વિદેશમાં છે બેંક એકાઉન્ટ કે પ્રોપર્ટી? તો ITRમાં આ માહિતી આપવી ફરજિયાત છે કે નહીં જાણો

દરેક NRI માટે ITR ફાઇલ કરતી વખતે વિદેશી સંપત્તિની વિગતો જાહેર કરવી ફરજિયાત નથી. આ નિયમ ફક્ત ચોક્કસ કરદાતાઓને જ લાગુ પડે છે. તમારે 'શેડ્યૂલ FA' ભરવાની જરૂર છે કે નહીં તે તમારા રહેણાંક દરજ્જા પર આધાર રાખે છે.

| Updated on: Jul 10, 2026 | 9:03 AM
1 / 6
હાલમાં આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ થઈ રહ્યા છે. વિદેશમાં રહેનારા (NRI) અને વિદેશી સંપત્તિ ધરાવતા કરદાતાઓ માટે એક મુખ્ય પ્રશ્ન ઉભો થાય છે: શું દરેક NRI માટે તેમના ITR માં તેમની વિદેશી સંપત્તિ જાહેર કરવી ફરજિયાત છે? કર નિષ્ણાતોના મતે, જવાબ 'ના' છે. ફક્ત NRI હોવાને કારણે શેડ્યૂલ FA (વિદેશી સંપત્તિ) ભરવાનું ફરજિયાત નથી. તે સંબંધિત નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન તમારા ટેક્સ રેસિડેન્સી (રહેણાંક સ્થિતિ) પર સંપૂર્ણપણે આધાર રાખે છે.

હાલમાં આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ થઈ રહ્યા છે. વિદેશમાં રહેનારા (NRI) અને વિદેશી સંપત્તિ ધરાવતા કરદાતાઓ માટે એક મુખ્ય પ્રશ્ન ઉભો થાય છે: શું દરેક NRI માટે તેમના ITR માં તેમની વિદેશી સંપત્તિ જાહેર કરવી ફરજિયાત છે? કર નિષ્ણાતોના મતે, જવાબ 'ના' છે. ફક્ત NRI હોવાને કારણે શેડ્યૂલ FA (વિદેશી સંપત્તિ) ભરવાનું ફરજિયાત નથી. તે સંબંધિત નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન તમારા ટેક્સ રેસિડેન્સી (રહેણાંક સ્થિતિ) પર સંપૂર્ણપણે આધાર રાખે છે.

2 / 6
શેડ્યૂલ FA કોને ભરવાની જરૂર છે? : આવકવેરા કાયદા હેઠળ, ફક્ત Resident and Ordinarily Resident (ROR) (ROR) ની શ્રેણી હેઠળ આવતા કરદાતાઓએ તેમના ITR માં શેડ્યૂલ FA ભરવાનું જરૂરી છે. આ શેડ્યૂલમાં વિદેશી બેંક ખાતાઓ, શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, સ્થાવર મિલકત, ટ્રસ્ટમાં હિતો અને અન્ય વિદેશી સંપત્તિઓ સંબંધિત વિગતોનો ખુલાસો જરૂરી છે. તેનાથી વિપરીત, NRI (વિદેશમાં રહેતા) અથવા RNOR (રહેતા પરંતુ સામાન્ય રીતે સ્થાયિ નહીં) ની શ્રેણીઓમાં આવતા વ્યક્તિઓને સામાન્ય રીતે શેડ્યૂલ FA ભરવાની જરૂર નથી. તેથી, તમારું રિટર્ન ફાઇલ કરતા પહેલા તમારી રહેણાંક સ્થિતિ યોગ્ય રીતે નક્કી કરવી મહત્વપૂર્ણ છે.

શેડ્યૂલ FA કોને ભરવાની જરૂર છે? : આવકવેરા કાયદા હેઠળ, ફક્ત Resident and Ordinarily Resident (ROR) (ROR) ની શ્રેણી હેઠળ આવતા કરદાતાઓએ તેમના ITR માં શેડ્યૂલ FA ભરવાનું જરૂરી છે. આ શેડ્યૂલમાં વિદેશી બેંક ખાતાઓ, શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, સ્થાવર મિલકત, ટ્રસ્ટમાં હિતો અને અન્ય વિદેશી સંપત્તિઓ સંબંધિત વિગતોનો ખુલાસો જરૂરી છે. તેનાથી વિપરીત, NRI (વિદેશમાં રહેતા) અથવા RNOR (રહેતા પરંતુ સામાન્ય રીતે સ્થાયિ નહીં) ની શ્રેણીઓમાં આવતા વ્યક્તિઓને સામાન્ય રીતે શેડ્યૂલ FA ભરવાની જરૂર નથી. તેથી, તમારું રિટર્ન ફાઇલ કરતા પહેલા તમારી રહેણાંક સ્થિતિ યોગ્ય રીતે નક્કી કરવી મહત્વપૂર્ણ છે.

3 / 6
વિદેશી સંપત્તિઓ અંગે કઈ વિગતો પ્રદાન કરવી જોઈએ? : શેડ્યૂલ FA આવશ્યકતાઓને આધીન કરદાતાઓએ વિદેશી બેંક ખાતાઓ, કસ્ટોડિયલ અથવા ડિપોઝિટરી ખાતાઓ, વિદેશી કંપનીઓમાં શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, બોન્ડ, વિદેશી સ્થાવર મિલકત અને અન્ય નાણાકીય હિતોની સંપૂર્ણ વિગતો પ્રદાન કરવી આવશ્યક છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, ખાતાનું પીક બેલેન્સ અને રોકાણનું મૂલ્ય પણ જાહેર કરવું આવશ્યક છે. વધુમાં, જો કોઈ વિદેશી સંપત્તિમાંથી કોઈ આવક ઉત્પન્ન થઈ હોય, તો તેને આવકવેરા રિટર્નમાં જાહેર કરવું ફરજિયાત છે.

વિદેશી સંપત્તિઓ અંગે કઈ વિગતો પ્રદાન કરવી જોઈએ? : શેડ્યૂલ FA આવશ્યકતાઓને આધીન કરદાતાઓએ વિદેશી બેંક ખાતાઓ, કસ્ટોડિયલ અથવા ડિપોઝિટરી ખાતાઓ, વિદેશી કંપનીઓમાં શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, બોન્ડ, વિદેશી સ્થાવર મિલકત અને અન્ય નાણાકીય હિતોની સંપૂર્ણ વિગતો પ્રદાન કરવી આવશ્યક છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, ખાતાનું પીક બેલેન્સ અને રોકાણનું મૂલ્ય પણ જાહેર કરવું આવશ્યક છે. વધુમાં, જો કોઈ વિદેશી સંપત્તિમાંથી કોઈ આવક ઉત્પન્ન થઈ હોય, તો તેને આવકવેરા રિટર્નમાં જાહેર કરવું ફરજિયાત છે.

4 / 6
ખોટી માહિતી આપવી મોંઘી સાબિત થઈ શકે! : નિષ્ણાતો જણાવે છે કે વિદેશી સંપત્તિઓ વિશેની માહિતી છુપાવવી અથવા ખોટી વિગતો પ્રદાન કરવી એ ગંભીર બાબત માનવામાં આવે છે. આવા કેસોમાં કાળા નાણાં (અપ્રગટ વિદેશી આવક અને સંપત્તિ) અધિનિયમ, 2015 હેઠળ તપાસ, ભારે દંડ અને અન્ય કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. તેથી, જેમને આ નિયમ લાગુ પડે છે તેઓએ ખૂબ કાળજી સાથે સચોટ માહિતી પ્રદાન કરવી જોઈએ.

ખોટી માહિતી આપવી મોંઘી સાબિત થઈ શકે! : નિષ્ણાતો જણાવે છે કે વિદેશી સંપત્તિઓ વિશેની માહિતી છુપાવવી અથવા ખોટી વિગતો પ્રદાન કરવી એ ગંભીર બાબત માનવામાં આવે છે. આવા કેસોમાં કાળા નાણાં (અપ્રગટ વિદેશી આવક અને સંપત્તિ) અધિનિયમ, 2015 હેઠળ તપાસ, ભારે દંડ અને અન્ય કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. તેથી, જેમને આ નિયમ લાગુ પડે છે તેઓએ ખૂબ કાળજી સાથે સચોટ માહિતી પ્રદાન કરવી જોઈએ.

5 / 6
યોગ્ય ITR ફોર્મ પસંદ કરવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે : જે કરદાતાઓએ શેડ્યૂલ FA ભરવાની જરૂર છે તેઓ ITR-1 અથવા ITR-4 નો ઉપયોગ કરી શકતા નથી, કારણ કે આ ફોર્મમાં વિદેશી સંપત્તિની વિગતો જાહેર કરવાની જોગવાઈ શામેલ નથી. આવા કિસ્સાઓમાં, સામાન્ય રીતે ITR-2 અથવા અન્ય યોગ્ય ITR ફોર્મ ફાઇલ કરવાની જરૂર પડે છે.

યોગ્ય ITR ફોર્મ પસંદ કરવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે : જે કરદાતાઓએ શેડ્યૂલ FA ભરવાની જરૂર છે તેઓ ITR-1 અથવા ITR-4 નો ઉપયોગ કરી શકતા નથી, કારણ કે આ ફોર્મમાં વિદેશી સંપત્તિની વિગતો જાહેર કરવાની જોગવાઈ શામેલ નથી. આવા કિસ્સાઓમાં, સામાન્ય રીતે ITR-2 અથવા અન્ય યોગ્ય ITR ફોર્મ ફાઇલ કરવાની જરૂર પડે છે.

6 / 6
કર નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે તમે તમારું ITR ફાઇલ કરતા પહેલા તમારી રહેણાંક સ્થિતિ, વિદેશી આવક અને વિદેશી સંપત્તિની વિગતો ચકાસો. આમ કરવાથી માત્ર રિટર્ન યોગ્ય રીતે ફાઇલ થાય છે તેની ખાતરી થતી નથી પરંતુ ભવિષ્યમાં આવકવેરા વિભાગ તરફથી નોટિસ મળવાનું અથવા કાનૂની ગૂંચવણોનો સામનો કરવાનું જોખમ પણ ઓછું થાય છે.

કર નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે તમે તમારું ITR ફાઇલ કરતા પહેલા તમારી રહેણાંક સ્થિતિ, વિદેશી આવક અને વિદેશી સંપત્તિની વિગતો ચકાસો. આમ કરવાથી માત્ર રિટર્ન યોગ્ય રીતે ફાઇલ થાય છે તેની ખાતરી થતી નથી પરંતુ ભવિષ્યમાં આવકવેરા વિભાગ તરફથી નોટિસ મળવાનું અથવા કાનૂની ગૂંચવણોનો સામનો કરવાનું જોખમ પણ ઓછું થાય છે.

Follow Us