
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ હાઇવે પર ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપનમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો વધુ ઉપયોગ કરવાની હિમાયત કરી છે. સાથે જ તેમણે E20 પેટ્રોલ અંગે થઈ રહેલી ટીકાઓ વચ્ચે સરકારના ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમનો પણ બચાવ કર્યો છે. કોન્ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયન ઇન્ડસ્ટ્રી (CII)ના કાર્યક્રમમાં ગડકરીએ જણાવ્યું કે તેમણે અધિકારીઓને 120 કિમી પ્રતિ કલાક સુધીની સ્પીડે વાહન ચલાવતાં વાહનોને સ્પીડિંગ માટે ચલણ ન આપવાની સૂચના આપી છે.
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે આ ઝડપ કરતાં 20 ટકા સુધી વધુ ઝડપે વાહન ચલાવનારાઓને પણ દંડથી રાહત આપવી જોઈએ. મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, આ મર્યાદાથી વધુ ઝડપે વાહન ચલાવનારાઓ સામે ચલણ આપી શકાય છે. મંત્રીના નિવેદન દરમિયાન E20 પેટ્રોલ અંગેની ટીકાનો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં આવ્યો હતો. તેમણે આ વિવાદને પેઇડ પ્રોપેગન્ડા ગણાવ્યો હતો. આ દરમિયાન સરકારે સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ્સ રૂલ્સ, 1989માં સુધારો કરીને યોગ્ય ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને 100 ટકા સુધીના ઇથેનોલ મિશ્રણવાળા ઇંધણ પર ચલાવવાની મંજૂરી આપી છે.
ગડકરીએ ઉદ્યોગજગતના પ્રતિનિધિઓને AI આધારિત એડવાન્સ્ડ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (ATMS) લાગુ કરવામાં સહયોગ આપવા અપીલ કરી હતી. આ સિસ્ટમની મદદથી ટ્રાફિકના નિયમોનું ઉલ્લંઘન, ખાસ કરીને ખોટી લેનમાં વાહન ચલાવવાની ઘટનાઓ ઓળખવામાં અને ટ્રાફિક નિયમોના અમલને વધુ અસરકારક બનાવવામાં મદદ મળી શકે છે. સ્પીડિંગના દંડ અંગે વાત કરતાં મંત્રીએ જણાવ્યું કે તેમણે અધિકારીઓને 120 કિમી પ્રતિ કલાક સુધીની ઝડપ માટે ચલણ ન આપવાની સૂચના આપી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ ઝડપ કરતાં 20 ટકા સુધી વધુ ઝડપે વાહન ચલાવનારાઓને પણ દંડથી રાહત આપવી જોઈએ.
ગડકરીએ કહ્યું હતું કે, “કેટલાક લોકોને રસ્તા પર સ્પીડના કારણે નોટિસ મળી રહી છે. મેં સૂચના આપી છે કે 120 કિમી પ્રતિ કલાક સુધીની સ્પીડ માટે કોઈ નોટિસ મોકલવામાં ન આવે. અને 120થી વધુ સ્પીડે પણ જો કોઈ 20 ટકા સુધી વધુ સ્પીડ પર હોય તો, તેને જવા દે જો. જો કોઈ આ મર્યાદાથી વધુ સ્પીડે જાય, તો ચલણ જારી કરો.” નોંધનીય છે કે વાહનચાલકોએ હંમેશાં સંબંધિત રસ્તા પર લાગુ પડતી સત્તાવાર સ્પીડ મર્યાદાનું પાલન કરવું જોઈએ. મંત્રીના નિવેદનનો અર્થ એવો નથી કે દરેક હાઇવે પર 120 કિમી પ્રતિ કલાકની સ્પીડે વાહન ચલાવવાની મંજૂરી મળી ગઈ છે.
ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચા દરમિયાન ગડકરીએ વાહનોની વિશ્વસનીયતા અંગે વ્યક્ત કરવામાં આવતી ચિંતાઓના પુરાવા રજૂ કરવાનો પડકાર આપ્યો હતો. CIIના કાર્યક્રમમાં તેમણે કહ્યું હતું કે, “2022થી 4 કરોડ કાર અને 20 કરોડ ટૂ-વ્હીલર E20 ઇંધણ પર ચાલી રહ્યાં છે. ત્રણ મહિના પહેલાં ઇથેનોલને લઈને ઘણો હોબાળો થયો હતો. હવે બધું શાંત થઈ ગયું છે. 2022થી E20નો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, શું અત્યાર સુધી કોઈનું વાહન ખરાબ થયું છે? આ સંપૂર્ણપણે પેઇડ પ્રોપેગન્ડા હતો.”
E20 પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ અને 80 ટકા પેટ્રોલ હોય છે. વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણ જૂનાં વાહનો માટે યોગ્ય છે કે નહીં, તે અંગે કેટલાક વાહનચાલકોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ભારતમાં 2023થી ઉત્પાદિત તમામ નવાં પેટ્રોલ વાહનો માટે E20 ઇંધણ સાથે સુસંગતતાની આવશ્યકતા લાગુ કરવામાં આવી હતી. હાલમાં દેશભરના પેટ્રોલ પંપ પર E20 ઇંધણ વ્યાપક પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ છે.
ઇથેનોલ મિશ્રણ અંગેની ચર્ચા વચ્ચે સરકારે વાહનોમાં ઉપયોગ કરી શકાય તેવા ઇંધણના પ્રકારોનો વ્યાપ વધાર્યો છે. ગડકરીના નિવેદનના એક દિવસ પહેલાં માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ્સ રૂલ્સ, 1989માં સુધારો કર્યો હતો. આ સુધારા હેઠળ ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને 100 ટકા સુધીના ઇથેનોલ મિશ્રણવાળા ઇંધણ એટલે કે E100 પર ચલાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. જોકે, આ સુધારાનો અર્થ એવો નથી કે દરેક પેટ્રોલ વાહનમાં E100 ઇંધણનો ઉપયોગ કરી શકાય.
અહેવાલમાં મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવેલી સ્પષ્ટતા મુજબ, E85 અને E100 ઇંધણનો ઉપયોગ માત્ર એવા વાહનોમાં જ થઈ શકે છે, જેને મૂળ વાહન ઉત્પાદક (OEM) દ્વારા ખાસ ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહન તરીકે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યાં હોય. સામાન્ય પેટ્રોલ અથવા E20 માટે બનાવવામાં આવેલાં વાહનો આપમેળે E85 કે E100 માટે સુસંગત બની જતાં નથી.
આ સુધારાથી ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોનાં ઘટકોના વિકાસ, ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટેના માળખાકીય સુવિધાઓના વિસ્તરણ અને સુસંગત વાહનોના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે. સરકાર ઇથેનોલ મિશ્રણને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે, જેથી આયાતી અશ્મિભૂત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય અને દેશના વિદેશી હૂંડિયામણની બચત કરી શકાય.