
કલ્પના કરો કે કરિયાણાની દુકાનમાં જાઓ અને દુકાનદાર એક ઈંડા માટે 1,25,000 રૂપિયા અથવા એક લિટર દૂધ માટે 8,00,000 રૂપિયાનો ભાવ જણાવે તો તો આંખો ફાટી જાય. તે કોઈ દુઃસ્વપ્ન જેવું લાગે છે, છતાં એપ્રિલ 2026માં આ દેશની એક કઠોર વાસ્તવિકતા છે. અહીં એક ડઝન ઈંડાનો ભાવ 15 લાખ રિયાલ સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે એક લિટર દૂધની કિંમત 8,00,000 રિયાલને વટાવી ગઈ છે. એક કિલો ચોખાની કિંમત હવે 3.2 મિલિયન રિયાલ છે.(ફોટો ક્રેડિટ-સોશિયલ મીડિયા)

આ બીજો કોઈ દેશ નહીં પણ ઈરાન છે. અહીં એક કિલો માંસ આશ્ચર્યજનક રીતે 1 કરોડ રિયાલમાં મળે છે, અને એક યુએસ ડોલર ખરીદવા માટે, તમારે એક થેલી - ખાસ કરીને 1.65 મિલિયન રિયાલ - આપવાની જરૂર પડશે. આ આર્થિક વિનાશ કેવી રીતે થયો? આજે, ઈરાનની શેરીઓમાં, રાષ્ટ્રીય ચલણ કાગળના ટુકડાથી થોડું ઓછું થઈ ગયું છે. સત્તાવાર આંકડા અને મુક્ત બજારની વાસ્તવિકતાઓ વચ્ચે ભારે તફાવત છે. એપ્રિલ 2026ની શરૂઆતમાં, એક યુએસ ડોલરનું મૂલ્ય આશરે 1,650,000 રિયાલ સુધી પહોંચી ગયું હતું. જો આપણે ભારતીય રૂપિયા સાથે સરખામણી કરીએ, તો માત્ર એક રૂપિયો હવે લગભગ 17,200 ઈરાની રિયાલની સમકક્ષ છે.(ફોટો ક્રેડિટ-સોશિયલ મીડિયા)

આ અવમૂલ્યન એટલું ગંભીર અને ઝડપી રહ્યું છે કે ઈરાનની સેન્ટ્રલ બેંકને તાજેતરમાં 10 મિલિયન રિયાલની નોટ જારી કરવાની ફરજ પડી હતી - જે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં માત્ર 7 ડોલરની રકમ છે. આર્થિક નિષ્ણાતોનો મત છે કે જ્યારે કોઈ રાષ્ટ્રનું ચલણ આટલા ઊંડાણમાં ડૂબી જાય છે, ત્યારે દેશ માત્ર તેની નાણાકીય સંપત્તિ જ નહીં પરંતુ તેના નાગરિકોનું ભવિષ્ય પણ ગુમાવે છે. (ફોટો ક્રેડિટ-સોશિયલ મીડિયા)

રિચાર્ડ નેફ્યુ તેમના પુસ્તક ધ આર્ટ ઓફ સેન્ક્શન્સ માં લખે છે કે આર્થિક પ્રતિબંધોનો ઉદ્દેશ્ય ફક્ત અર્થતંત્રને નુકસાન પહોંચાડવાનો નથી, પરંતુ જનતાની માનસિક સ્થિતિસ્થાપકતાને તોડી પાડવાનો છે; અને આજે, ઈરાન પોતાને આ મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધના કેન્દ્રમાં શોધે છે. ઈરાનમાં ફુગાવાની સ્થિતિ એવી છે કે, એક સરેરાશ પરિવાર માટે, દિવસમાં બે ચોરસ ભોજન પણ મેળવવું યુદ્ધ જીતવા જેવું બની ગયું છે. એપ્રિલ 2026 માં ભાવો પર એક નજર નાખતાં જાણવા મળે છે કે એક સામાન્ય ઈંડાની કિંમત 121,000 થી 140,000 રિયાલની વચ્ચે છે. નાગરિકોને એક ડઝન ઈંડા માટે 1.5 મિલિયન રિયાલ સુધી ખર્ચ કરવાની ફરજ પડી રહી છે. દૂધ - એક મૂળભૂત જરૂરિયાત - પ્રતિ લિટર 800,000 રિયાલથી વધુના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. બ્રેડના વધતા ભાવ અને અનાજની અછતને કારણે રસ્તાઓ પર લાંબી કતારો લાગી છે.(ફોટો ક્રેડિટ-સોશિયલ મીડિયા)

સેન્ટર ફોર સ્ટ્રેટેજિક એન્ડ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝ (CSIS) ના એક અહેવાલમાં સૂચવવામાં આવ્યું છે કે માળખાગત સુવિધાઓ પરના હુમલાઓએ દવાઓ અને રસીઓ માટે પુરવઠા શૃંખલાઓને પણ ખોરવી નાખી છે. લોકો પોતાના ઘરોમાં કેદ છે, અને પેટ્રોલ પંપ પર રેશનિંગ લાગુ કરવામાં આવ્યું છે. આ એક માનવતાવાદી દુર્ઘટના છે જ્યાં પૈસા અસ્તિત્વમાં છે, છતાં તેણે તેનું બધું મૂલ્ય ગુમાવી દીધું છે.(ફોટો ક્રેડિટ-સોશિયલ મીડિયા)

પોતાની ભાંગી પડેલી અર્થવ્યવસ્થાને બચાવવા માટે, ઈરાનનું સૌથી શક્તિશાળી શસ્ત્ર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર તેનું નિયંત્રણ છે. ઈરાન આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા જહાજો પર "પેસેજ ફી" લાદવાની ધમકી આપી રહ્યું છે. એવો આરોપ છે કે દેશ "દુશ્મન" રાષ્ટ્રોના જહાજો પર $2 મિલિયન સુધીના ચાર્જ વસૂલવાની તૈયારી કરી રહ્યો છે. ઈરાનનું આવું પગલું વૈશ્વિક તેલ બજારમાં આંચકા મોકલવા માટે પૂરતું હશે.(ફોટો ક્રેડિટ-સોશિયલ મીડિયા)
Published On - 8:48 am, Sat, 11 April 26