ગોલ્ડ લોનના હપ્તા ના ભરો તો શું ખરેખર બેંક વેંચી શકે છે તમારા ઘરેણા? જાણો શું છે નિયમ
સોનું ગીરો મૂકીને લોન લેવી એ એક અનુકૂળ વિકલ્પ છે. જો કે, ઘણા લોકો એવું માની લે છે કે સોનું પહેલેથી જ બેંક પાસે છે, તેથી ચિંતા કરવાની કોઈ વાત નથી આવી માનસિકતા ખૂબ મોંઘી પડી શકે છે.
મુશ્કેલ સમયમાં ઘરનું સોનું ગીરો મૂકીને લોન લેવી એ એક અનુકૂળ વિકલ્પ છે. જો કે, ઘણા લોકો એવું માની લે છે કે સોનું પહેલેથી જ બેંક પાસે છે, તેથી ચિંતા કરવાની કોઈ વાત નથી આવી માનસિકતા ખૂબ મોંઘી પડી શકે છે. જો તમે સમયસર ગોલ્ડ લોનના હપ્તા ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાઓ, તો પરિસ્થિતિ માત્ર રિમાઇન્ડર કોલ્સ પૂરતી સીમિત રહેતી નથી, પરંતુ તેના કારણે તમારા કિંમતી ઘરેણાંની હરાજી પણ થઈ શકે છે.
કેટલા હપ્તા (EMI) ચૂકવવાનું ચૂકી જવાથી તમારા ઘરેણાં જોખમમાં મુકાય છે? : નિષ્ણાતો જણાવે છે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એવો કોઈ એકસમાન નિયમ બનાવ્યો નથી કે જેમાં અમુક ચોક્કસ સંખ્યામાં (જેમ કે બે, ત્રણ કે છ) હપ્તા ચૂકવવામાં ન આવે તો ગીરો મૂકેલા સોનાની હરાજી કરવી ફરજિયાત હોય. સામાન્ય રીતે, જો કોઈ ચુકવણી 90 દિવસથી વધુ સમય સુધી બાકી રહે, તો લોન ખાતાને NPA (નોન-પરફોર્મિંગ એસેટ) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી શકે છે. આ પછી, વસૂલાતની કાર્યવાહી વધુ કડક બની શકે છે, જેનાથી હરાજીનું જોખમ વધી જાય છે. એ નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે બાકી સમયગાળાની ગણતરી સૌથી જૂના ન ચૂકવાયેલા હપ્તાના આધારે કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે જૂન મહિનાનો હપ્તો ન ચૂકવો પરંતુ જુલાઈ અને ઓગસ્ટના હપ્તા ચૂકવી દો, તો પણ જૂનનો હપ્તો બાકી જ ગણાશે. તેથી, સૌથી જૂના બાકી હપ્તાને ચૂકવવાને હંમેશા પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.
ગોલ્ડ લોન વસૂલાતની પ્રક્રિયા કેવી રીતે કામ કરે છે? : જ્યારે કોઈ હપ્તો (EMI) ચૂકવવાનો રહી જાય છે, ત્યારે બેંકો અથવા નાણાકીય સંસ્થાઓ સામાન્ય રીતે વસૂલાત માટે બહુ-તબક્કાની પ્રક્રિયા અનુસરે છે, જોકે સંસ્થાઓ મુજબ તેની સમયમર્યાદા અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. પ્રથમ 1 થી 30 દિવસ દરમિયાન, બેંક ફોન કોલ્સ, SMS અથવા તેમની મોબાઈલ એપ દ્વારા રિમાઇન્ડર મોકલી શકે છે.
લોન કરારના આધારે, દંડ અથવા વધારાના શુલ્ક પણ લાગુ થઈ શકે છે. લગભગ 30 થી 90 દિવસની વચ્ચે, બેંક લેખિતમાં રિમાઇન્ડર અથવા બાકી રકમ ચૂકવવા માટેની નોટિસ મોકલી શકે છે. 90 દિવસ કે તેથી વધુ સમય પછી, ખાતાને NPA (નોન-પરફોર્મિંગ એસેટ) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી શકે છે, જેના કારણે વસૂલાતની કાર્યવાહી વધુ ઝડપી બની શકે છે.
હરાજી પહેલાં શું થાય છે? : હરાજી પહેલાં, ધિરાણકર્તા ગીરો મૂકેલા દાગીનાના વેચાણ અંગે ચેતવણીઓ અને ઔપચારિક નોટિસ આપી શકે છે. હરાજી પહેલાં નોટિસ આપવાનો સમયગાળો લોન કરાર અને લાગુ પડતા નિયમો પર આધારિત હોય છે. હરાજી થયા પછી, વેચાણમાંથી મળેલી રકમનો ઉપયોગ બાકી લોનની રકમ અને અન્ય લાગુ પડતા શુલ્કો ચૂકવવા માટે કરવામાં આવે છે. બાકી રહેલી રકમ નિયમો અનુસાર ગ્રાહકને પરત કરવી આવશ્યક છે.
શું હરાજી પહેલાં દાગીના પાછા મેળવી શકાય છે? : નિષ્ણાતોના મતે, ગીરો મૂકેલા દાગીનાનું વેચાણ પારદર્શક હરાજી પ્રક્રિયા દ્વારા જ થવું જોઈએ. ધિરાણકર્તા પોતાની નિર્ધારિત પ્રક્રિયાઓને બાજુ પર મૂકીને મનસ્વી રીતે દાગીના વેચી શકતા નથી. જો ગ્રાહક હરાજી પૂર્ણ થાય તે પહેલાં બાકી રકમ અને લાગુ પડતા શુલ્કો ચૂકવી દે, તો તેઓ તેમના દાગીના પાછા મેળવી શકે છે; જો કે, એકવાર હરાજીની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ જાય, પછી દાગીના પાછા મેળવવાનો અધિકાર ગુમાવી શકાય છે.
ગોલ્ડ લોનનો EMI હપ્તો ચૂકવવામાં ન આવે તો તરત જ ગીરો મૂકેલા દાગીનાની હરાજી કરવામાં આવતી નથી. હરાજીનું જોખમ લોન કરારની શરતો, ચૂકવણીમાં વિલંબનો સમયગાળો અને ધિરાણકર્તાની આંતરિક નીતિઓ પર આધારિત હોય છે. જો ખાતું 90 દિવસથી વધુ સમય સુધી ડિફોલ્ટ (ચૂકવણી બાકી) રહે, તો તેને NPA (નોન-પરફોર્મિંગ એસેટ) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી શકે છે, જેના કારણે વસૂલાતની કાર્યવાહી વધુ કડક બની શકે છે. હરાજીની પ્રક્રિયા શરૂ કરતા પહેલા, ધિરાણકર્તાએ તેમની નિર્ધારિત નોટિસ પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જરૂરી છે. ગ્રાહકો હરાજીની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય તે પહેલાં બાકી રકમ અને લાગુ પડતા શુલ્કો ચૂકવીને તેમના દાગીના પાછા મેળવી શકે છે.
