Breaking News : BRICS માં ડોલર પર વારની તૈયારી, પોતાના ચલણમાં ટ્રેન્ડ માટે નવી પેમેન્ટ સિસ્ટમ પર વિચારણા

BRICS સમિટ દરમિયાન ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો મુદ્દો ફરી એકવાર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યો છે. ભારતના વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયુષ ગોયલે BRICSના સભ્ય દેશોને તેમની ચુકવણી પ્રણાલીઓને એકબીજા સાથે જોડવા અને સ્થાનિક ચલણમાં વેપારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અપીલ કરી છે. BRICS દેશો લાંબા સમયથી પરસ્પર વેપારમાં અમેરિકન ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે.

હવે BRICS દેશો વચ્ચે તેમના પોતાના ચલણમાં ચુકવણીને વધુ સરળ બનાવવાના વિકલ્પો પર વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે. આ માટે ક્રોસ-બોર્ડર ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ અને વિવિધ દેશોની સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (CBDC)ને એકબીજા સાથે જોડવાની શક્યતાઓ પણ તપાસવામાં આવી રહી છે.

ઝડપી ચુકવણી પ્રણાલીઓને જોડવાનો વિચાર

ભારતમાં UPIએ ડિજિટલ પેમેન્ટને ખૂબ સરળ અને ઝડપી બનાવ્યું છે. એ જ રીતે BRICS દેશોની અલગ-અલગ ઝડપી ચુકવણી પ્રણાલીઓને એકબીજા સાથે જોડવાનો વિચાર છે. જો આ વ્યવસ્થા અમલમાં આવે તો સભ્ય દેશો વચ્ચેની સરહદ પારની ચુકવણી વધુ સરળ બની શકે છે અને દરેક વ્યવહાર માટે ડોલરનો ઉપયોગ કરવાની જરૂરિયાત ઘટી શકે છે.

જોકે, આ માટે હજુ સુધી કોઈ એક ચોક્કસ મોડેલને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું નથી. હાલ BRICSનું મુખ્ય ધ્યાન કોઈ એક સંયુક્ત ચલણ બનાવવા કરતાં સભ્ય દેશોના પોતાના ચલણમાં ડિજિટલ ચુકવણીને સરળ બનાવવા પર છે.

નેટ-સેટલમેન્ટથી ઘટી શકે છે અલગ-અલગ ચુકવણીની જરૂરિયાત

BRICS દેશો વચ્ચેની ચુકવણી વ્યવસ્થામાં નેટ-સેટલમેન્ટનો વિકલ્પ પણ મહત્વનો બની શકે છે. આ વ્યવસ્થામાં બે દેશો વચ્ચે થતા દરેક વ્યવહાર માટે અલગથી ચુકવણી કરવાની જગ્યાએ ચોક્કસ સમયગાળા દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચેના કુલ વેપારનું એકસાથે ગણતરી કરવામાં આવી શકે છે.

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, બે દેશો વચ્ચે એક નિશ્ચિત સમયગાળામાં કેટલી ખરીદી અને કેટલું વેચાણ થયું તેનો હિસાબ કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ બંને વચ્ચેની કુલ રકમમાંથી જે તફાવત રહેશે, એટલી જ રકમનું સેટલમેન્ટ કરવાની જરૂર પડશે.

આ પ્રકારની વ્યવસ્થાથી વિદેશી વિનિમયના વ્યવહારોમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. સાથે જ, પરસ્પર વેપાર માટે અમેરિકન ડોલરનો ઉપયોગ કરવાની જરૂરિયાત પણ ઓછી થઈ શકે છે.

BRICS માટે સ્થાનિક ચલણમાં વેપાર કેમ મહત્વનો?

BRICS દેશો માટે સ્થાનિક ચલણમાં વેપાર વધારવાનો મુખ્ય હેતુ અમેરિકન ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે. જો સભ્ય દેશો એકબીજા સાથે વધુ પ્રમાણમાં પોતાના ચલણમાં વેપાર કરી શકે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં ડોલરની જરૂરિયાત ધીમે ધીમે ઘટાડી શકાય છે.

જોકે, આ સમગ્ર યોજના હજુ ચર્ચા અને વિચારણાના તબક્કામાં છે અને કોઈ અંતિમ ચુકવણી મોડેલ નક્કી કરવામાં આવ્યો નથી. તેમ છતાં, BRICS સમિટમાં સ્થાનિક ચલણમાં વેપાર અને નવી ડિજિટલ ચુકવણી વ્યવસ્થાનો મુદ્દો મહત્વનો રહેશે.

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને પણ ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. તેમણે BRICS દેશો વચ્ચે તેમના સંબંધિત ચલણમાં પરસ્પર વેપાર વધારવા પર પણ ભાર મૂક્યો છે.

આ રીતે, BRICS હાલમાં પોતાનું એક અલગ સંયુક્ત ચલણ શરૂ કરવા કરતાં સ્થાનિક ચલણ, ડિજિટલ પેમેન્ટ અને નવી સેટલમેન્ટ વ્યવસ્થાના માધ્યમથી ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાના વિકલ્પો પર વધુ ધ્યાન આપી રહ્યું છે.

માધુરી હાથણીએ ગુજરાતના વનતારામાં સારવાર પૂર્ણ કરી, એક વર્ષથી વધુ સમય બાદ મહારાષ્ટ્ર પરત ફરશે