આ ડાયરીથી કેમ ફફડી રહ્યું છે ‘ચીન’? ડ્રેગન શા માટે ઈચ્છે છે કે, આ દસ્તાવેજ દુનિયા સામે ક્યારેય ન આવે?
શું એક ડાયરી આખા દેશની સરકારને ડરાવી શકે? ચીનના એક શક્તિશાળી નેતાના ખાસ સાથીએ 80 વર્ષ સુધી પોતાની ડાયરી લખી હતી. આ ડાયરીમાં તેમણે ચીનની સરકારના એવા રહસ્યો અને સત્ય લખ્યા છે કે, જે ચીન દુનિયાથી છુપાવવા માંગે છે.
લી રુઈ એક સમયે ચીનના સૌથી શક્તિશાળી નેતા માઓ ઝેડોંગના નજીકના સહયોગી હતા પરંતુ સમય જતાં તેમણે સરકારની નીતિઓ પર સવાલો ઉઠાવવાનું શરૂ કર્યું અને ધીમે-ધીમે તેઓ સત્તાના ટીકાકાર બની ગયા.
લી રુઈએ લગભગ 80 વર્ષ સુધી પોતાની ડાયરી લખી, જેમાં તેમણે ચીનની રાજનીતિ, નિર્ણયો અને અંદરની ઘટનાઓને નોંધી હતી. આ ડાયરી સામાન્ય લખાણ કરતાં ક્યાંય વધુ મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ છે. આ ડાયરીમાં વર્ષ 1989ની તિયાનમેન સ્ક્વેરની ઘટનાનો ઉલ્લેખ પણ છે, જ્યાં સામાન્ય નાગરિકો પર કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. આ એક સંવેદનશીલ વિષય છે, જેના પર આજે પણ ચીનમાં ખુલીને વાત કરવામાં આવતી નથી.
ચીન આ ડાયરીને પોતાના કબજામાં લેવા માંગતું હતું. એવું માનવામાં આવતું હતું કે, જો આ દસ્તાવેજ તેમની પાસે જાય, તો તેમાં ફેરફાર કરવામાં આવી શક્યો હોત અથવા તેને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ પણ કરી દેવામાં આવી હોત. લી રુઈએ પોતાની ડાયરીને સુરક્ષિત રાખવા માટે તેને અમેરિકાની સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીને સોંપી દીધી હતી.
તેમનો હેતુ સ્પષ્ટ હતો કે, આ દસ્તાવેજ દુનિયા સમક્ષ કોઈ પણ ફેરફાર વગર જળવાઈ રહે. કેલિફોર્નિયાની અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે, આ ડાયરી સ્ટેનફોર્ડ પાસે જ રહેશે. આ ચુકાદાએ દર્શાવ્યું કે, અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને ઇતિહાસના સત્યને દબાવી શકાતું નથી.
આ ચુકાદા પછી દુનિયાભરના ઇતિહાસકારો આ ડાયરી પર અભ્યાસ કરી શકશે. આનાથી ચીનના આધુનિક ઇતિહાસને સમજવા માટે એક નવો માર્ગ મળશે. આ મામલો માત્ર ડાયરીનો નથી પરંતુ સત્ય અને સેન્સરશીપ વચ્ચેની લડાઈનું પ્રતિક બની ગયો છે. કોર્ટના ચુકાદાએ સંદેશ આપ્યો છે કે, ઇતિહાસને છુપાવી શકાતો નથી.
Published On - 5:44 pm, Mon, 6 April 26
