રોટલી કે ભાત… ફેટી લિવરના દર્દીઓ માટે શું છે વધુ ગુણકારી ? જાણો ગેસ્ટ્રોએન્ટ્રોલોજિસ્ટનો સાચો અભિપ્રાય
ભારતીયોમાં દારૂ ન પીવા છતાં નબળી જીવનશૈલી અને તળેલા ખોરાકને લીધે ફેટી લિવરની સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં ખોરાકમાં રોટલી પસંદ કરવી કે ભાત? આહારમાં ફાઇબરનું મહત્વ, ચોખાનો પોર્શન કંટ્રોલ અને લિવર સિરોસિસના જોખમથી બચવા માટે આખી થાળીને કેવી રીતે સંતુલિત કરવી તે અંગે જાણો નિષ્ણાત તબીબનું વિગતવાર માર્ગદર્શન.
ગેસ્ટ્રોએન્ટ્રોલોજીના જણાવ્યા અનુસાર, જો તમને ફેટી લિવર હોય અને તમારે રોટલી કે ભાતમાંથી કોઈ એકની પસંદગી કરવાની હોય, તો હોલ વ્હીટ (આખા ઘઉં) ની રોટલી ભાત કરતાં વધુ સારો વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે. સમયસર આહારમાં જરૂરી બદલાવ ન કરવામાં આવે તો આ સમસ્યા આગળ જતાં લિવર સિરોસિસમાં પણ ફેરવાઈ શકે છે.
ગેસ્ટ્રોએન્ટ્રોલોજીના જણાવ્યા અનુસાર, જો તમને ફેટી લિવર હોય અને તમારે રોટલી કે ભાતમાંથી કોઈ એકની પસંદગી કરવાની હોય, તો હોલ વ્હીટ (આખા ઘઉં) ની રોટલી ભાત કરતાં વધુ સારો વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે. સમયસર આહારમાં જરૂરી બદલાવ ન કરવામાં આવે તો આ સમસ્યા આગળ જતાં લિવર સિરોસિસમાં પણ ફેરવાઈ શકે છે.
રોટલીની પસંદગી શા માટે શ્રેષ્ઠ છે?: રોટલી પસંદ કરવાનું સૌથી મોટું કારણ તેમાં રહેલું ભરપૂર ફાઇબર છે, ખાસ કરીને જ્યારે તે આખા ઘઉં, જુવાર કે બાજરી જેવા અનાજમાંથી બનાવવામાં આવી હોય. ફાઇબરના કારણે ખોરાક ધીમે-ધીમે પચે છે અને લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું રહે છે. આના લીધે વારંવાર ભૂખ લાગતી નથી અને જરૂર કરતાં વધુ ખોરાક ખાવાથી બચી શકાય છે. ફેટી લિવરને રિવર્સ કરવા માટે વજન નિયંત્રણમાં રાખવું અત્યંત જરૂરી છે, જેથી ફાઇબરયુક્ત રોટલી ફાયદાકારક સાબિત થાય છે.
ભાત (ચોખા) નું સેવન કેવી રીતે કરવું? ફેટી લિવરના દર્દીઓએ ભાત ખાવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાની જરૂર નથી, પરંતુ જો તમે સફેદ ચોખા (વ્હાઇટ રાઇસ) ખાતા હોવ તો તેની માત્રા (પોર્શન સાઇઝ) પર વિશેષ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. સફેદ ચોખામાં ફાઇબરનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોય છે અને લોકો તેને વધુ માત્રામાં સરળતાથી ખાઈ લે છે. તેથી ભાતની આખી મોટી પ્લેટ ખાવાને બદલે ઓછી માત્રામાં ચોખા લેવા જોઈએ. જો તમને ભાત ખૂબ પસંદ હોય તો સફેદ ચોખાના સ્થાને બ્રાઉન રાઇસ જેવા આખા અનાજના વિકલ્પ અપનાવી શકાય છે.
રોટલી અને ભાત વચ્ચે મૂળ તફાવત શું છે? ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે બે આખા ઘઉંની રોટલી સાથે દાળ અને લીલા શાકભાજી લો છો, તો શરીરને ફાઇબરની સાથે પૂરતું પ્રોટીન મળી રહે છે અને પેટ પણ લાંબો સમય ભરેલું રહે છે. બીજી તરફ, જો તમે એક મોટો વાટકો કે પ્લેટ ભરીને સફેદ ભાત ખાઓ છો અને સાથે શાક કે દાળનું પ્રમાણ નહિવત્ રાખો છો, તો આહારમાં ફાઇબર અને પ્રોટીન ઘટી જાય છે. સમસ્યા ભાતમાં નથી, પરંતુ ભાતની વધુ માત્રા અને અસંતુલિત આહારમાં છે.
તેનો અર્થ એ પણ નથી કે રોટલી ગમે તેટલી ખાઈ શકાય. જો રોટલી પર વધુ પડતું ઘી કે તેલ લગાવેલું હોય અથવા તેની સાથે તળેલા શાકભાજી, મીઠાઈ અને વધુ કેલરીવાળો ખોરાક લેવામાં આવે, તો માત્ર રોટલી ખાવાથી ફેટી લિવરમાં કોઈ ફાયદો નહીં થાય. તેના બદલે, ઓછી માત્રામાં ભાત સાથે દાળ, રાજમા, ચણા, લીલાં શાકભાજી અથવા પનીર જેવો પ્રોટીનયુક્ત આહાર લેવો એ સંતુલિત ભોજન બની શકે છે.
આહારમાં કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું? વ્યવહારુ રીતે ફેટી લિવર ધરાવતા દર્દીઓ રોજિંદા આહારમાં ઘઉં, જુવાર કે બાજરીની રોટલીને પ્રાથમિકતા આપી શકે છે. ભાત ખાવા હોય તો તેનું પ્રમાણ ઓછું રાખો અને સફેદ ભાતને બદલે આખા અનાજનો વિકલ્પ પસંદ કરો. સાથે દાળ, અન્ય પ્રોટીન અને પુષ્કળ શાકભાજી અચૂક સામેલ કરો.
સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે માત્ર રોટલી કે ભાત બદલી નાખવાથી ફેટી લિવર મટતું નથી. સમગ્ર આહારને સાત્વિક બનાવવો, વધુ પડતું તેલ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ બંધ કરવું, પોર્શન કંટ્રોલ જાળવવો અને નિયમિત કસરત કરવી પણ એટલી જ અનિવાર્ય છે. તેથી લડાઈ રોટલી વિરુદ્ધ ભાતની નથી, પરંતુ અનાજનો પ્રકાર, તેની માત્રા અને આખી થાળીમાં શું છે તેની છે.
