‘ટેક્સ’ ભરવાની ઝંઝટ છોડો! મહેનતની કમાણી પર ‘કર’ નહીં લાગવા દે આ ‘7 ઇન્કમ અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ’ ઓપ્શન, શું તમને આ ‘સિક્રેટ’ ખબર છે?
ઇન્કમ ટેક્સ ભરવું જરૂરી છે પરંતુ ધ્યાન રાખો કે, દરેક કમાણી પર ટેક્સ લાગતો નથી. યોગ્ય માહિતી અને યોજના દ્વારા તમે તમારી મહેનતની કમાણીનો મોટો ભાગ બચાવી શકો છો.
કેટલાક લોકો આ વાતથી પરેશાન રહે છે કે, તેમના નફાનો એક ભાગ સરકારને ઇન્કમ ટેક્સ તરીકે આપવો પડે છે. તેઓ પોતાની ટેક્સેબલ ઇન્કમ ઘટાડવા માટે અલગ અલગ ઉપાય શોધે છે. જો કે, આવકના કેટલાક એવા સ્ત્રોત છે કે, જ્યાંથી મળતી કમાણી પર તમારે ઇન્કમ ટેક્સ ચૂકવવું પડતું નથી.
ખેતીની આવકથી લઈને કેટલીક સરકારી બચત યોજનાઓ સુધી ભારતના ટેક્સ કાયદા ઘણી છૂટ આપતા હોય છે, જે સમાજના અલગ-અલગ વર્ગને લાભ પહોંચાડે છે.
ભારતમાં ખેતીની જમીનમાંથી થતી આવક કલમ 10(1) હેઠળ સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી હોય છે. આમાં ખેતીની જમીનનું ભાડું, શાકભાજી, ફળો, અનાજ અને મસાલા જેવા પાકોના વેચાણમાંથી થતી આવક તેમજ ગ્રામીણ ખેતીની જમીનના વેચાણમાંથી થતો નફો જોડાયેલો હોય છે. જો કે, વિદેશી જમીનમાંથી થતી ખેતીની આવક ભારતમાં સંપૂર્ણપણે ટેક્સેબલ છે.
બીજું કે, જ્યારે તમે ભાગીદારી પેઢી અથવા લિમિટેડ લાયબિલિટી પાર્ટનરશિપ (LLP) માંથી તમારા નફાનો હિસ્સો મેળવો છો, ત્યારે તે કલમ 10(2A) હેઠળ સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી હોય છે, કારણ કે ફર્મે તેની કુલ આવક પર પહેલાથી જ ટેક્સ ચૂકવી દીધો છે. આનાથી ડબલ ટેક્સેશન બચી જાય છે. જો કે, આ નિયમ ફક્ત નફાના વહેચાણ (Profit Sharing) પર લાગુ પડે છે. પાર્ટનર્સને આપેલી સેલેરી, વ્યાજ (Interest) અથવા રેમ્યુનરેશન ટેક્સેબલ રહે છે.
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) 7.1% વાર્ષિક વ્યાજ આપે છે, જે કમ્પાઉન્ડ થાય છે અને EEE (એક્સેમ્પ્ટ-એક્સેમ્પ્ટ-એક્સેમ્પ્ટ) સ્ટેટસ સાથે સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી હોય છે. જૂના ટેક્સ રિજીમમાં સેકશન 80C હેઠળ વાર્ષિક 1.5 લાખ રૂપિયા સુધીના યોગદાન પર ટેક્સ ડિડક્શન મળે છે. વાર્ષિક યોગદાન પરથી મળતો વ્યાજ ટેક્સ-ફ્રી છે અને 15 વર્ષ પછી મળતી મેચ્યુરિટી રકમ પણ ટેક્સ-ફ્રી હોય છે.
દીકરીઓ માટેની આ સરકારી યોજના (Sukanya Samriddhi Yojana) વાર્ષિક 8.2% વ્યાજ દર આપે છે અને EEE સિરીઝ હેઠળ સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી છે. માતા-પિતા વાર્ષિક ₹2,50,000 થી ₹1.5 લાખ સુધી રોકાણ કરી શકે છે અને કલમ 80C હેઠળ ટેક્સ ડિડક્શન ક્લેમ કરી શકે છે. મળતું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી છે. 21 વર્ષ પછી પાકતી મુદતની રકમ પણ ટેક્સ-ફ્રી છે. તમારી દીકરી 10 વર્ષની થાય ત્યાં સુધી તમે આ ખાતું ખોલાવી શકો છો.
શિક્ષણ માટે મળતી સ્કોલરશિપ સેકશન 10(16) હેઠળ સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી છે અને તેની કોઈ લિમિટ નથી. આ સરકારી સંસ્થાઓ, પ્રાઇવેટ ઓર્ગેનાઇઝેશન્સ, એજ્યુકેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ્સ અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ત્રોતથી મળતી સ્કોલરશિપ પર લાગુ પડે છે. વિદેશી સ્કોલરશિપ પણ ભારતમાં ટેક્સ-ફ્રી છે. આ ઉપરાંત, સેકશન 10(17A) હેઠળ કેટલીક સરકારી ઓથોરિટી દ્વારા આપવામાં આવતા એવોર્ડ અને પ્રાઇઝ પણ ટેક્સ-ફ્રી છે.
લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સની મેચ્યુરિટી રકમ સેકશન 10(10D) હેઠળ કેટલીક શરતો સાથે ટેક્સ-ફ્રી હોય છે. 1 એપ્રિલ 2023 પછી જારી કરાયેલ નોન-યુલિપ પોલિસીઓ માટે વાર્ષિક પ્રીમિયમ 5 લાખ રૂપિયાથી વધુ ન હોવું જોઈએ. 1 ફેબ્રુઆરી 2021 પછી જારી થયેલ યુએલઆઈપી (ULIP) પોલિસી ટેક્સ-ફ્રી રહેશે, જો કુલ વાર્ષિક પ્રીમિયમ 2.5 લાખ રૂપિયા કે તેનાથી ઓછું હોય.
ગ્રેચ્યુઇટી, જે રિટાયરમેન્ટ કે નોકરી છોડતી વખતે મળતી એકમાત્ર રકમ છે, તે સેકશન 10(10) હેઠળ ટેક્સ-ફ્રી હોય છે. પ્રાઇવેટ સેક્ટરના કર્મચારીઓ માટે 20 લાખ રૂપિયા સુધીની ગ્રેચ્યુઇટી સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી છે. સરકારી કર્મચારીઓને તેમની સમગ્ર ગ્રેચ્યુટીમાં કોઈ ઉપરની મર્યાદા વગર સંપૂર્ણ છૂટ મળે છે. પાત્ર બનવા માટે વ્યક્તિએ ઓછામાં ઓછા 5 વર્ષની સતત સેવા પૂર્ણ કરવી જરૂરી છે.
