Heart Attack During Exercise: ક્રિકેટ રમતી વખતે કે જીમમાં કસરત કરતી વખતે અચાનક હાર્ટ એટેક કેમ આવે છે? જાણો શરીરના આ ચેતવણીરૂપ સંકેતો
ક્રિકેટ કે જિમ જેવી શારીરિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન અચાનક હાર્ટ એટેક કેમ આવી શકે છે અને કયા ચેતવણીરૂપ લક્ષણોને સમયસર ઓળખવા જરૂરી છે, તે જાણવું ખૂબ મહત્વનું છે.
સામાન્ય રીતે માનવામાં આવે છે કે નિયમિત ક્રિકેટ રમતા, જીમમાં કસરત કરતા અથવા સક્રિય જીવનશૈલી ધરાવતા લોકોનું હૃદય સ્વસ્થ રહે છે. તેમ છતાં, ક્યારેક શારીરિક પ્રવૃત્તિ દરમિયાન અચાનક તબિયત લથડવાના કિસ્સાઓ સામે આવે છે. આ સ્થિતિ પાછળ પહેલેથી રહેલી હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓ, શરીર પર જરૂર કરતાં વધુ ભાર પડવો અથવા અન્ય તબીબી કારણો જવાબદાર હોઈ શકે છે.
કસરત સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે, પરંતુ પોતાની શારીરિક ક્ષમતા અને મર્યાદાને ધ્યાનમાં રાખીને કસરત કરવી એટલી જ જરૂરી છે. શરીરમાં દેખાતા અસામાન્ય સંકેતોને સમયસર ઓળખવાથી ગંભીર પરિસ્થિતિનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
ક્રિકેટ, દોડવું કે જીમમાં ભારે વર્કઆઉટ જેવી પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન શરીરની ઓક્સિજનની જરૂરિયાત વધી જાય છે. પરિણામે હૃદય સામાન્ય કરતાં ઝડપથી ધબકવા લાગે છે અને શરીરના વિવિધ ભાગોમાં વધુ રક્ત પહોંચાડે છે. સ્વસ્થ વ્યક્તિ માટે આ શરીરની કુદરતી પ્રક્રિયા છે. પરંતુ જો કોઈ વ્યક્તિને હૃદય સંબંધિત બીમારી, ધમનીઓમાં અવરોધ અથવા અન્ય કોઈ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા હોય, તો વધુ પડતી મહેનત હૃદય પર વધારાનું દબાણ ઊભું કરી શકે છે અને કેટલીક પરિસ્થિતિમાં ગંભીર સમસ્યા સર્જાઈ શકે છે.
કેટલાક લોકોને પોતાના હૃદયમાં રહેલી સમસ્યા વિશે અગાઉથી કોઈ જાણકારી હોતી નથી. ખાસ કરીને યુવાનોમાં જોવા મળતી કેટલીક જન્મજાત અથવા વારસાગત હૃદયની સ્થિતિઓ શરૂઆતમાં કોઈ ખાસ લક્ષણો દર્શાવ્યા વિના પણ રહી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં વ્યક્તિ જ્યારે અચાનક વધુ તીવ્ર શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરે છે ત્યારે છુપાયેલી સમસ્યા સામે આવી શકે છે. જોકે, તેનો અર્થ એવો નથી કે ક્રિકેટ રમવું અથવા જીમમાં કસરત કરવી સ્વસ્થ વ્યક્તિ માટે હાર્ટ એટેકનું સીધું કારણ બને છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં કસરત દરમિયાન પહેલેથી રહેલા હૃદય સંબંધિત જોખમો વધુ સ્પષ્ટ બની શકે છે.
રમતગમત અથવા કસરત દરમિયાન છાતીમાં દુખાવો, ભારેપણું કે દબાણ અનુભવાય, શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી પડે, અચાનક ચક્કર આવે, બેભાન થવાની સ્થિતિ સર્જાય, અસામાન્ય નબળાઈ લાગે અથવા હૃદયના ધબકારા અનિયમિત જણાય, તો તેને માત્ર થાક માનીને અવગણવું યોગ્ય નથી. ખાસ કરીને આવા લક્ષણો વારંવાર અનુભવાતા હોય તો તબીબી તપાસ કરાવવી જરૂરી છે. કસરત કરતી વખતે અચાનક બેભાન થઈ જવું ગંભીર ચેતવણીરૂપ સંકેત હોઈ શકે છે અને તેની તાત્કાલિક તબીબી તપાસ કરાવવી જોઈએ.
જો તમે લાંબા સમયથી નિયમિત કસરત કરતા ન હો અને અચાનક ભારે વર્કઆઉટ અથવા વધુ પડતી શારીરિક પ્રવૃત્તિ શરૂ કરો છો, તો શરીર પર વધારાનો ભાર પડી શકે છે. તેથી કસરતની શરૂઆત ધીમે ધીમે કરવી અને શરીરને પ્રવૃત્તિ માટે તૈયાર થવાનો પૂરતો સમય આપવો જરૂરી છે. જીમમાં પણ તમારી ક્ષમતા અને ફિટનેસના સ્તર પ્રમાણે કસરતનું વજન તથા તીવ્રતા ક્રમશઃ વધારવી જોઈએ. જો લાંબા વિરામ બાદ ફરીથી કસરત શરૂ કરી રહ્યા હો અથવા પહેલેથી કોઈ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા હોય, તો વર્કઆઉટ શરૂ કરતા પહેલાં ડૉક્ટરની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય રહેશે.
હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે નિયમિત અને યોગ્ય શારીરિક પ્રવૃત્તિ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેથી, હાર્ટ એટેકના કેટલાક કિસ્સાઓ વિશે સાંભળ્યા બાદ કસરત કે રમતગમત સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવી યોગ્ય નથી. પોતાની ઉંમર, શારીરિક ક્ષમતા અને સ્વાસ્થ્યને અનુરૂપ કસરત પસંદ કરવી, પૂરતું પાણી પીવું અને શરીર પર જરૂર કરતાં વધારે ભાર ન મૂકવો જરૂરી છે. રમત દરમિયાન અથવા વર્કઆઉટ કરતી વખતે છાતીમાં અસ્વસ્થતા, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ચક્કર અથવા અન્ય અસામાન્ય લક્ષણો જણાય તો તરત જ કસરત બંધ કરો અને જરૂરિયાત મુજબ તબીબી મદદ લો. ( Disclaimer: આ લેખ માત્ર જાણકારી માટે છે. તેનો ઉપયોગ પુર્વે આપ આપના તબીબ અથવા તજજ્ઞોની સલાહ ખાસ લેવી જરૂરી છે. )
