શું તમારું બાળક પણ ‘ચા-કોફી’ પીવે છે? આજે જ છોડાવો આ આદત, નહીં તો થશે ‘મોટી બીમારીઓ’
ભારતમાં મોટા ભાગના ઘરોમાં સવારની શરૂઆત ચા કે કોફીથી થાય છે. એવામાં ઘણા માતા-પિતા પોતાના બાળકોને પણ ચા અને કોફી પીવા માટે આપી દે છે પરંતુ આ તેમના સ્વાસ્થ્ય સેહત પર ગંભીર અસર પાડી શકે છે. કેટલાક લોકોનું માનવું હોય છે કે, ચા વધારે નુકસાનદાયક હોય છે, તેથી તેઓ ચા છોડીને કોફી પીવાનું શરૂ કરી દે છે. જો કે, કોફી પણ હેલ્થ માટે એટલી જ નુકસાનદાયક હોઈ શકે છે જેટલી ચા હોય છે.
ચા-કોફી બંનેમાં જ કેફીન (Caffeine) અને ટેનિન (Tannin) હાજર હોય છે, જે બાળકોના સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનદાયક હોય છે. બાળકોનું શરીર ખૂબ જ નાજુક હોય છે, તેથી તેની અસર તેમના પર જલ્દી પડે છે. ચા અને કોફી પીવાથી બાળકોને ઘણી સમસ્યાઓ (જેમ કે- ઊંઘ ઓછી આવવી, ચિડચિડાપણું, બેચેની, લોહીની કમી, પાચન સંબંધી સમસ્યા, ભૂખ ઓછી લાગવી વગેરે) થઈ શકે છે.
ચા-કોફીમાં ટેનિન (Tannin) અને પોલિફેનોલ (Polyphenol) નામના તત્વો હોય છે. આ ખોરાકમાં હાજર નોન-હીમ આયર્ન સાથે જોડાઈ જાય છે અને શરીરને તેને અવશોષિત (Absorbed) કરવા દેતા નથી. આના લીધે બાળકોમાં લોહીની કમી થઈ શકે છે. તેથી, બાળકોને ચા અને કોફી ન આપવી જોઈએ. આનાથી પેટમાં બળતરા પણ થઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે, બાળકોમાં એનીમિયા (Anemia) નો ખતરો વધી જાય છે.
ચા અને કોફી પીવાથી બાળકોના મગજ પર પણ ગંભીર અસર પડે છે, જેના લીધે તેમની ઊંઘ બગડે છે. આમાં હાજર કેફીન મગજમાં એડેનોસિન (Adenosine) નામના કેમિકલના પ્રભાવને રોકે છે, જે ઊંઘ લાવવામાં મદદ કરે છે. તેથી, ચા અને કોફી પીધા પછી ઊંઘ નથી આવતી. મોટાઓની સરખામણીમાં બાળકો પર તેની અસર વધારે થાય છે, કારણ કે તેમનું શરીર નાનું અને વજન ઓછું હોય છે. આ જ કારણ છે કે, બાળકો પર આનો પ્રભાવ વધારે સમય સુધી રહે છે.
કેફીન મગજને વધારે એક્ટિવ કરી દે છે. બાળકોનું શરીર કેફીનને જલ્દી પચાવી શકતું નથી, જેના લીધે તેમને ગભરામણ, બેચેની અને ચિડચિડાપણું થવા લાગે છે. ચા અને કોફીમાં હાજર કેફીન બાળકોના નર્વસ સિસ્ટમને અત્યંત ઉત્તેજિત કરી દે છે. હવે જેવી જ તેની અસર ઓછી થાય છે, બાળકો થાક અનુભવવા લાગે છે. બસ પછી ધીમે-ધીમે બાળકોને તેની લત લાગી શકે છે.
ચા-કોફીમાં હાજર કેફીન બાળકોના હૃદય અને મગજ બંને પર અસર નાખે છે. આના લીધે પેટ ભરેલું અનુભવાય છે અને ભૂખ ઓછી લાગે છે. ચા કે કોફીમાં દૂધ અને ખાંડ ઉમેરીને આપવાથી પણ બાળકનું પેટ જલ્દી ભરાઈ જાય છે, જેથી તે સરખી રીતે ખાવાનું ખાતું નથી. ઘણી વાર બાળકોને ભૂખ લાગે છે પરંતુ ચા કે કોફી પીધા પછી તેમને પોતાની ભૂખનો અહેસાસ થઈ શકતો નથી.
દૂધમાં કેલ્શિયમ, પ્રોટીન અને વિટામિન D જેવા જરૂરી પોષક તત્વો હાજર હોય છે, જે બાળકોના શારીરિક વિકાસ, મજબૂત હાડકાં અને મગજના વિકાસ માટે ખૂબ જ જરૂરી છે. દૂધ પીવાથી બાળકોના હાડકાં મજબૂત થાય છે અને તેમનું શરીર સ્વસ્થ રહે છે. ચા અને કોફીની જગ્યાએ તમે બાળકોને દૂધ પીવા માટે આપી શકો છો. ચા અને કોફીમાં હાજર કેફીન બાળકોના સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક હોય છે. જો તમારા બાળકોને તેની લત લાગી ચૂકી છે, તો ધીમે-ધીમે આ આદત છોડાવવાનો પ્રયાસ કરો. શરૂઆતમાં તેમને ઓછી માત્રામાં ચા કે કોફી આપો અને ધીમે-ધીમે તેમાં કેફીનની માત્રા ઓછી કરતા જાવ. સાથે જ, તેમના ડાયેટમાં દૂધ, તાજા ફળોનો જ્યુસ અને ફળો ઉમેરવાનું શરૂ કરો.
