
નેપાળમાં શ્વાન માટે એક ખાસ તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે. તેને કુકુર તિહાર કહેવામાં આવે છે. આ દિવસે, પાલતુ શ્વાનોની સાથે, રખડતા અને પોલીસના શ્વાનોની પણ પૂજા કરવામાં આવે છે. કુકુર તિહાર નેપાળમાં પાંચ દિવસીય તિહાર ઉત્સવનો એક ભાગ છે. 2026માં, આ તહેવાર 8 નવેમ્બરના રોજ ઉજવવામાં આવશે.
હિન્દુ પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, શ્વાનને યમરાજના સંદેશવાહક માનવામાં આવે છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે શ્વાનના મૃત્યુ પછીના જીવનના દરવાજાની રક્ષા કરે છે. તેથી, આ દિવસે, તેમની પૂજા કરવી એ પ્રેમ અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો એક માર્ગ છે. મહાભારતની એક વાર્તા પણ આ તહેવાર સાથે સંકળાયેલી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે યુધિષ્ઠિર સ્વર્ગ જતા સમયે એક શ્વાનને પોતાની સાથે લઈ ગયા હતા. તેમણે શ્વાનને પાછળ છોડવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ વાર્તા વફાદારી અને દયાનો સંદેશ આપે છે.
આ દિવસે, લોકો સવારે તેમના શ્વાનને નવડાવે છે. ત્યારબાદ તેઓ તેમના ગળામાં ગલગોટાના ફૂલોના માળા પહેરે છે અને તેમના કપાળ પર લાલ તિલક લગાવે છે. ત્યારબાદ તેમને મીઠાઈ, દૂધ, ચોખા જેવી ખાસ વાનગીઓ ખવડાવવામાં આવે છે. રખડતા શ્વાનને પણ ખવડાવવામાં આવે છે અને તેમની સંભાળ રાખવામાં આવે છે.
કુકુર તિહાર પર પોલીસ અને બચાવ કામગીરીમાં મદદ કરતા શ્વાનનું પણ સન્માન કરવામાં આવે છે. નેપાળમાં, પોલીસ શ્વાનોને વિસ્ફોટકો શોધવા અને લોકોને બચાવવા માટે તાલીમ આપવામાં આવે છે. આ દિવસ તેમના કાર્ય અને જાહેર સલામતીમાં તેમના યોગદાનની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે.
તિહાર દરમિયાન, કાગડા, શ્વાન અને ગાયની પૂજા કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ દેવી લક્ષ્મીની પૂજા કરવામાં આવે છે અને ભાઈ-બહેનના સંબંધની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ સમય દરમિયાન, ઘરોને દીવાઓથી પ્રગટાવવામાં આવે છે અને ફૂલોથી શણગારવામાં આવે છે. જો તમે આ તહેવારમાં ભાગ લેતા હોવ તો, શ્વાન સાથે પ્રેમથી વર્તાવ કરો. તેમને બળજબરીથી સ્પર્શ કરશો નહીં અને તેમને ફક્ત તે જ ખોરાક ખવડાવો જે તેમના માટે સલામત હોય. તેમના ગળામાં ખૂબ કડક રીતે માળા બાંધશો નહીં, અને ફટાકડા અને સળગતા દીવાઓ તેમનાથી દૂર રાખો.