શું ખરેખર તેલના ભાવમાં ખેલ થઈ રહ્યો છે કે પછી વિપક્ષ ફક્ત વિરોધ માટે વિરોધ કરી રહ્યો છે?
1990માં, દિલ્હીમાં એક લિટર ઇંધણની કિંમત આશરે ₹4 થી ₹5 હતી, 1994 સુધીમાં, આ આંકડો 4 થી 4.5 ગણો વધીને ₹18 થી ₹20 ની રેન્જમાં પહોંચ્યો હતો. તેવી જ રીતે, પછીના દાયકામાં 1994થી 2004 સુધી એક લિટર ઇંધણની કિંમત, જે ₹18–₹20 હતી
શું ખરેખર તેલના ભાવમાં ખેલ થઈ રહ્યો છે, કે પછી વિપક્ષ ફક્ત વિરોધ ખાતર વિરોધ કરી રહ્યો છે? 1990થી આજ સુધીના 36 વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન ભાવ વલણોની તપાસ કરવાથી આ બાબતની સત્યતા બહાર આવે છે.
1990માં, દિલ્હીમાં એક લિટર ઇંધણની કિંમત આશરે ₹4 થી ₹5 હતી, 1994 સુધીમાં, આ આંકડો 4 થી 4.5 ગણો વધીને ₹18 થી ₹20 ની રેન્જમાં પહોંચ્યો હતો. તેવી જ રીતે, પછીના દાયકામાં 1994થી 2004 સુધી એક લિટર ઇંધણની કિંમત, જે ₹18–₹20 હતી, તે બમણી થઈને ₹38 થી ₹43ની રેન્જમાં પહોંચી ગઈ છે.
આ પછીના દસ વર્ષોમાં એટલે કે 2014 સુધીમાં એક લિટર ઇંધણની કિંમત ફરી એકવાર બમણી થઈને ₹72 થઈ ગઈ છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, 1994 અને 2014 વચ્ચેના 20 વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન, દર દસ વર્ષે બળતણના ભાવ અસરકારક રીતે બમણા થયા છે. આ ગતિવિધિના આધારે, 2014માં સ્થાપિત દર સૈદ્ધાંતિક રીતે આપણે 2024 સુધી પહોંચ્યા ત્યાં સુધીમાં બમણો થઈ ગયો હોવો જોઈએ.
2014માં પ્રતિ લિટર રૂ. 72ના ભાવે ઇંધણનો ભાવ 2024 સુધીમાં રૂ. 144 સુધી પહોંચી ગયો હોવો જોઈએ; જોકે, 12 વર્ષના સમયગાળા પછી પણ 2026 સુધી વિસ્તર્યા પછી પણ તે માત્ર રૂ. 100ના આંકડે પહોંચ્યો છે.સામાન્ય રીતે કહીએ તો, જો કોઈ વસ્તુની કિંમત વાર્ષિક 8% ના દરે વધે છે, તો દસ વર્ષના સમયગાળામાં તેનું મૂલ્ય બમણું થઈ જશે.
2014થી જોવા મળેલ એક નોંધપાત્ર પરિવર્તન એ છે કે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ખાસ કરીને COVID-19 રોગચાળા દરમિયાન, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલની માંગ અચાનક ઘટી ગઈ, જેના કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઐતિહાસિક નીચા સ્તરે પહોંચ્યા. તેની અસર ભારતમાં પણ અનુભવાઈ, જેના પરિણામે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રમાણમાં મધ્યમ વધારો થયો. જો કે, ત્યારબાદની ઘટનાઓ જેમ કે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ અને યુએસ ડોલરનું મજબૂત થવું એ ફરી એકવાર તેલ બજાર પર ઉપર તરફ દબાણ લાવ્યું.
નિષ્ણાતો માને છે કે જો કોઈ 1990 થી અત્યાર સુધીના સમગ્ર માર્ગની તપાસ કરે, તો તેલના ભાવ ખરેખર વધ્યા છે; જો કે, છેલ્લા 10-12 વર્ષોમાં, આ વધારાની ગતિ પાછલા સમયગાળાની તુલનામાં ધીમી રહી છે. આ સમજાવે છે કે ભૂતકાળથી વિપરીત જ્યારે પેટ્રોલના ભાવ સામાન્ય રીતે દર દાયકામાં બમણા થતા હતા. તાજેતરમાં આ પ્રકારનો વલણ જોવા મળ્યું નથી. તેમ છતાં, સામાન્ય લોકો માટે, 100 રૂપિયા પ્રતિ લિટરનો આંક આજે પણ ફુગાવા અને ઘરના બજેટ પર નોંધપાત્ર અસર કરે છે.
