‘સોનું’ ઇતિહાસ દોહરાવવા તૈયાર…! બજારમાં ઐતિહાસિક બદલાવના સંકેત, આ ડેટામાં છુપાયેલો છે ‘જવાબ’
શું 'સોનું' હવે રોકાણકારો માટે સૌથી 'મોટો દાવ' સાબિત થશે? છેલ્લા કેટલાક સમયથી બજારમાં જે રીતે ફેરફાર થઈ રહ્યા છે, તે જોતા લાગે છે કે શેરબજારના બદલે હવે સોનાનો યુગ પાછો આવી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે સોનાના ભાવમાં ટૂંક સમયમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે.
બજાર એક ઐતિહાસિક વળાંક તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. ઉભરતા સંકેતો સૂચવે છે કે, ઇક્વિટીના દબદબાથી હટીને સોનું, કોમોડિટી અને ઊર્જા જેવી ભૌતિક અસ્કયામતો (tangible assets) તરફ બદલાવ આવી શકે છે. આ એવું વાતાવરણ છે કે, જે સામાન્ય રીતે મોંઘવારી અથવા આર્થિક સંકટના સમય સાથે જોડાયેલું હોય છે.
કેડિયા સ્ટોક્સ એન્ડ કોમોડિટીઝનો તાજેતરનો અહેવાલ આ દૃષ્ટિકોણને સમર્થન આપતા એક મહત્વપૂર્ણ સંકેત તરફ ઈશારો કરે છે, જે વધતો જતો 'Gold/SPX' ગુણોત્તર (ratio) છે. આ માપદંડ, જે સોનાની કિંમતની સરખામણી S&P 500 ઇન્ડેક્સના સ્તર સાથે કરે છે, તે US ઇક્વિટીની સરખામણીમાં સોનાના તુલનાત્મક દેખાવને જોવાનો એક સ્પષ્ટ દૃષ્ટિકોણ આપે છે.
આ રેશિયોમાં ઉપરની તરફનો ટ્રેન્ડ દર્શાવે છે કે, 'સોનું' સ્ટોક્સ કરતા વધુ સારું પ્રદર્શન કરવા લાગ્યું છે. ભૂતકાળમાં, આવા ગાળા વધતી મોંઘવારી, કરન્સીના અવમૂલ્યન (Currency Devaluation)ની ચિંતાઓ અથવા મોટાપાયે નાણાકીય અનિશ્ચિતતા સાથે આવ્યા છે, જ્યારે રોકાણકારો નાણાકીય સંપત્તિને બદલે ભૌતિક સંપત્તિ તરફ વળે છે.
અહેવાલમાં 'ટ્રુ સ્ટ્રેન્થ ઇન્ડેક્સ' (TSI) પર પણ નજર મારવામાં આવી છે. ટૂંકમાં, જ્યારે ગોલ્ડ/SPX રેશિયોના લાંબાગાળાના (5-મહિના) ચાર્ટ પર TSI લાગુ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેને એક દુર્લભ સૂચક (Rare Indicators) તરીકે ગણવામાં આવે છે. આ સંકેત સૂચવે છે કે, વર્તમાન વાતાવરણ માત્ર ટૂંકાગાળાનો તફાવત નથી પરંતુ ગ્લોબલ માર્કેટમાં એક મોટા માળખાકીય પરિવર્તનના શરૂઆતી તબક્કા હોઈ શકે છે.
અહેવાલ મુજબ ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધી આવું 4 વખત જોવા મળ્યું છે. પહેલી મોટી તેજી 1930ના દાયકાની શરૂઆતમાં 'મહામંદી' (Great Depression) સમયે આવી હતી. એવામાં જેમ જેમ ઇક્વિટી બજાર ઘટ્યા અને નાણાકીય પ્રણાલીઓ પરથી વિશ્વાસ ઓછો થયો, સોનાનું મહત્વ વધી ગયું. વર્ષ 1934માં, યુએસ પ્રમુખ ફ્રેન્કલિન ડી. રૂઝવેલ્ટે સોનાનું મૂલ્ય 20 USD થી વધારીને 35 USD પ્રતિ ઔંસ કર્યું હતું.
વર્ષ 1965 અને વર્ષ 1980 વચ્ચે જોરદાર તેજી જોવા મળી હતી. વિયેતનામ યુદ્ધને કારણે વધતું નાણાકીય દબાણ અને વૈશ્વિક નાણાકીય વ્યવસ્થામાં વધતી અસંતુલનને કારણે 'બ્રેટન વુડ્સ' વ્યવસ્થા પડી ભાંગી હતી. પ્રમુખ રિચર્ડ નિક્સનના કાર્યકાળ દરમિયાન, વર્ષ 1971માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ડોલરને સોનામાં બદલવાની સુવિધા (convertibility) નાબૂદ કરી, જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાને મુક્તપણે વેપાર કરવાની મંજૂરી મળી. ત્યારબાદ કિંમતો 35 USD થી વધીને 850 USD પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચી ગઈ, જે આ ધાતુના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું 'બુલ માર્કેટ' સાબિત થયું.
વર્ષ 2001 અને વર્ષ 2011 વચ્ચે સોનામાં વધુ એક લાંબી તેજી જોવા મળી હતી. ડોટ-કોમ બબલ ફૂટવા અને 11 સપ્ટેમ્બરના હુમલાના આંચકાએ સેન્ટ્રલ બેંકોને નરમ નાણાકીય નીતિઓ અપનાવવા પ્રેર્યા હતા. વૈશ્વિક માંગમાં વધારાની સાથે આ સંજોગોએ સોનાના ભાવને 255 USD થી વધારીને રેકોર્ડ 1,920 USD પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચાડી દીધા હતા. આ તેજી ત્યારે અટકી જ્યારે યુએસ ફેડરલ રિઝર્વે કડક નાણાકીય નીતિ તરફ વધવાનું શરૂ કર્યું.
જો કે, હવે એક નવો તબક્કો શરૂ થઈ શકે છે. વર્તમાન સમયમાં પણ આવા જ ફેરફારના શરૂઆતી સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે. અહેવાલમાં કેટલાક માળખાકીય વિષયોને (ડોલર પરની નિર્ભરતામાં ઘટાડો-de-dollarisation, સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા રેકોર્ડ સ્તરે સોનાની ખરીદી અને સતત વધી રહેલી રાજકોષીય ખાધ) બજારનો મુખ્ય આધાર ગણાવ્યા છે. અહેવાલ એમ પણ કહે છે કે, આ ફેરફાર હજુ શરૂઆતી તબક્કે છે પરંતુ સંકેતો મુજબ બજારમાં વધુ એક લાંબી તેજી (rally) આવવાની શક્યતા બની રહી છે.
બજાર નિષ્ણાત અજય કેડિયાનું અનુમાન છે કે, આગામી બે થી ત્રણ મહિનામાં સોનું 3,450 USD થી 4,100 USD ની વચ્ચે ટ્રેડ કરશે, ત્યારબાદ તેની કિંમત વધીને 8,000 USD સુધી પહોંચી શકે છે. જાન્યુઆરી 2026માં સોનાના ભાવ રેકોર્ડ ઊંચાઈ પર પહોંચ્યા હતા, જ્યારે ગોલ્ડ ETFમાં સતત થઈ રહેલું મજબૂત રોકાણ બજારમાં તેજીના વલણને જાળવી રાખવામાં મદદ કરી રહ્યું છે.
