
આજકાલ બજારમાં ભેળસેળવાળી વસ્તુઓનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે, જેમાં કેસર પણ સામેલ છે. કેટલાક લોકો નકલી દોરા અને કૃત્રિમ રંગોનો ઉપયોગ કરીને કેસર તરીકે વેચે છે. કેસર મોંઘું હોવાથી ગ્રાહકો સરળતાથી છેતરાઈ શકે છે. તેથી દૂધ, ખીર અથવા અન્ય વાનગીઓ માટે કેસર ખરીદતા પહેલાં તેની અસલિયત ઓળખવાની રીત જાણવી ખૂબ જ જરૂરી છે.

અસલી કેસર મુખ્યત્વે જમ્મુ-કાશ્મીર વિસ્તારમાં ઉગાડવામાં આવે છે, જેમાં પમ્પોરનું કેસર તેની ઉત્તમ ગુણવત્તા માટે જાણીતું છે. કેસર ક્રોકસ સેટીવસ નામના ફૂલમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ જાંબલી રંગના ફૂલની અંદર રહેલા લાલ રંગના નાજુક તંતુઓને કાળજીપૂર્વક અલગ કરીને સૂકવવામાં આવે છે, અને તે જ કેસર તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

ઘણી વખત નકલી કેસર બનાવવા માટે મકાઈના રેસા અથવા અન્ય સસ્તી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેને લાલ રંગના રસાયણોથી રંગીને કેસર જેવા દેખાવ આપવામાં આવે છે અને પછી પેકેટમાં ભરીને વેચવામાં આવે છે. દેખાવમાં અસલી જેવું લાગતું હોવાથી ઘણા લોકો અજાણતાં તેને સાચું કેસર સમજીને ખરીદી લે છે.

ભેળસેળવાળા કેસરના વધતા વેચાણથી અસલી કેસરના ઉત્પાદકોને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. સસ્તું હોવાના કારણે ઘણા લોકો નકલી કેસર ખરીદી લે છે, જેના કારણે અસલી કેસરની માંગ ઘટી રહી છે. આવી છેતરપિંડીથી બચવા માટે અસલી કેસર ઓળખવાની કેટલીક સરળ રીતો જાણવી જરૂરી છે.

કેસરની અસલિયત ચકાસવા માટે પાણીનો સરળ ટેસ્ટ કરી શકાય છે. એક ગ્લાસ પાણીમાં થોડા કેસરના તાંતણા નાખો. જો રંગ તરત જ પાણીમાં ફેલાઈ જાય, તો કેસર નકલી હોવાની શક્યતા છે. જ્યારે અસલી કેસર ધીમે ધીમે પાણીમાં આછો પીળો અથવા સોનેરી રંગ છોડે છે અને તેના તાંતણા તરત રંગ ગુમાવતા નથી.

નકલી કેસર સામાન્ય રીતે વધુ ચમકદાર અને કૃત્રિમ દેખાય છે. તે ઘણીવાર રંગેલા રેસા અથવા અન્ય સામગ્રીમાંથી બનાવવામાં આવતું હોવાથી સ્પર્શમાં ખૂબ નરમ લાગે છે. જ્યારે અસલી કેસરના તાંતણા કુદરતી હોય છે, થોડા મજબૂત હોય છે અને સરળતાથી તૂટી જતા નથી. ઉપરાંત, અસલી કેસરની રચના સ્વાભાવિક હોય છે, જ્યારે નકલી કેસરના તાંતણા એકસરખા અને અસ્વાભાવિક રીતે ચળકતા દેખાય છે.

ટીશ્યુ પેપર ટેસ્ટ દ્વારા પણ કેસરની અસલિયત જાણી શકાય છે. સફેદ ટીશ્યુ પર કેસરના તાંતણા રાખીને થોડું પાણી નાખો. અસલી કેસર ધીમે ધીમે આછો પીળો અથવા સોનેરી રંગ છોડે છે, જ્યારે નકલી કેસર તરત જ ઘેરો લાલ, નારંગી અથવા પીળો રંગ ફેલાવે છે. જો તાંતણા ઝડપથી રંગ ગુમાવે અથવા સફેદ થઈ જાય, તો તે ભેળસેળવાળું કેસર હોઈ શકે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.)