Plant in Pot: તુલસીના છોડ પર પડી ગયા છે કાળા કીડા? આ સરળ ઘરેલું ઉપાયથી છોડ થઈ જશે ફરી લીલોછમ, જાણો રક્ષણ કરવાની રીત
પવિત્ર અને ઔષધીય ગુણોથી ભરપૂર તુલસીના છોડ પર ઘણીવાર કાળા રંગના નાના કીડા (એફિડ્સ) પડી જતાં છોડ ધીમે-ધીમે સુકાવા લાગે છે. કોઈપણ રાસાયણિક દવાનો ઉપયોગ કર્યા વગર લીમડાના તેલ અને સરળ દેશી નુસખા વડે તુલસીના છોડને કીડાઓથી કેવી રીતે બચાવવો? શિયાળામાં છોડની માવજત માટે ખાસ વાંચો આ વિગતવાર અહેવાલ.
હિન્દુ ધર્મમાં તુલસીના છોડને અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. તેની સાથે સાથે આ છોડ અનેક ઔષધીય ગુણોથી પણ ભરપૂર હોય છે. આ જ કારણ છે કે મોટાભાગના ઘરોની બાલ્કની, ધાબા, બગીચા કે કૂંડામાં તુલસીનો છોડ અચૂક વાવેલો જોવા મળે છે. હર્યોભર્યો તુલસીનો છોડ ઘરની શોભા વધારવાની સાથે સાથે પૂજા-અર્ચનામાં પણ વપરાય છે. જોકે, ઘણી વખત એવું બને છે કે તુલસીના પાન અને ડાળીઓ પર કાળા રંગના નાના-નાના કીડા ચોંટી જાય છે. આ કીડાઓને લીધે છોડ નબળો પડીને સુકાઈ જાય છે. આવા સમયે સમયસર છોડની યોગ્ય કાળજી લેવી અનિવાર્ય બને છે.
તુલસીના પાનનો સીધો સેવનમાં ઉપયોગ થતો હોવાથી મોટાભાગના લોકો તેના પર રાસાયણિક કીટનાશકોનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળે છે. આવા સંજોગોમાં કુદરતી ઘરેલું ઉપાયો છોડને નવજીવન આપવામાં ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થાય છે.
તુલસીના છોડ પર કાળા કીડા થવાનું કારણ: પાન પર જોવા મળતા આ કાળા નાના કીડા વાસ્તવમાં એફિડ્સ (Aphids) હોય છે. આ જીવાતો તુલસીના પાન અને કુમળી ડાળીઓનો રસ ચૂસી લે છે, જેના કારણે પાંદડા વળી જાય છે, પીળા પડે છે અને છોડનો વિકાસ અટકી જાય છે. કૂંડામાં વધારે પડતો ભેજ હોવો, છોડ નબળો હોવો કે આસપાસ મુકેલા કોઈ અન્ય સંક્રમિત છોડના સંપર્કમાં આવવાથી આ કીડા ઝડપથી ફેલાય છે.
કીડા દૂર કરવાનો સરળ ઘરેલું ઉપાય: પાણીની હળવી ધાર: સૌપ્રથમ પાન અને ડાળીઓ પર ચોંટેલા કીડાઓને પાણીની હળવી ધાર મારીને સાફ કરો. ધ્યાન રાખવું કે પાણીનું પ્રેશર બહુ વધારે ન હોવું જોઈએ, નહીંતર કુમળી ડાળીઓ તૂટી શકે છે.
લીમડાના તેલનો સ્પ્રે (Neem Oil Spray): 1 લીટર સામાન્ય પાણી લો. તેમાં લગભગ 4 થી 5 મિલીલીટર શુદ્ધ લીમડાનું તેલ (Neem Oil) ઉમેરો. તેમાં 2-3 ટીપાં લિક્વિડ સાબુ અથવા માઇલ્ડ હેન્ડવોશ ઉમેરી બરાબર મિક્સ કરો (જેથી તેલ પાણીમાં ભળી જાય).
આ મિશ્રણને સ્પ્રે બોટલમાં ભરી લો. છંટકાવ કરવાની રીત: તુલસીના પાનની ઉપર તેમજ નીચેની તરફ આ સોલ્યુશનનો સારી રીતે છંટકાવ કરો. દર 3 દિવસે એકવાર એમ સતત 2 થી 3 વખત આ પ્રક્રિયા દોહરાવવાથી તમામ કીડા નાશ પામશે. કીડીઓ પર નિયંત્રણ: જો છોડ પર કીડીઓ ફરતી દેખાય તો તેને પણ દૂર કરો, કારણ કે કીડીઓ એફિડ્સને છોડ પર જાળવી રાખવામાં અને ફેલાવવામાં મદદ કરે છે.
શિયાળામાં તુલસીના છોડની સંભાળ માટે ખાસ ટિપ્સ: પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ: શિયાળાની ઋતુમાં ઠંડી વધતી હોય છે, તેથી છોડને એવી જગ્યાએ મૂકો જ્યાં દિવસ દરમિયાન ઓછામાં ઓછો 5 થી 6 કલાક સીધો સૂર્યપ્રકાશ મળી રહે. પાણી આપવાનો નિયમ: ઠંડીમાં વધુ પડતું પાણી આપવાથી મૂળ સડી જાય છે. કૂંડાની ઉપરની માટી સુકાયેલી જણાય ત્યારે જ હળવું પાણી આપો અને કૂંડામાં પાણી ભરાઈ ન રહે તેની ખાસ તકેદારી રાખો.
સૂકા પાન દૂર કરવા: જો છોડના પાન પીળા કે ખરાબ થઈ ગયા હોય તો તેને તરત કાપીને હટાવી દો, જેથી સંક્રમણ બીજા ભાગોમાં ન ફેલાય. કુદરતી ખાતર અને ગોડ: દર 15 દિવસે એકવાર વર્મીકમ્પોસ્ટ કે છાણિયું જૈવિક ખાતર આપો અને કૂંડાની માટીમાં હળવી ગોડ (ખુદાઈ) કરતા રહો જેથી મૂળ સુધી હવા પહોંચી શકે. હવાની અવરજવર: છોડને સાવ બંધિયાર કે વધુ પડતા છોડની ગીચતા વચ્ચે ન રાખવો. ખુલ્લી હવા મળવાથી છોડનો ગ્રોથ સારો રહે છે.
