
સનાતન ધર્મમાં પિતૃપક્ષનું વિશેષ મહત્વ છે. 16 દિવસ સુધી ચાલનાર આ શ્રાદ્ધમાં આપણે પિતૃ માટે તર્પણ અને પિંડદાન કરતા હોઈએ છીએ. જેનાથી તેની આત્માને શાંતિ મળે તેમજ તેના આશીર્વાદ પરિવાર પર બન્યા રહે. આ વર્ષે પિતૃપક્ષની શરુઆત 26 સપ્ટેમ્બરથી થઈ છે. 16 દિવસ સુધી શ્રાદ્ધ ચાલશે.

આ સમયગાળા દરમિયાન આપણે પિતૃઓની આત્માની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ (શ્રાદ્ધ), તર્પણ (અર્પણ) અને દાન કરીએ છીએ. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કાગડાઓને શ્રાદ્ધ ભોજન કેમ ખવડાવવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ.

ગરુડ પુરાણ અને અન્ય ધાર્મિક શાસ્ત્રો અનુસાર કાગડાને યમરાજનું સંદેશાવાહક માનવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે, પિતૃપક્ષ દરમિયાન પૂર્વજો કાગડાનું રુપ ધારણ કરી ધરતી પર આવે છે. તેમજ ભોજન ગ્રહણ કરે છે.

એવું પણ માનવામાં આવે છે કે, કાગડા દ્વારા ખાવામાં આવેલું શ્રાદ્ધ સીધું પિતૃની આત્મા સુધી પહોંચી જાય છે. તેમજ તેને શાંતિ આપે છે. કાગડાને ભોજન કરાવવાથી યમરાજ પ્રસન્ન થાય છે.

પૌરાણિક કથા અનુસાર, ભગવાન ઇન્દ્રનો પુત્ર, જયંત, એક વખત કાગડાના રૂપમાં પૃથ્વી પર ઉતર્યો અને સીતાના પગ પર ચાંચ મારી હતી. જેનાથી માતા સીતાના પગમાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું. આ જોઈને, ભગવાન રામે તણખાનું બનેલું તીર ચલાવ્યું અને કાગડાની આંખ ફોડી નાંખી હતી.

જયંત પોતાનો જીવ બચાવવા માટે ત્રણેય લોકમાં ભાગી ગયો, પરંતુ કોઈએ તેને મદદ કરી નહીં. અંતે, તે પાછો ફર્યો અને ભગવાન રામ અને સીતા પાસે માફી માંગી. ભગવાન રામે તેને માફ કરી અને વરદાન આપ્યું કે, પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કાગડાઓને અર્પણ કરાયેલ ભોજન પૂર્વજોને મળશે.

એવું માનવામાં આવે છે કે પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કાગડાઓને ખવડાવવાની પરંપરા ત્યારથી ચાલુ છે.

કાગડાઓને ખૂબ જ પવિત્ર પક્ષીઓ તરીકે પૂજનીય છે અને શનિદેવનું વાહન માનવામાં આવે છે.તેથી કાગડાને ન્યાય, શિસ્ત અને નકારાત્મક શક્તિઓથી રક્ષણનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. (All photo : AI)