
લોકસભામાં પસાર થયાના એક દિવસ બાદ રાજ્યસભાએ પણ ગુરુવારે જાહેર પરીક્ષાઓ (અન્યાયી ઉપાયો નિવારણ) સુધારા બિલ, 2026 ધ્વનિ મતથી પસાર કરી દીધું. વિપક્ષના હોબાળા અને વોકઆઉટ વચ્ચે બિલને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. હવે આ બિલ રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી માટે મોકલાશે અને મંજૂરી મળ્યા બાદ તે સત્તાવાર રીતે કાયદાનું સ્વરૂપ ધારણ કરશે.
રાજ્યસભામાં બિલ રજૂ કરતાં કેન્દ્રીય રાજ્યમંત્રી ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું કે લોકસભામાં આ બિલ પર લગભગ 10 કલાક સુધી વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ હતી. અનેક વિક્ષેપો છતાં ચર્ચા પૂર્ણ થયા બાદ બિલ પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. હવે તે જ બિલ રાજ્યસભામાં પણ મંજૂર થઈ ગયું છે, જે જાહેર પરીક્ષાઓની પારદર્શિતા અને વિશ્વસનીયતા વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું કે સરકાર ભરતી અને પ્રવેશ પરીક્ષાઓને વધુ સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય બનાવવા માટે સતત સુધારા કરી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે રાષ્ટ્રીય પરીક્ષણ એજન્સી (NTA) જેવી સંસ્થાની કલ્પના વર્ષ 1992માં કરવામાં આવી હતી અને ત્યારબાદ અનેક સમિતિઓએ તેની ભલામણ કરી હતી, પરંતુ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સરકારે તેનો અમલ કર્યો. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા લાવવાના આ પ્રયાસને તમામ પક્ષોનું સમર્થન મળશે.
બીજી તરફ, રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ સરકાર પર નિશાન સાધતાં કહ્યું કે માત્ર સજા અને દંડની જોગવાઈ કડક બનાવવાથી પેપર લીકની સમસ્યાનો અંત આવશે નહીં. તેમણે દાવો કર્યો કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં 152 પરીક્ષાઓના પ્રશ્નપત્રો લીક થયા હોવા છતાં જવાબદાર લોકો સામે અસરકારક કાર્યવાહી થઈ નથી. તેમના મતે, વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ અને જાહેર દબાણના કારણે સરકારને આ સુધારા બિલ લાવવાની ફરજ પડી છે.
સુધારા બિલમાં પેપર લીક અને જાહેર પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિ કરનારાઓ માટે કડક સજાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. બિલ અનુસાર, દોષિત વ્યક્તિને વધુમાં વધુ 10 વર્ષની જેલ અને ₹50 લાખ સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. જ્યારે સંગઠિત રીતે કરવામાં આવેલા પેપર લીક અથવા પરીક્ષા સંબંધિત ગુનાઓમાં ઓછામાં ઓછી 7 વર્ષની સજા અને ₹10 કરોડ સુધીના દંડની જોગવાઈ રાખવામાં આવી છે.
બિલ હેઠળ કેન્દ્ર સરકારને પેપર લીક અને પરીક્ષા સંબંધિત ગુનાઓની તપાસ માટે વિશેષ ટાસ્ક ફોર્સ બનાવવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે. ઉપરાંત, નવી કલમ 12A મુજબ તપાસ બે મહિનાની અંદર પૂર્ણ કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આવા કેસોની દૈનિક સુનાવણી માટે સેશન્સ કોર્ટને સ્પેશિયલ ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવશે. ચાર્જશીટ દાખલ થયા બાદ ત્રણ મહિનાની અંદર ટ્રાયલ પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે તેમજ દરેક ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટ માટે વિશેષ જાહેર અભિયોજક (Special Public Prosecutor)ની નિમણૂક પણ કરવામાં આવશે.
આ સુધારા બિલનો મુખ્ય હેતુ જાહેર પરીક્ષાઓમાં પારદર્શિતા વધારવો, પેપર લીક જેવી ગેરરીતિઓ પર કડક નિયંત્રણ લાવવું અને વિદ્યાર્થીઓનો પરીક્ષા પ્રણાલી પરનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે.
ભાવનગર રેગિંગ કેસમાં ગુજરાત સરકારના કડક પગલાં, તબીબો સસ્પેન્ડ, જુઓ Video