ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ નાસ્તામાં શું ખાવું? સવારે બ્લડ સુગર કંટ્રોલ કરવાની ‘સાચી રીત’ કઈ?
સવારની શરૂઆત દોડધામ સાથે થાય છે અને ઑફિસ પહોંચતા જ ખાવા-પીવાનું રૂટિન શરૂ થઈ જાય છે. કોઈ ચા સાથે સમોસા ખાય છે, તો કોઈ બ્રેડ પકોડા અને પરોઠા ખાવાનું પસંદ કરે છે. આ નાસ્તો સરળતાથી અને ઝડપથી બની જાય છે.
સવારની શરૂઆત દોડધામ સાથે થાય છે અને ઑફિસ પહોંચતા જ ખાવા-પીવાનું રૂટિન શરૂ થઈ જાય છે. કોઈ ચા સાથે સમોસા ખાય છે, તો કોઈ બ્રેડ પકોડા અને પરોઠા ખાવાનું પસંદ કરે છે. આ નાસ્તો સરળતાથી અને ઝડપથી બની જાય છે.
એવામાં શું તમે જાણો છો કે, સવારે આ ચીજોનું સેવન કરવું સ્વાસ્થ્ય માટે મુશ્કેલી ઊભી કરવા જેવું છે? ખાસ કરીને જો તમે ડાયાબિટીસના દર્દી છો, તો તમારે નાસ્તો સમજી-વિચારીને પસંદ કરવો જોઈએ. હવે સવાલ એ છે કે, ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ નાસ્તો પસંદ કરતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ અને તમારી સવારની આદતો બ્લડ સુગર લેવલ પર કેવી અસર કરી શકે છે?
હેલ્થ એક્સપર્ટ્સના જણાવ્યા અનુસાર, સવારે શરીર કૉર્ટિસોલ અને ગ્રોથ હૉર્મોન જેવા હૉર્મોન્સ રિલીઝ કરે છે, જે આપણને જાગવા માટે તૈયાર કરવામાં મદદ કરે છે. આ હૉર્મોનલ બદલાવ લિવરમાં ગ્લુકોઝ પ્રોડક્શનને વધારી શકે છે અને થોડા સમય માટે ઇન્સુલિન સેન્સિટિવિટીને ઘટાડી શકે છે. ડાયાબિટીસથી પીડિત લોકોમાં જ્યાં ઇન્સુલિન પ્રોડક્શન કે ઍક્શનમાં ઘટાડો હોય છે, આ વધારે ફાસ્ટિંગ ગ્લુકોઝમાં બદલાઈ શકે છે.
મુદ્દો એ નથી કે, તમે સવારે ચા પીઓ છો કે કૉફી લો છો. તમે તેમાં શું મિલાવો છો અને તેની સાથે શું ખાઓ છો? એ મહત્ત્વનું છે. ચા કે કૉફીને (ખાસ કરીને ખાલી પેટે) બિસ્કિટ સાથે પીવી હાનિકારક થઈ શકે છે, કારણ કે ખાંડ અને રિફાઇન્ડ કાર્બોહાઇડ્રેટ બ્લડ ગ્લુકોઝને ઝડપથી વધારી શકે છે.
મોટાભાગના લોકો નાસ્તામાં કાર્બોહાઇડ્રેટવાળી ચીજો જેવી કે બ્રેડ, પરોઠા, જ્યૂસ, મીઠાં અનાજ અને વધુ માત્રામાં રિફાઇન્ડ ફ્લોર ખાય છે. એવામાં તમારે તેના બદલે બેલેન્સ્ડ નાસ્તો કરવો જોઈએ. નાસ્તામાં ઇંડા, પનીર, દહીં, ફણગાવેલા કઠોળ (સ્પ્રાઉટ્સ), બેસન કે મગ ચીલા, ગ્રીલ્ડ શાકભાજી, નટ્સ અને અનાજ ખાઓ.
પ્રોટીન અને ફાઇબર વધુ ખાઓ. આનાથી પેટ ભરાયેલું રહે છે અને ગ્લુકોઝ રિસ્પૉન્સને મોડરેટ કરવામાં મદદ મળી શકે છે. ફળોનો જ્યૂસ પીવાના બદલે આખા ફળો ખાઓ. આનાથી ફાઇબર મળશે, જેથી બ્લડ સુગર ધીમે-ધીમે વધે છે. જો નાસ્તા પછી થોડીવાર ચાલો છો, તો આ ડાયાબિટીસના દર્દી માટે ખૂબ જ સારું છે.
વધુ સમય સુધી બેસી રહેવાથી બચવાથી પણ મસલ્સને ગ્લુકોઝ વાપરવામાં મદદ મળી શકે છે અને ખાધા પછી ગ્લુકોઝનું લેવલ ઓછું થઈ શકે છે. રેગ્યુલર ફિઝિકલ ઍક્ટિવિટીથી સમયની સાથે ઇન્સુલિન સેન્સિટિવિટી પણ સારી થાય છે. નાસ્તા પછી કેટલાક હળવા મૂવમેન્ટ કરવાનો પ્રયાસ કરો.
