કાનુની સવાલ: રાત્રે 10 પછી મ્યુઝિક વગાડશો તો ભરવો પડશે દંડ! જાણો શું કહે છે Noise Pollution નિયમો
કાનુની સવાલ: ભારતમાં રાત્રે 10 વાગ્યા પછી ઉંચી અવાજમાં મ્યુઝિક વગાડવું કાયદેસર ગુનો ગણાય છે. ખાસ કરીને લગ્ન સમારોહ, પાર્ટી, ગરબા, ડીજે નાઈટ અથવા જન્મદિવસ જેવી ઉજવણીઓ દરમિયાન લોકો ઘણી વખત અવાજની મર્યાદા ભૂલી જાય છે.
આ નિયમો પર્યાવરણ સુરક્ષા અધિનિયમ, 1986 હેઠળ બનાવવામાં આવ્યા છે. તેનો મુખ્ય હેતુ લોકોને શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણ પ્રદાન કરવાનો છે. હોસ્પિટલ, શાળા, કોર્ટ અને રહેણાંક વિસ્તારોમાં અવાજની મર્યાદા ખાસ કડક રાખવામાં આવી છે. Noise Pollution (Regulation and Control) Rules, 2000 અનુસાર રાત્રે 10 વાગ્યાથી સવારે 6 વાગ્યા સુધી લાઉડસ્પીકર અથવા ડીજે વગાડવા પર પ્રતિબંધ છે, સિવાય કે પ્રશાસન તરફથી વિશેષ પરવાનગી આપવામાં આવી હોય.
જો કોઈ વ્યક્તિ રાત્રે 10 વાગ્યા પછી ઉંચા અવાજમાં મ્યુઝિક વગાડતો પકડાય તો પોલીસ કાર્યવાહી કરી શકે છે. સામાન્ય રીતે પ્રથમ વખત ચેતવણી આપવામાં આવે છે. પરંતુ નિયમનો ભંગ ચાલુ રાખવામાં આવે તો દંડ વસૂલવામાં આવે છે. અલગ-અલગ રાજ્યોમાં દંડની રકમ બદલાઈ શકે છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે ₹10,000 સુધીનો દંડ અથવા 5 વર્ષ સુધીની જેલ સજા પણ થઈ શકે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં સાઉન્ડ સિસ્ટમ અથવા ડીજે સાધનો જપ્ત પણ કરી શકાય છે.
ઘણા લોકોને લાગે છે કે ઘરઆંગણે પાર્ટી હોય તો નિયમ લાગુ પડતો નથી. પરંતુ રહેણાંક વિસ્તારમાં પણ અવાજની મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. રાત્રિના સમયે અવાજનું પ્રમાણ 45 ડેસિબલથી વધુ ન હોવું જોઈએ. જો પાડોશીઓ ફરિયાદ કરે, તો પોલીસ તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરી શકે છે.
કેટલાક તહેવારો જેમ કે નવરાત્રિ, ગણેશ ચતુર્થી અથવા નવું વર્ષ દરમિયાન રાજ્ય સરકાર મર્યાદિત દિવસો માટે સમય વધારવાની પરવાનગી આપે છે. પરંતુ તે માટે અગાઉથી મંજૂરી લેવી જરૂરી છે. મંજૂરી વગર મ્યુઝિક વગાડવાથી કાનૂની મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.
Noise Pollutionના નિયમો માત્ર કાયદો જ નથી, પરંતુ લોકોના આરોગ્ય સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે. વધારે અવાજને કારણે ઊંઘમાં ખલેલ, બ્લડ પ્રેશર વધવું, તણાવ અને હાર્ટ સંબંધિત સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધો, બાળકો અને બીમાર લોકો માટે વધારે અવાજ હાનિકારક સાબિત થાય છે.
આથી, ઉજવણી કરતી વખતે નિયમોનું પાલન કરવું ખૂબ જ જરૂરી છે. જો રાત્રે કાર્યક્રમ યોજવો હોય, તો સ્થાનિક પ્રશાસન પાસેથી પરવાનગી લેવી અને અવાજની મર્યાદા જાળવવી એ દરેક નાગરિકની જવાબદારી છે. યાદ રાખો, થોડી મજા માટે મોટો દંડ અથવા કાનૂની મુશ્કેલી ઊભી કરવી યોગ્ય નથી.
