શું તમારા ઇયરફોન તમારી સાંભળવાની ક્ષમતા છીનવી રહ્યા છે? જાણો કાનને બહેરાશ તરફ ધકેલતી રોજિંદી આદતો અને બચવાના ઉપાયો
જે ઇયરફોન તમને મનપસંદ મ્યુઝિક સાંભળવામાં મદદ કરે છે, તે જ ધીમે-ધીમે તમારી સાંભળવાની શક્તિ છીનવી શકે છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) અનુસાર, 30 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના યુવાનોમાં પણ બહેરાશની સમસ્યા વધી રહી છે. કાનને સુરક્ષિત રાખવા માટે કઈ આદતો બદલવી અને કયો ખોરાક લેવો, તેની સંપૂર્ણ વિગતો અહીં વાંચો.
આપણામાંથી મોટાભાગના લોકો લગભગ દરરોજ ઇયરફોનનો ઉપયોગ કરે છે. મુસાફરી કરતી વખતે, વર્કઆઉટ કરતી વખતે, કોલ લેતી વખતે, વીડિયો જોતી વખતે કે પછી આસપાસના ઘોંઘાટથી દૂર રહેવા માટે આપણે તેનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. તે આપણા સ્માર્ટફોનની જેમ જ અનિવાર્ય બની ગયા છે. પરંતુ જે ડિવાઇસ તમને તમારું મનપસંદ મ્યુઝિક સંભળાવે છે, તે જ ધીમે-ધીમે અને શાંતિથી તમારી સાંભળવાની શક્તિ છીનવી રહ્યું હોઈ શકે છે.
દુનિયાભરમાં લાખો લોકો સાંભળવાની સમસ્યા (બહેરાશ) થી પીડિત છે. અને હવે આ માત્ર 'વૃદ્ધાવસ્થા'ની સમસ્યા નથી રહી. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) ના જણાવ્યા અનુસાર, 30 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના યુવાનોમાં પણ સાંભળવાની સમસ્યાઓ સામાન્ય બની રહી છે. તેના મુખ્ય કારણોમાં લાંબા સમય સુધી હાઈ વોલ્યુમ પર ઇયરફોનનો ઉપયોગ કરવો, સતત અતિશય ઘોંઘાટ વચ્ચે રહેવું, કાનમાં ઇન્ફેક્શન થવું અને ડાયાબિટીસ તેમજ હાઈ બ્લડ પ્રેશર જેવી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સામેલ છે.
જો તમને અથવા તમારા પરિવારમાં કોઈને સાંભળવામાં તકલીફ થતી હોય, તો એમ કહીને ટાળશો નહીં કે "આ તો ઉંમરના કારણે છે." જો તમે સમયસર કાનની તપાસ કરાવો છો, તો સમસ્યાનું કારણ જાણી શકાય છે અને મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં તેને વધુ બગડતી અટકાવી શકાય છે. સાંભળવાની શક્તિ સામાન્ય રીતે રાતોરાત ઓછી નથી થતી, તે ખૂબ જ શાંતિથી પગપેસારો કરે છે. ઘણા લોકોને એવું લાગે છે કે બાકીની દુનિયાના લોકો ખૂબ ધીમું બોલવા લાગ્યા છે, જ્યારે હકીકતમાં સમસ્યા તેમના પોતાના કાનમાં હોઈ શકે છે. તેના કેટલાક શરૂઆતના લક્ષણો આ મુજબ છે:
લોકોને વારંવાર પોતાની વાત દોહરાવવા માટે કહેવું. ઘોંઘાટવાળા કે ભીડવાળા વાતાવરણમાં વાતચીત સમજવામાં મુશ્કેલી પડવી. ફોન કોલ્સ પર સ્પષ્ટ સાંભળવામાં તકલીફ થવી. કાનમાં રિંગિંગ અથવા બઝિંગ (સંસનાટી કે ઘંટડી વાગવા) જેવો અવાજ આવવો, જેને ટિનીટસ (Tinnitus) કહેવાય છે. જો તમે સમયસર સારવાર કરાવો, કાનના ઇન્ફેક્શનનો યોગ્ય ઈલાજ કરો, જીવનશૈલીમાં હેલ્ધી બદલાવ લાવો અને જરૂર પડ્યે હિયરિંગ એડ્સ (સાંભળવાના મશીન) નો ઉપયોગ કરો, તો તમારી સાંભળવાની ક્ષમતા અને જીવનની ગુણવત્તામાં ઘણો સુધારો થઈ શકે છે.
સાંભળવાની સમસ્યાઓ કેમ વધી રહી છે?, ઉંમર વધવાની સાથે સાંભળવાની શક્તિ થોડી ઓછી થવી એ કુદરતી પ્રક્રિયા છે. જો કે, કેટલીક રોજિંદી આદતો આ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવી શકે છે, જે યુવાનોમાં પણ જોવા મળે છે. તેના સૌથી મોટા કારણો આ છે:
ઇયરફોન લગાવીને હાઈ વોલ્યુમ પર મ્યુઝિક સાંભળવું. લાંબા સમય સુધી અતિશય ઘોંઘાટવાળા વાતાવરણમાં રહેવું. કાનમાં વારંવાર ઇન્ફેક્શન થવું. કાનનો પડદો ફાટી જવો અથવા તેને નુકસાન થવું. ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર જેવી ગંભીર બીમારીઓ. ફેમિલી હિસ્ટ્રી અથવા આનુવંશિક (જિનેટિક) કારણો. જો તમને સાંભળવાની ક્ષમતામાં કોઈ પણ ફેરફાર જણાય, તો ડોક્ટરો સલાહ આપે છે કે સમસ્યા વધવાની રાહ જોયા વગર તરત જ કોઈ ENT સ્પેશિયાલિસ્ટ (કાન-નાક-ગળાના નિષ્ણાત) નો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
કાન માટે ખોરાક પણ મહત્વનો છે, કાનને સ્વસ્થ રાખવા માટે માત્ર મોટા અવાજોથી બચવું પૂરતું નથી, તમારો ખોરાક પણ એટલો જ મહત્વપૂર્ણ છે. રિસર્ચ દર્શાવે છે કે લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, તાજા ફળો, ડ્રાયફ્રૂટ્સ, માછલી અને એન્ટીઓક્સીડેન્ટથી ભરપૂર સંતુલિત આહાર લેવાથી કાનમાં લોહીનું પરિભ્રમણ અને નસોની કામગીરી સારી રહે છે. કાનના સારા સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલાક પોષક તત્વો ખાસ જરૂરી છે: વિટામિન B12, ફોલિક એસિડ, મેગ્નેશિયમ, ઓમેગા 3 ફેટી એસિડ્સ, ઝિંક આ પોષક તત્વો કાનની અંદરની નાજુક રચનાઓનું રક્ષણ કરે છે જે સાંભળવા માટે જવાબદાર છે.
કાનને સુરક્ષિત રાખવાના સરળ ઉપાયો, અભ્યાસો દર્શાવે છે કે કેટલીક આદતો મોટો તફાવત લાવી શકે છે: તમારા ઇયરફોનનું વોલ્યુમ હંમેશા 60% થી ઓછું રાખો. ઇયરફોનનો સતત ઉપયોગ 60 મિનિટથી વધુ ન કરો. વચ્ચે-વચ્ચે તમારા કાનને આરામ આપો. કાન સાફ કરવા માટે ક્યારેય કોટન બડ (ઇયરબડ), દીવાસળી, હેરપિન કે અન્ય કોઈ વસ્તુ કાનની અંદર ન નાખો.
જો કાનમાં ઇન્ફેક્શન થાય, તો તરત જ ડોક્ટરને બતાવો. જો તમને ડાયાબિટીસ કે હાઈ બ્લડ પ્રેશર હોય, તો તેને નિયંત્રણમાં રાખો, કારણ કે તે તમારી સાંભળવાની શક્તિને પણ અસર કરી શકે છે.
તમારા કાન તમારા માટે દરરોજ સખત મહેનત કરે છે. આજે તમારી જીવનશૈલીમાં કરેલા થોડા નાના ફેરફારો તમને તમારી મનપસંદ વાતો, સંગીત અને પ્રિયજનોનું હાસ્ય વર્ષો સુધી સાંભળવામાં મદદ કરશે.
