પોતાના ઘર આંગણે જ પવનચક્કી હોય તો કેવું રહેશે? જાણો VAWT ટેકનોલોજી કેવી રીતે કરે છે કામ
હવે તમે ફ્લેટની બાલ્કની કે ધાબાના એક ખૂણામાં વર્ટિકલ એક્સિસ વિન્ડ ટર્બાઇન (VAWT) લગાવીને 24 કલાક વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકો છો. કોઈપણ દિશામાંથી આવતી હળવી હવામાં પણ કામ કરતી આ પોર્ટેબલ પવનચક્કી અવાજ કર્યા વગર રોજના 3 થી 6 યુનિટ પાવર પેદા કરી શકે છે.
કેવું રહે જો તમે તમારા ઘરની બાલ્કનીમાંથી જ 24 કલાક વીજળી મેળવી શકો? લોકો હવે ઘરના ધાબા અને બાલ્કનીમાં વર્ટિકલ પવનચક્કી લગાવીને દિવસ-રાત સારી એવી માત્રામાં વીજળી બનાવી રહ્યા છે. વર્ટિકલ પવનચક્કીને 'વર્ટિકલ એક્સિસ વિન્ડ ટર્બાઇન' (VAWT) કહેવામાં આવે છે અને તે પંખા જેવી દેખાતી સામાન્ય પવનચક્કી કરતાં ઘણી અલગ દેખાય છે.
વર્ટિકલ એક્સિસ વિન્ડ ટર્બાઇનની ખાસિયત એ છે કે તેની કોમ્પેક્ટ ડિઝાઇનની મદદથી તેને માત્ર ધાબા પર જ નહીં પરંતુ બાલ્કનીમાં પણ ફિટ કરી શકાય છે. આ ઉપરાંત આ ખાસ પવનચક્કી હવાની હળવી લહેરખીમાં પણ વીજળી બનાવી શકે છે. આ ટેકનોલોજીની મદદથી શહેરોમાં ફ્લેટમાં રહેતા લોકો પણ ખૂબ જ સરળતાથી પોતાની પર્સનલ પવનચક્કી લગાવીને વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
શું છે વર્ટિકલ પવનચક્કી અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે? સામાન્ય રીતે જૂની વિન્ડ ટર્બાઇન હોરિઝોન્ટલ (આડી) અને પંખા જેવી હોય છે, જેને ફરવા માટે પવનની એક ચોક્કસ દિશાની જરૂર પડે છે. જ્યારે વર્ટિકલ પવનચક્કી દેખાવમાં પંખા જેવી નથી હોતી અને તે ઊભી (વર્ટિકલી) ફરે છે. તેનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તેને પવનની કોઈ ચોક્કસ દિશાની જરૂર હોતી નથી. તે કોઈપણ દિશામાંથી આવતા પવનના ઝોંકાથી ફરીને વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે. તેની આ વિશેષ ડિઝાઇનને 'ઓમ્નીડાયરેક્શનલ ડિઝાઇન' કહેવામાં આવે છે. જેવા તેના બ્લેડ્સ ફરવાનું શરૂ કરે છે, તેની સાથે જોડાયેલું મેગ્નેટિક જનરેટર મિકેનિકલ એનર્જીને વીજળીમાં રૂપાંતરિત કરી દે છે. તેને ઇન્વર્ટર અથવા બેટરી સાથે જોડીને ઘરના ઉપકરણો સરળતાથી ચલાવી શકાય છે.
બાલ્કનીમાં કેવી રીતે ઇન્સ્ટોલ થશે આ પવનચક્કી? વર્ટિકલ પવનચક્કીને ફરવા માટે વધુ જગ્યાની જરૂર પડતી નથી. તેને બાલ્કનીની રેલિંગ પર કે ધાબાના એક છેડે પણ લગાવી શકાય છે. વર્ટિકલ ડિઝાઇન હોવાને કારણે તે એક ખૂણામાં કોઈપણ પ્રકારના અવાજ વગર વીજળી બનાવતી રહે છે. આ ટેકનોલોજી માત્ર 1.5 થી 2 મીટર પ્રતિ સેકન્ડની હળવી હવામાં પણ વીજળી બનાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. સાથે જ તે સામાન્ય પવનચક્કીની જેમ બિલકુલ અવાજ (ઘોંઘાટ) કરતી નથી. શહેરી વિસ્તારોમાં આવેલા ફ્લેટ્સ માટે આ પવનચક્કી વધુ ઉપયોગી છે, કારણ કે ઊંચી ઇમારતો વચ્ચેથી પસાર થતી હવાને તેની ઓમ્નીડાયરેક્શનલ ડિઝાઇન સરળતાથી પકડીને વીજળીમાં ફેરવી દે છે.
વર્ટિકલ પવનચક્કી કેટલી વીજળી બનાવે છે? ઘરો માટે વપરાતી નાની વર્ટિકલ ટર્બાઇન સામાન્ય રીતે 300 વોટથી 1.5 કિલોવોટની ક્ષમતામાં ઉપલબ્ધ હોય છે. જો તમારા ઘરની આસપાસ સરેરાશ 10 થી 15 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે હવા ચાલતી હોય, તો 1kW ની સિસ્ટમ રોજના આશરે 3 થી 6 યુનિટ વીજળી બનાવી શકે છે.
આટલી વીજળીથી તમે ઘરની લાઇટ્સ, પંખા, વાઇ-ફાઇ રાઉટર, ટીવી અને લેપટોપ જેવા ઉપકરણો સતત ચલાવી શકો છો. નોંધનીય છે કે આ ટેકનોલોજી હવે ભારતમાં પણ ઉપલબ્ધ છે અને લોકો સોલાર પેનલ સાથે આનું 'હાઇબ્રિડ સેટઅપ' બનાવી રહ્યા છે, જેથી દિવસ અને રાત બંને સમયે સતત વીજળી મળતી રહે અને વીજ બિલ શૂન્ય થઈ શકે.
Published On - 7:04 pm, Wed, 26 August 26
