
શિયાળામાં પાણી ગરમ કરવા માટે લોકો સામાન્ય રીતે ગીઝર અથવા હીટરનો ઉપયોગ કરે છે, પરંતુ વધતા બિલ અને મોંઘા ઇલેક્ટ્રોનિક સાધનો દરેકને પરવડતા નથી. આવા સમયે દેશી હમ્મામ એક પરંપરાગત અને અત્યંત કાર્યક્ષમ વિકલ્પ સાબિત થાય છે, કારણ કે તેમાં પાણી ગરમ કરવા માટે ગેસ કે વીજળીની કોઈ જરૂર પડતી નથી. લાકડા અથવા ગાયના છાણ વડે માત્ર થોડા જ મિનિટોમાં પાણી ઉકળવા લાગે છે. આ કારણોસર તે આર્થિક અને પર્યાવરણને અનુકૂળ બંને છે, જેના કારણે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આજે પણ તેનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે.

શિયાળો નજીક આવતા જ બજારમાં વિવિધ ઇલેક્ટ્રોનિક કંપનીઓના ગીઝર અને હીટર સળિયા જોવા મળે છે. પરંતુ આ સાથે જ સ્વદેશી ટેકનોલોજીથી બનેલા હમ્મામ પણ ઝડપથી લોકપ્રિય બની રહ્યા છે. ગીઝર ખરીદી શકતા નથી, વીજળીનો અભાવ છે અથવા વધારાનો ખર્ચ ટાળવા માંગે છે એવા લોકો માટે આ દેશી હમ્મામ એક ઉત્તમ વિકલ્પ છે. આ માટે માત્ર ખેતરોમાં મળતા બળતણ અને ગાયના છાણના ખોખાનીજ જરૂર પડે છે. તે પણ બિલકુલ મફતમાં.

લોખંડના પતરામાંથી બનાવવામાં આવતા ખાસ હમ્મામ હાલમાં માંગમાં છે. આ ગીઝરની ક્ષમતા લગભગ 30 થી 40 લિટર હોય છે. તેનો ભાવ ઉત્પાદનમાં ઉપયોગ થયેલા લોખંડના વજન મુજબ નક્કી થાય છે અને તે 1,000 થી 1,800 રૂપિયા પ્રતિ પીસના દરે વેચાય છે. આવો હમ્મામ ગામો, રોડસાઇડ હોટેલ્સ, ઝૂંપડપટ્ટીઓ અને દૂરવર્તિયાં વિસ્તારોમાં ઝડપથી વેચાઈ રહ્યો છે.

આ ઉપકરણ દ્વારા પાણી ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે ગરમ કરી શકાય છે અને જરૂર હોય તો સામાન્ય લાકડા, સૂકા વૃક્ષોના ટુકડા, ગાયના છાણના ખોખા અથવા લાકડાં નો વહેર પણ પૂરતો રહે છે. આથી માત્ર પાણી ગરમ કરવું સસ્તું બનતું નથી પણ ઘણા લોકો માટે રોજગારી અને સ્વદેશી ઉત્પાદનોના પ્રોત્સાહન જેવી ફાયદાની સ્થિતિ સર્જાય છે. આ ઉપકરણ આપણને વીજળી અને ગેસ પરની નિર્ભરતામાંથી મુક્ત કરે છે અને પરંપરાગત ઇંધણના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપે છે.

દેશી હમ્મામ સસ્તું અને પર્યાવરણમિત્ર તો છે જ, સાથે સાથે સુરક્ષિત પણ છે. તેમાં ગેસ લીકેજ કે વિસ્ફોટનો કોઈ ખતરો નથી. માત્ર કાગળ, સૂકા લાકડાં કે છાણ વડે સરળતાથી પાણી ગરમ કરી શકાય છે, જેના કારણે મહિલાઓ, વયસ્કો અને ગ્રામ્ય પરિવારો માટે તે ખૂબ જ અનુકૂળ સાબિત થાય છે.