Bank Loan : CIBIL સ્કોર વગર પણ આ લોકોને મળે છે લોન ! આ છે નિયમ
પહેલી વાર લોન લેનારાઓ માટે સારા સમાચાર. નાણા રાજ્યમંત્રીએ સંસદમાં સ્પષ્ટતા કરી કે CIBIL સ્કોર વગર પણ લોન આપી શકાય છે. બેંકોને ફક્ત ક્રેડિટ હિસ્ટ્રીના આધારે અરજી નકારવા માટે સૂચના આપવામાં આવી છે. યોગ્ય તપાસ હેઠળ અન્ય પાસાઓ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી રહેશે.
તહેવારોની મોસમની સાથે, જો તમે પહેલી વાર બેંક લોન લેવાનું વિચારી રહ્યા છો અને ચિંતિત છો કે તમારી પાસે CIBIL સ્કોર નથી, તો આ સમાચાર તમારા માટે રાહત છે. હવે ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી વગરના લોકો પણ બેંક અથવા NBFC (નોન-બેંકિંગ નાણાકીય સંસ્થા) પાસેથી લોન લઈ શકશે. સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે પહેલી વાર લોન લેનારાઓ માટે ન્યૂનતમ CIBIL સ્કોર ફરજિયાત રહેશે નહીં. એટલે કે, હવે ફક્ત સ્કોરના આધારે લોન નકારવામાં આવશે નહીં.
તાજેતરમાં, લોકસભામાં ચોમાસા સત્ર દરમિયાન, નાણા રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરીએ માહિતી આપી હતી કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના નિર્દેશો અનુસાર, બેંકો અથવા અન્ય ધિરાણકર્તાઓ ફક્ત ઓછા અથવા શૂન્ય CIBIL સ્કોરના આધારે કોઈની લોન અરજી નકારી શકતા નથી. ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે 6 જાન્યુઆરી, 2025 ના રોજ RBI દ્વારા જારી કરાયેલ માસ્ટર ડાયરેક્શનમાં, એ પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ક્રેડિટ હિસ્ટ્રીના અભાવે કોઈપણ ગ્રાહકને લોન નકારી ન શકાય.
સરકારે ચોક્કસપણે કહ્યું છે કે CIBIL સ્કોર જરૂરી નથી, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે કોઈ તપાસ થશે નહીં. બેંકોને દરેક ગ્રાહકની પૃષ્ઠભૂમિની સંપૂર્ણ તપાસ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. આમાં, લોન અરજદારના ભૂતકાળના ચુકવણી વર્તન, કોઈપણ જૂની લોન, ચુકવણીમાં વિલંબ, સેટલ અથવા રિસ્ટ્રક્ચર્ડ લોન અને બંધ ખાતાઓ વિશે માહિતી જોવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયાને ડ્યુ ડિલિજન્સ કહેવામાં આવે છે, જે દરેક લોન પહેલાં જરૂરી છે.
CIBIL સ્કોર એ ત્રણ-અંકનો નંબર છે જે તમારી ક્રેડિટવર્થિનેસ એટલે કે લોન ચૂકવવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે. આ સ્કોર 300 થી 900 સુધીનો હોય છે અને સ્કોર જેટલો ઊંચો હોય છે, તમારી ક્રેડિટવર્થિનેસને વધુ સારી રીતે ગણવામાં આવે છે. આ સ્કોર CIBIL (ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો ઇન્ડિયા લિમિટેડ) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે, જે દેશની અગ્રણી ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન એજન્સીઓમાંની એક છે. બેંકો અને નાણાકીય કંપનીઓ લોન મંજૂર કરતા પહેલા તમારી નાણાકીય જવાબદારીનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે આ સ્કોર જુએ છે.
સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે RBI એ કોઈ ન્યૂનતમ સ્કોર નક્કી કર્યો નથી. એટલે કે, કોઈ વ્યક્તિનો સ્કોર 600 છે કે 0, નિર્ણય ફક્ત તેના આધારે લેવામાં આવશે નહીં. બેંકો હવે લોન આપતા પહેલા તેમની નીતિ, હાલના નિયમો અને લોન ચૂકવવાની ક્ષમતાના આધારે લોન આપવી કે નહીં તે નક્કી કરશે. CIBIL રિપોર્ટ હવે ફક્ત એક સહાયક દસ્તાવેજ રહેશે, અંતિમ નિર્ણયનો આધાર નહીં.
ઘણી વખત લોકો ફરિયાદ કરે છે કે CIBIL રિપોર્ટ મેળવવા માટે તેમની પાસેથી મોટી રકમ વસૂલવામાં આવે છે. સરકારે આ અંગે પણ પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે. મંત્રીએ કહ્યું કે કોઈ પણ ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન કંપની (CIC) ₹100 થી વધુ ચાર્જ કરી શકતી નથી. આ ઉપરાંત, RBI એ પણ સૂચના આપી છે કે દરેક વ્યક્તિને વર્ષમાં એકવાર ઇલેક્ટ્રોનિક ફોર્મેટમાં તેનો સંપૂર્ણ ક્રેડિટ રિપોર્ટ મફતમાં આપવામાં આવે. આ નિયમ 1 સપ્ટેમ્બર 2016 થી અમલમાં છે.
