અશ્લીલ એપ્લિકેશન અને સિક્રેટ ચેટ.. જમ્મુ કાશ્મીરમાં આતંકીઓની નવી ડિજિટલ સાજિશ

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આતંકી હેન્ડલર્સની નવી ડિજિટલ સાજિશનો ખુલાસો થયો છે. સુરક્ષા એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આતંકવાદી સંગઠનો હવે સંપર્ક અને સૂચનાઓ પહોંચાડવા માટે ઓનલાઈન ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ, એન્ક્રિપ્ટેડ એપ્સ અને અન્ય ગુપ્ત ડિજિટલ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.

મળતી માહિતી મુજબ, સુરક્ષા એજન્સીઓએ આતંકવાદીઓ અને તેમના હેન્ડલર્સ દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી નવી ઓપરેશનલ પદ્ધતિ પર નજર રાખવાનું શરૂ કર્યું છે. પરંપરાગત સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર વધતી સર્વેલન્સથી બચવા માટે હેન્ડલર્સ હવે ગુપ્ત રીતે વાતચીત કરવા માટે અલગ-અલગ પ્રકારના એન્ક્રિપ્ટેડ પ્લેટફોર્મનો સહારો લઈ રહ્યા છે.

પીટીઆઈના અહેવાલ અનુસાર, આ ગુપ્ત ડિજિટલ ચેનલોનો ઉપયોગ આતંકી સંગઠનો અને પાકિસ્તાનની ગુપ્તચર એજન્સી ISI સાથે જોડાયેલા હેન્ડલર્સ દ્વારા જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ભરતી કરાયેલા લોકો સુધી સૂચનાઓ પહોંચાડવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો હોવાની આશંકા છે.

અધિકારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે, કેટલાક પ્લેટફોર્મમાં રિયલ-ટાઇમ ચેટ જેવી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ હોય છે. સામાન્ય રીતે આ સુવિધાઓનો ઉપયોગ લોકો વચ્ચે સંપર્ક માટે કરવામાં આવે છે, પરંતુ તપાસ એજન્સીઓને શંકા છે કે તેનો દુરુપયોગ સંદેશાઓ પહોંચાડવા અને ગતિવિધિઓના સંકલન માટે થઈ રહ્યો છે.

આતંકીઓએ બદલ્યો સંચારનો રસ્તો

સુરક્ષા એજન્સીઓએ અનેક ડિજિટલ ટૂલ્સને તપાસના દાયરામાં લીધા છે. હેન્ડલર્સ પોતાની ઓળખ છુપાવવા અને ડેટાના માર્ગને ગોપનીય રાખવા માટે Tor આધારિત મેસેજિંગ એપ્લિકેશન્સ સહિત વિવિધ એન્ક્રિપ્ટેડ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે.

આવી કેટલીક એપ્લિકેશન્સ સામાન્ય રીતે યુઝરની ઓળખ અને ડિજિટલ એક્ટિવિટીને છુપાવવા માટે બનાવવામાં આવી હોય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં ભારતમાં ચોક્કસ એપ્સ અથવા તેમના APK સુધી પહોંચ પર પ્રતિબંધ હોવા છતાં, ગેરકાયદેસર રીતે અન્ય માધ્યમો દ્વારા તેનો ઉપયોગ થતો હોવાની પણ તપાસ ચાલી રહી છે.

APK એટલે Android Package Kit, જે એન્ડ્રોઇડ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમમાં મોબાઇલ એપ્લિકેશનને ડિસ્ટ્રિબ્યુટ અને ઇન્સ્ટોલ કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતું ફાઇલ ફોર્મેટ છે.

ગોપનીયતા આધારિત એપ્સ પર એજન્સીઓની નજર

તપાસ એજન્સીઓ એવા પ્લેટફોર્મ્સ પર પણ નજર રાખી રહી છે, જ્યાં ફોન નંબર અથવા SIM કાર્ડ વગર મેસેજિંગની સુવિધા આપવામાં આવે છે. કેટલાક પ્લેટફોર્મ એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શનનો દાવો કરે છે, જેના કારણે યુઝરની ઓળખ અને સંદેશાવ્યવહાર સુધી પહોંચવું વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.

સુરક્ષા એજન્સીઓ મોનચેટ જેવા અનામી પ્લેટફોર્મ્સ ઉપરાંત વિદેશી એપ્લિકેશન્સના કેટલાક વર્ઝન પર પણ નજર રાખી રહી છે. તપાસમાં એવા માધ્યમોનો સમાવેશ થાય છે, જે પરંપરાગત રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયાને બાયપાસ કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા હોવાની શંકા છે.

VPN અને Tor નેટવર્ક પડકારરૂપ

અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ભારતમાં પ્રતિબંધિત કેટલીક એપ્લિકેશન્સ સુધી પહોંચવા માટે VPNનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ કરવામાં આવતો હોવાની શક્યતા છે. VPN ઇન્ટરનેટ ટ્રાફિકને એન્ક્રિપ્ટ કરી શકે છે અને યુઝરના IP એડ્રેસને છુપાવવામાં મદદરૂપ બને છે, જેના કારણે ઓનલાઈન ગતિવિધિઓને ટ્રેક કરવી વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.

તે જ રીતે Tor નેટવર્ક પણ સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે તપાસના દૃષ્ટિકોણથી પડકાર ઉભો કરી શકે છે. આ નેટવર્ક એન્ક્રિપ્ટેડ ટ્રાફિકને અનેક રિલે નોડ્સ મારફતે પસાર કરે છે, જેના કારણે ડેટાના મૂળ સ્ત્રોત અને અંતિમ ગંતવ્યને શોધવું વધુ જટિલ બની શકે છે.

જોકે Tor Projectનો ઉપયોગ કાયદેસર ગોપનીયતા અને એન્ટી-સેન્સરશિપ હેતુઓ માટે પણ થાય છે, પરંતુ તેની અનામી સુવિધાઓનો દુરુપયોગ આતંકી અને ગુનાહિત નેટવર્ક દ્વારા થઈ શકે છે. આ કારણે સુરક્ષા એજન્સીઓ આવા માધ્યમો પર સતત નજર રાખી રહી છે.

ગોપનીય એપ્સ તરફ વળ્યા હેન્ડલર્સ

અધિકારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે, સુરક્ષા એજન્સીઓ હવે આ ઓફ-ગ્રિડ કોમ્યુનિકેશન ચેનલોને ઓળખવા અને તેમની ગતિવિધિઓને સમજવા માટે પોતાના સાયબર સર્વેલન્સ માળખામાં સતત ફેરફાર કરી રહી છે.

તપાસમાં એવું પણ સામે આવ્યું છે કે કેટલાક આતંકી હેન્ડલર્સ સામાન્ય સોશિયલ મીડિયા એપ્સથી દૂર જઈને એવા પ્લેટફોર્મ્સ તરફ વળી રહ્યા છે, જ્યાં સંદેશાવ્યવહારને શોધી કાઢવો વધુ મુશ્કેલ બને.

ચેટ ફીચર્સનો થઈ રહ્યો છે દુરુપયોગ

કેટલીક એપ્લિકેશન્સમાં સામાન્ય એન્ક્રિપ્શન સુવિધા હોય છે, જ્યારે અન્ય પ્લેટફોર્મ્સ એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન, આપમેળે ડિલીટ થતા મેસેજ અને વધુ મજબૂત ક્રિપ્ટોગ્રાફિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે.

સુરક્ષા અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આ બદલાતા ટ્રેન્ડમાં આતંકી નેટવર્ક્સ WhatsApp, Facebook Messenger અને Signal જેવી સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવાતી એપ્સ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને અન્ય ઓછા જાણીતા અને વધુ ગોપનીયતા આધારિત પ્લેટફોર્મ્સ તરફ વળી રહ્યા છે.

2G નેટવર્કમાં પણ સક્રિય નેટવર્ક

સુરક્ષા અધિકારીઓએ નોંધ્યું છે કે હેન્ડલર્સ અને સ્થાનિક સ્તરે ભરતી કરાયેલા લોકો એવી એપ્લિકેશન્સનો પણ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, જે ધીમા 2G અથવા EDGE નેટવર્ક પર પણ કાર્ય કરી શકે છે.

આમાંની કેટલીક એપ્લિકેશન્સમાં રજિસ્ટ્રેશન દરમિયાન ફોન નંબર કે ઇમેઇલ આઈડી આપવાની જરૂર પણ પડતી નથી. આવી સુવિધાઓના કારણે તપાસ દરમિયાન ડિજિટલ ઓળખ સુધી પહોંચવું વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.

આ નવી પદ્ધતિઓ ત્યારે સામે આવી છે, જ્યારે સુરક્ષા દળો વિદેશમાં તૈયાર થતા વર્ચ્યુઅલ SIM કાર્ડના ઉપયોગને રોકવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. આવા વર્ચ્યુઅલ નંબરનો ઉપયોગ કેટલીક ખાસ એપ્લિકેશન્સ મારફતે સ્માર્ટફોનમાં કરી શકાય છે, જેના કારણે પરંપરાગત ડિજિટલ રેકોર્ડ ઓછા મળી શકે છે.

આ પ્રકારના વર્ચ્યુઅલ SIM કાર્ડના ઉપયોગનો મુદ્દો 2019ના પુલવામા આતંકી હુમલાની તપાસ દરમિયાન પણ સામે આવ્યો હતો. આ હુમલામાં 40 CRPF જવાનો શહીદ થયા હતા. NIAની તપાસમાં આતંકી નેટવર્ક દ્વારા અનેક વર્ચ્યુઅલ SIM કાર્ડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનું સામે આવ્યું હતું.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આતંકી નેટવર્ક દ્વારા બદલાતી ડિજિટલ ટેક્નિક્સ સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે એક મોટો પડકાર બની રહી છે. એજન્સીઓ હવે આવા ગોપનીય કોમ્યુનિકેશન માધ્યમોને ઓળખવા અને આતંકી ગતિવિધિઓને રોકવા માટે સાયબર સર્વેલન્સ અને તપાસની પદ્ધતિઓને વધુ મજબૂત બનાવી રહી છે.

જૂનાગઢના ઐતિહાસિક ઉપરકોટ કિલ્લામાં દીપડો દેખાતા ભયનો માહોલ, જુઓ Video