકત) ની માહિતી જાય છે. ડિવિડન્ડને હંમેશા 'Income from Other Sources' (અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી આવક) ના ખાનામાં દર્શાવવું જરૂરી છે. આજે ભારત ઘણા દેશો સાથે નાણાકીય માહિતી શેર કરે છે, જેનાથી ટેક્સ વિભાગને વિદેશી ખાતા અને ડિવિડન્ડની વિગતો સરળતાથી મળી જાય છે. જો તમારા ITR અને આ ડેટા વચ્ચે તફાવત જોવા મળે, તો તમને નોટિસ મળી શકે છે. જો તમે ભૂલથી ડિવિડન્ડ નથી દર્શાવ્યું, તો તેને 'અન્ડર-રિપોર્ટિંગ' માનવામાં આવશે. આવા કિસ્સાઓમાં ટેક્સની રકમ પર 50% થી લઈને 200% સુધીની પેનલ્ટી (દંડ) લાગી શકે છે.

'Schedule FA' માં આવકની નહીં પરંતુ એસેટ (મિલકત) ની માહિતી જાય છે. ડિવિડન્ડને હંમેશા 'Income from Other Sources' (અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી આવક) ના ખાનામાં દર્શાવવું જરૂરી છે. આજે ભારત ઘણા દેશો સાથે નાણાકીય માહિતી શેર કરે છે, જેનાથી ટેક્સ વિભાગને વિદેશી ખાતા અને ડિવિડન્ડની વિગતો સરળતાથી મળી જાય છે. જો તમારા ITR અને આ ડેટા વચ્ચે તફાવત જોવા મળે, તો તમને નોટિસ મળી શકે છે. જો તમે ભૂલથી ડિવિડન્ડ નથી દર્શાવ્યું, તો તેને 'અન્ડર-રિપોર્ટિંગ' માનવામાં આવશે. આવા કિસ્સાઓમાં ટેક્સની રકમ પર 50% થી લઈને 200% સુધીની પેનલ્ટી (દંડ) લાગી શકે છે.

5 / 6
જો તમારાથી ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ભરવામાં કોઈ ભૂલ થઈ ગઈ હોય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી, કારણ કે સરકાર તમને આ ભૂલ સુધારવાની એક ખાસ તક આપે છે. તમે 24 મહિનાની અંદર 'અપડેટેડ ITR' ભરીને તમારી ભૂલો સુધારી શકો છો. જો કે, આ સુધારો કરવા માટે તમારે અમુક વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. જો તમે 1 વર્ષની અંદર અપડેટેડ રિટર્ન ફાઇલ કરો છો, તો તમારે 25% વધારાનો ચાર્જ ભરવો પડશે પરંતુ જો તમે 1 વર્ષ પછી (24 મહિનાની અંદર) આ સુધારો કરશો, તો તમારે 50% જેટલો વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવો પડશે.

જો તમારાથી ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ભરવામાં કોઈ ભૂલ થઈ ગઈ હોય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી, કારણ કે સરકાર તમને આ ભૂલ સુધારવાની એક ખાસ તક આપે છે. તમે 24 મહિનાની અંદર 'અપડેટેડ ITR' ભરીને તમારી ભૂલો સુધારી શકો છો. જો કે, આ સુધારો કરવા માટે તમારે અમુક વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. જો તમે 1 વર્ષની અંદર અપડેટેડ રિટર્ન ફાઇલ કરો છો, તો તમારે 25% વધારાનો ચાર્જ ભરવો પડશે પરંતુ જો તમે 1 વર્ષ પછી (24 મહિનાની અંદર) આ સુધારો કરશો, તો તમારે 50% જેટલો વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવો પડશે.

6 / 6
હંમેશા તમારા બ્રોકરેજ સ્ટેટમેન્ટ, ડિવિડન્ડ રિપોર્ટ અને ટેક્સ ડોક્યુમેન્ટ્સ (જેમ કે Form 1099) સાચવીને રાખો. આનાથી ITR માં સાચી વિગતો ભરવામાં અને ટેક્સ ક્રેડિટનો લાભ લેવામાં સરળતા રહે છે.

હંમેશા તમારા બ્રોકરેજ સ્ટેટમેન્ટ, ડિવિડન્ડ રિપોર્ટ અને ટેક્સ ડોક્યુમેન્ટ્સ (જેમ કે Form 1099) સાચવીને રાખો. આનાથી ITR માં સાચી વિગતો ભરવામાં અને ટેક્સ ક્રેડિટનો લાભ લેવામાં સરળતા રહે છે.

Follow Us