સરકાર સામે અવાજ ઉઠાવવો એ રાજદ્રોહ છે કે દેશદ્રોહ? બંને વચ્ચેનો આ મોટો તફાવત 90% લોકો નથી જાણતા
દેશદ્રોહ અને રાજદ્રોહ સાંભળવામાં એકસરખા લાગે છે. પરંતુ બંનેના અર્થ અલગ-અલગ છે. ચાલો, સરળ ભાષામાં સમજીએ કે દેશ, સરકાર અને સત્તા સામે વિરોધ કરવામાં શું તફાવત છે.
દેશદ્રોહનો સામાન્ય અર્થ દેશના હિતોની વિરુદ્ધ કામ કરવું અથવા દેશને નુકસાન પહોંચાડતી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ થવો એવો થાય છે. (Image Source | AI Generated)
સામાન્ય બોલચાલમાં આ શબ્દનો ઉપયોગ દેશની સુરક્ષા, સાર્વભૌમત્વ અથવા અખંડિતતાની વિરુદ્ધ થતી ગંભીર પ્રવૃત્તિઓ માટે કરવામાં આવે છે. (Image Source | AI Generated)
ઉદાહરણ તરીકે, દેશની સુરક્ષાને નુકસાન પહોંચાડવાના ઇરાદાથી દુશ્મન દેશને ગુપ્ત લશ્કરી માહિતી આપવી એ ગંભીર ગુનો બની શકે છે. (Image Source | AI Generated)
જોકે, સરકારની ટીકા કરવી, તેની નીતિઓનો વિરોધ કરવો અથવા શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શન કરવું એ પોતાનામાં દેશદ્રોહ નથી. (Image Source | AI Generated)
રાજદ્રોહનો ઐતિહાસિક અર્થ રાજા, શાસક અથવા સરકાર સામે બળવો કરવો કે અસંતોષ ભડકાવવા સાથે જોડાયેલો રહ્યો છે. (Image Source | AI Generated)
ભારતમાં અંગ્રેજોના શાસન દરમિયાન બ્રિટિશ સરકાર વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવનારા લોકો સામે પણ રાજદ્રોહના કાયદાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. (Image Source | AI Generated)
જૂની ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC)ની કલમ 124Aમાં રાજદ્રોહના ગુનાની વ્યાખ્યા કરવામાં આવી હતી. જોકે, 1 જુલાઈ, 2024થી અમલમાં આવેલી ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS)માં કલમ 124Aનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નથી. (Image Source | AI Generated)
હવે BNSની કલમ 152માં ભારતની સાર્વભૌમત્વ, એકતા અને અખંડિતતાને જોખમમાં મૂકતી કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ માટે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. (Image Source | AI Generated)
ઐતિહાસિક રીતે રાજદ્રોહનો સંબંધ શાસક અથવા સરકાર સામે બળવા સાથે રહ્યો છે, જ્યારે દેશદ્રોહ શબ્દનો સામાન્ય અર્થ દેશવિરોધી પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલો છે. (Image Source | AI Generated)
જોકે, વર્તમાન ભારતીય કાયદા હેઠળ આ બંને શબ્દો અલગ-અલગ વ્યાખ્યાયિત ગુનાઓનાં નામ નથી. કોઈ પ્રવૃત્તિ ગુનો છે કે નહીં, તે નક્કી કરવા માટે લાગુ પડતા કાયદા અને તે પ્રવૃત્તિના વાસ્તવિક સંજોગો ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી છે. (Image Source | AI Generated)
Published On - 2:33 pm, Sat, 10 October 26
