‘સોનું’ હજી વધુ ગગડશે કે પછી રચશે ‘નવો ઇતિહાસ’ ? બજારનું આ ગણિત રોકાણકારોની ઊંઘ ઉડાડી દેશે
શેરબજારમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ અને રેકોર્ડ ઊંચાઈથી નીચે સરક્યા બાદ સવાલ એ થાય છે કે, શું સોનાના ભાવ હજી વધુ ઘટશે કે પછી તે નવો રેકોર્ડ બનાવશે? એવામાં સોનાનું આખું ગણિત સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે. બજારના આ રહસ્યમય અને જટિલ ગણિત પાછળ કેટલાંક મુખ્ય પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે. બસ આ જ પરિબળો નક્કી કરશે કે, સોનાની કિંમત આગામી દિવસોમાં ઓછી થશે કે પછી તે ફરીથી આકાશને આંબશે?
શેરબજારમાં ચાલી રહેલ ઉતાર-ચઢાવ અને અનિશ્ચિતતાના આ દોરમાં 'સોનું' ફરી એકવાર રોકાણકારો માટે સૌથી સુરક્ષિત એસેટ સાબિત થઈ રહ્યું છે. અમેરિકામાં ફુગાવાના આંકડા અપેક્ષા કરતા વધુ અને વ્યાજ દરોમાં વધારાની શંકા છતાં સોનાના ભાવને મજબૂત સપોર્ટ મળ્યો છે. જાણકારોનું માનવું છે કે, આ સપોર્ટ સોનામાં કોઈ મોટી કે ટકાઉ તેજી માટે પૂરતો નથી હોઈ શકતો. અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડમાં તેજી, મજબૂત થતો ડૉલર અને ફેડરલ રિઝર્વનું સખત વલણ સોનાના રસ્તામાં સૌથી મોટા અવરોધો છે.
તાજેતરમાં અમેરિકી શેરબજારમાં મોટી ટેક અને AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) કંપનીઓના શેરોમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો. આ ઘટાડાની અસર માત્ર અમેરિકા સુધી સીમિત ન રહી પરંતુ દક્ષિણ કોરિયાના 'કોસ્પી' (KOSPI) અને જાપાનના 'નિકેઈ' (Nikkei 225) જેવા એશિયાઈ બજારો પર પણ પડી. શેરબજારમાં જ્યારે વેચવાલી વધી, ત્યારે રોકાણકારોએ પોતાના નાણાંને સુરક્ષિત રાખવા માટે બોન્ડ્સ અને સોનાનો રૂખ કર્યો. એવામાં ભારે માંગને કારણે બોન્ડ યીલ્ડ ઘટી અને ડૉલર ઇન્ડેક્સમાં ઘટાડો થયો. આ કારણસર સોનાને લગભગ 4,150 ડૉલર પ્રતિ ઔંસના સ્તર પર મજબૂત સપોર્ટ મળ્યો.
સોનાએ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 5,602 ડૉલર પ્રતિ ઔંસ અને ભારતીય બજાર (MCX)માં 1,76,306 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામનો ઑલ-ટાઇમ હાઈ બનાવ્યો હતો. વર્તમાન સ્થિતિ (16 ઑક્ટોબર સુધી) આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું 4,185 ડૉલર પ્રતિ ઔંસ (ઑલ-ટાઇમ હાઈથી લગભગ 25% નીચે) છે. જો કે, હાલ 'ભારતીય સોનું' (MCX) 1,45,511 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ (ઑલ-ટાઇમ હાઈથી લગભગ 17% નીચે) છે.
કોટક સિક્યોરિટીઝના કમોડિટી રિસર્ચ હેડ અનિદ્ય બેનર્જીના મતે, આ વર્ષે સોનાનું ફરીથી ઑલ-ટાઇમ હાઈ સ્પર્શવું મુશ્કેલ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં રેકૉર્ડ સ્તર સુધી પહોંચવા માટે સોનાએ ત્રણ મહિનાથી પણ ઓછા સમયમાં લગભગ 34% ઉછળવું પડશે, જે વર્તમાન પરિસ્થિતિઓમાં (ઊંચા વ્યાજ દરો અને બોન્ડ યીલ્ડ) સરળ નથી. જો કે, ભારતમાં રૂપિયાની સ્થિતિ અને ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટીના કારણે ઘરેલુ કિંમતો આંતરરાષ્ટ્રીય કિંમતોની સરખામણીમાં ઓછી ઘટી છે.
ટેક્નિકલ રીતે 4,100 ડૉલરથી 4,110 ડૉલરનો વ્યાપ 'સોના' માટે એક મજબૂત સપોર્ટ ઝોન બની રહ્યો છે. જો 'સોનું' આ સ્તરથી નીચે ઘટે છે અને બંધ થાય છે, તો આગળ વધુ ઘટાડો આવી શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 4,100 ડૉલરનું સ્તર તૂટવા પર આગામી સપોર્ટ 4,000 ડૉલર અને ત્યારબાદ 3,880 ડૉલરથી 3,900 ડૉલરની આસપાસ છે. ટૂંકમાં, વર્તમાન સ્તરથી 4% થી 7% નો વધારાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય કિંમતો ઘટે છે, તો ભારતમાં 'સોનું' 1,43,500 રૂપિયા અને પછી 1,40,000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી આવી શકે છે.
ઑગ્મોન્ટના મુખ્ય અનુસંધાન અધિકારી ડૉ. રેનીશા ચીનાનીના અનુસાર, જો અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વ એકથી વધુ વખત વ્યાજ દરો વધારે છે, તો 'સોનું' 3,800 ડૉલર (1,36,000 રૂપિયાથી 1,37,000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ) સુધી પણ સરકી શકે છે. જો કે, આનાથી મોટા ઘટાડાની સંભાવના ખૂબ ઓછી છે.
કિંમતોમાં રેકૉર્ડ ઊંચાઈથી આવેલા ઘટાડા છતાં ખરીદદારો બજારમાંથી ગાયબ થયા નથી. સપ્ટેમ્બરમાં પૂરી થયેલી ત્રિમાસિક દરમિયાન વૈશ્વિક ગોલ્ડ ETFsમાં 31 અબજ ડૉલરનું રેકૉર્ડ રોકાણ આવ્યું. દુનિયાભરની કેન્દ્રીય બેંકો સતત સોનું ખરીદી રહી છે. ઓગસ્ટમાં 39 ટનની ખરીદી પછી સપ્ટેમ્બરમાં કેન્દ્રીય બેંકો તરફથી સોનાની ખરીદીમાં વધુ તેજી નોંધાઈ છે. ભારત જેવા દેશોમાં ફેસ્ટિવ સીઝન અને ગ્રાહક વર્તણૂક પણ સોનાની ભૌતિક (ફિઝિકલ) માંગને જાળવી રાખવામાં મદદ કરી રહી છે.
ઑક્ટોબરની FOMC બેઠકમાં વ્યાજ દરોમાં ફેરફાર ન થવાની સંભાવના 85% થી વધુ છે. જો ઑક્ટોબરમાં દરો નથી વધતા, તો આ સોના માટે રાહતની વાત હશે. જો કે, ડિસેમ્બરમાં દરો વધવાની સંભાવના 70% થી વધુ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. અમેરિકી 10-વર્ષીય ટ્રેઝરી યીલ્ડ 5% ની આસપાસ બની રહી છે. જો યીલ્ડ અને ડૉલર ઇન્ડેક્સમાં નરમાઈ આવે છે, તો સોનાને મજબૂતી મળશે. અમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને ક્રૂડ ઓઈલની ઊંચી કિંમતો પણ ફુગાવા અને બજારના મૂડને પ્રભાવિત કરી રહી છે, જેથી સોનાની 'સેફ-હેવન' માંગ પર અસર પડે છે.
'સોનું' આ સમયે બે પરસ્પર વિરોધી દળોની વચ્ચે ફસાયેલું છે. એક તરફ કેન્દ્રીય બેંકોની ખરીદી અને અનિશ્ચિતતાના દોરમાં સુરક્ષિત રોકાણની માંગ તેને સહારો આપી રહી છે, તો બીજી તરફ ઊંચા વ્યાજ દરો અને મજબૂત બોન્ડ યીલ્ડ તેની ગતિ રોકી રહ્યા છે. જો તમે લાંબાગાળા માટે રોકાણ કરી રહ્યા છો, તો દૈનિક ઉતાર-ચઢાવ કે ઘટાડાથી ગભરાવાની જરૂર નથી. સોનાના મૂળભૂત ફંડામેન્ટલ્સ મજબૂત છે અને તે તમારા પોર્ટફોલિયોને વિવિધતા (ડાઇવર્સિફિકેશન) તેમજ સુરક્ષા પ્રદાન કરે છે. ટૂંકા સમય માટે દાવ લગાવનાર ટ્રેડર્સને સાવચેત રહેવાની સલાહ છે, કારણ કે આગામી દિવસોમાં બજાર ઘણું ઉતાર-ચઢાવ ભરેલું (વોલેટાઈલ) રહી શકે છે.
