
જ્યારે પણ આપણે ટેક્સ બચત વિશે વાત કરીએ છીએ, ત્યારે આપણું ધ્યાન ઘણીવાર કલમ 80C અથવા કપાત માટે લાયક રોકાણો પર કેન્દ્રિત હોય છે. જો કે, શું તમે જાણો છો કે આવકવેરા કાયદા ચોક્કસ પ્રકારની કમાણીને "એક્સેમ્પ્ટ આવક" તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે? આનો અર્થ એ છે કે જો તમે આ 10 પદ્ધતિઓ દ્વારા પૈસા કમાઓ છો, તો સરકાર તેના પર એક પણ રૂપિયો ટેક્સ વસૂલતી નથી. ચાલો સમજીએ કે આવકના આ 10 સ્ત્રોતો શું છે અને તેમને નિયંત્રિત કરતા નિયમો:

કૃષિ આવક : ભારતમાં ખેતીની જમીન પર ખેતી કરવાથી, પાક વેચીને અથવા ખેતીની જમીનમાંથી ભાડું કમાવીને થતી આવક સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત છે. નોંધ કરો કે આ નિયમ ફક્ત ભારતમાં સ્થિત ખેતીની જમીન પર લાગુ પડે છે, વિદેશમાં જમીન પર નહીં.

સંબંધીઓ તરફથી મળેલી ભેટ અને વારસામાં મળેલ પૈસા : લગ્ન પ્રસંગે મળેલી ભેટો, અથવા નજીકના સંબંધી પાસેથી મળેલી રોકડ અને મિલકત, કરને પાત્ર નથી. માતાપિતા અથવા પૂર્વજો પાસેથી વસિયતનામા દ્વારા વારસામાં મળેલી મિલકત અથવા પૈસા સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત છે.

શિષ્યવૃત્તિ અને શૈક્ષણિક સહાય : ભલે શિષ્યવૃત્તિ સરકાર, ટ્રસ્ટ કે ખાનગી સંસ્થા તરફથી મળેલી હોય, તેના પર કર લાગતો નથી, જો તેનો ઉપયોગ શૈક્ષણિક ખર્ચને આવરી લેવા માટે કરવામાં આવે.

નિવૃત્તિ સમયે મળેલી ગ્રેચ્યુટી : નોકરી છોડતી વખતે અથવા નિવૃત્તિ લેતી વખતે મળેલી ગ્રેચ્યુટી કરમુક્ત છે. સરકારી કર્મચારીઓ માટે, સંપૂર્ણ ગ્રેચ્યુટી રકમ કરમુક્ત છે, જ્યારે ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ માટે, એક નિર્ધારિત મર્યાદા છે.

વધેલી રજાના પૈસા : જો તમે નિવૃત્તિ સમયે તમારી સંચિત રજા (લીવ એન્કેશમેન્ટ) રોકડ કરો છો, તો સરકારી કર્મચારીઓ માટે રકમ સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત છે. બિન-સરકારી કર્મચારીઓને પણ ચોક્કસ નિયમોને આધીન, ચોક્કસ મર્યાદા સુધી કર મુક્તિ મળે છે.

HUF (હિન્દુ અવિભાજ્ય પરિવાર) તરફથી મળેલો હિસ્સો : જો તમે હિન્દુ અવિભાજ્ય પરિવાર (HUF) ના સભ્ય છો અને પરિવારની આવકનો હિસ્સો મેળવો છો, તો તમારે તેના પર ફરીથી કર ચૂકવવાની જરૂર નથી, કારણ કે HUF એ પહેલાથી જ તે આવક પર કર ચૂકવી દીધો છે.

ભાગીદારી પેઢીમાંથી નફાનો હિસ્સો : જો તમે ભાગીદારી પેઢી અથવા LLP માં ભાગીદાર છો, તો વ્યવસાયમાંથી તમને મળતો નફાનો હિસ્સો કરપાત્ર નથી, કારણ કે પેઢીએ તે નફા પર પહેલાથી જ કર ચૂકવ્યો છે. જો કે, પેઢીમાંથી મળતો કોઈપણ પગાર અથવા વ્યાજ કરપાત્ર છે.

ચોક્કસ ખાતાઓ પરનું વ્યાજ (કરમુક્ત વ્યાજ) : જ્યારે બેંક વ્યાજ સામાન્ય રીતે કરપાત્ર હોય છે, ત્યારે ચોક્કસ સરકારી યોજનાઓમાંથી મળતું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત હોય છે:

ભાગીદારી પેઢીમાંથી નફાનો હિસ્સો, ટેક્સ ફ્રી ઈન્કમ, તે સિવાય જાહેર ભવિષ્ય નિધિ (PPF) પર વ્યાજ, સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSY) પર વ્યાજ અને સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલ કરમુક્ત બોન્ડ પર વ્યાજ અને પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) ઉપાડ આ બધા પર પણ નથી લાગતો એક પણ રૂપિયા ટેક્સ