આંખો માટે બદામ કેટલી ફાયદાકારક? વિટામિન E થી લઈને ચશ્માના નંબર સુધી, જાણો સમગ્ર વિગત
રોજ સવારે પલાળેલી બદામ ખાવાથી આંખોની દ્રષ્ટિ તેજ થાય છે અને ચશ્માના નંબર ઘટી જાય છે તેવી માન્યતા ખૂબ પ્રચલિત છે. પરંતુ વિજ્ઞાન શું કહે છે? બદામમાં રહેલું વિટામિન E આંખોના કોષોનું રક્ષણ જરૂર કરે છે, પણ ચશ્મા દૂર કરવા અંગે કોઈ પુરાવા નથી. જાણો આંખો માટે બદામની સાચી ભૂમિકા.
બદામ સામાન્ય રીતે મગજ તેજ કરવા અને યાદશક્તિ વધારવા માટે જાણીતો ડ્રાયફ્રૂટ છે. પરંતુ તેમાં રહેલા પોષક તત્ત્વો આંખોના સ્વાસ્થ્ય માટે પણ મહત્વના સાબિત થઈ શકે છે. બદામમાં વિટામિન E, પ્રોટીન, ફાઈબર, મેગ્નેશિયમ અને હેલ્ધી ફેટ્સ પૂરતા પ્રમાણમાં મળી આવે છે. આ તમામમાં વિટામિન E સૌથી વિશેષ છે, કારણ કે તે શરીરના કોષોને ઓક્સિડેટીવ નુકસાનથી બચાવવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.
અમેરિકન નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હેલ્થ અનુસાર, આશરે 28 ગ્રામ (એક ઔંસ) બદામમાંથી લગભગ 6.8 થી 7.3 મિલિગ્રામ વિટામિન E મળે છે, જે પુખ્ત વયના લોકોની દૈનિક જરૂરિયાતનો લગભગ અડધો ભાગ પૂરો કરે છે. જોકે, બદામમાં આંખો માટે જરૂરી તમામ પોષક તત્ત્વો પૂરતા પ્રમાણમાં હોતા નથી. ઉદાહરણ તરીકે, આંખના રેટિના માટે જરૂરી લ્યુટીન અને ઝિયાઝેન્થિન જેવા તત્ત્વો મેળવવા માટે લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી આહારમાં સામેલ કરવા પણ જરૂરી છે.
વિટામિન E અને એન્ટિઓક્સિડન્ટ્સ આંખોનું રક્ષણ કેવી રીતે કરે છે? આંખોને સ્વસ્થ રાખવા માટે માત્ર સારી દ્રષ્ટિ હોવી જ પૂરતી નથી, પરંતુ આંખના દરેક હિસ્સાના કોષો તંદુરસ્ત રહે તે પણ એટલું જ જરૂરી છે. જ્યારે મુક્ત કણો (ફ્રી રેડિકલ્સ) અને એન્ટિઓક્સિડન્ટ્સ વચ્ચેનું સંતુલન બગડે ત્યારે શરીરમાં ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ વધે છે. લાંબા ગાળે આ સ્થિતિ વધતી ઉંમર સંબંધિત આંખોની બીમારીઓ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
વિટામિન E એક શક્તિશાળી એન્ટિઓક્સિડન્ટ છે, જે કોષોની બહારની દીવાલનું ઓક્સિડેટીવ નુકસાન સામે રક્ષણ કરે છે. આ દ્રષ્ટિએ બદામ સંતુલિત આહારનો મહત્વનો ભાગ બની શકે છે. પરંતુ કોઈ પોષક તત્વનું શરીરમાં ઉપયોગી હોવું અને તેના સેવનથી આંખોની રોશની વધી જવી, બંને બાબતો સંપૂર્ણપણે અલગ છે.
શું રોજ બદામ ખાવાથી ચશ્માના નંબર ઘટી શકે? આ બદામ અને આંખોને લગતો સૌથી સામાન્ય પ્રશ્ન છે. ઘણા લોકો માને છે કે દરરોજ સવારે પલાળેલી બદામ ખાવાથી દ્રષ્ટિ તેજ થાય છે અને ધીમે ધીમે ચશ્માનો નંબર ઓછો થઈ જાય છે. જોકે, આ દાવાને સમર્થન આપતો કોઈ નક્કર વૈજ્ઞાનિક પુરાવો ઉપલબ્ધ નથી.
ચશ્માનો નંબર સામાન્ય રીતે માયોપિયા (દૂરનું ઝાંખું દેખાવું), હાઇપરોપિયા (નજીકનું જોવામાં તકલીફ) કે એસ્ટિગ્મેટિઝમ જેવી રીફ્રેક્ટિવ સમસ્યાઓના કારણે આવે છે. આ સ્થિતિઓમાં આંખની કુદરતી રચના કે પ્રકાશને રેટિના પર ફોકસ કરવાની ક્ષમતા પ્રભાવિત થાય છે. માત્ર બદામ ખાવાથી આંખની શારીરિક રચના બદલાતી નથી, જેથી ચશ્માના નંબર ઘટવાની અપેક્ષા રાખવી યોગ્ય નથી.
અમેરિકન એકેડેમી ઓફ ઓપ્થેલ્મોલોજી અનુસાર, પોષક તત્વોથી ભરપૂર આહાર આંખોની સામાન્ય તંદુરસ્તી જાળવી રાખવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ તે ચશ્માની જરૂરિયાત દૂર કરી શકતો નથી. બદામને આહારમાં ચોક્કસ સામેલ કરી શકાય, પરંતુ તે ડોક્ટર દ્વારા સૂચવેલા ચશ્મા કે સારવારનો વિકલ્પ ક્યારેય બની શકતી નથી.
આંખોની રોશની વધારવાના દાવામાં કેટલું વૈજ્ઞાનિક સત્ય? બદામ આંખો માટે ફાયદાકારક પોષક તત્વોનો ઉત્તમ સ્ત્રોત જરૂર છે, પરંતુ તે દ્રષ્ટિ સુધારે છે તેવા દાવાને વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ પારખવો જરૂરી છે. ઉપલબ્ધ સંશોધનો મુખ્યત્વે વિટામિન E અને એન્ટિઓક્સિડન્ટ્સ દ્વારા આંખોના સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય રક્ષણ પર કેન્દ્રિત છે. માત્ર બદામ ખાવાથી આંખની બીમારીઓ મટી જાય તેવું તબીબી વિજ્ઞાનમાં સાબિત થયું નથી.
આયુર્વેદમાં બદામને પૌષ્ટિક આહાર તરીકે ઉત્તમ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે, પરંતુ કોઈ પણ પરંપરાગત માન્યતા કે ઘરેલું ઉપચાર (જેમ કે બદામ અને વરિયાળીનું મિશ્રણ) થી ચશ્મા ઉતરી જશે તેવા દાવા પાછળ પૂરતા ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ હોવા જરૂરી છે.
શું બદામ ખાવાથી ડ્રાય આઇઝ કે સ્ક્રીનથી થતો થાક દૂર થાય છે? મોબાઇલ કે લેપટોપની સ્ક્રીન સામે સતત બેસી રહેવાથી આંખોમાં સૂકાપણું, બળતરા, ભારેપણું અને અસ્પષ્ટતા થઈ શકે છે. સ્ક્રીન જોતી વખતે આંખોની પલકો ઓછી ઝપકવાને કારણે કુદરતી આંસુનું સ્તર સુકાઈ જાય છે. નેશનલ આઇ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ મુજબ, સ્ક્રીનનો વધુ પડતો ઉપયોગ ડ્રાય આઇઝનું મુખ્ય કારણ છે.
સ્ક્રીનની સમસ્યાથી બચવા માટે કેટલીક સારી ટેવો અપનાવવી જોઈએ: 20-20-20 નિયમ: દર 20 મિનિટે 20 ફૂટ દૂર રહેલી વસ્તુ તરફ 20 સેકન્ડ સુધી જોવું. સ્ક્રીન જોતી વખતે નિયમિત અંતરે આંખોની પલકો ઝપકાવવી. સ્ક્રીનને આંખોથી યોગ્ય અંતરે રાખવી અને તેનો પ્રકાશ આંખોને અનુકૂળ રહે તે રીતે એડજસ્ટ કરવો. આંખોમાં સતત સૂકાપણું કે બળતરા રહેતી હોય તો નેત્ર નિષ્ણાતની સલાહથી આઇ ડ્રોપ્સનો ઉપયોગ કરવો. દુખાવો, લાલાશ કે દ્રષ્ટિ ધૂંધળી થવા જેવી સમસ્યા જળવાઈ રહે તો તાત્કાલિક ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો.
બદામમાં રહેલા વિટામિન E અને અન્ય પોષક તત્વો સંતુલિત આહારના ભાગરૂપે આંખોના સામાન્ય કોષોને તંદુરસ્ત રાખવામાં મદદરૂપ છે. પરંતુ તેનાથી ચશ્માના નંબર ઘટી જવાના કોઈ વૈજ્ઞાનિક આધાર નથી. આંખોને સ્વસ્થ રાખવા માટે સંતુલિત ભોજન, નિયમિત તપાસ અને યોગ્ય કાળજી જ સૌથી ઉત્તમ ઉપાય છે.
